محمد ارکون، متفکر جسور و نوگرای الجزایری، با رویکردی کالبدشکافانه و بهمثابه تیغ جراحی، میان «اسلام…
انتشار: 2026/08/02 14:02 UTCدریافت: 2026/08/04 08:02 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/04 08:02 UTC
محمد ارکون، متفکر جسور و نوگرای الجزایری، با رویکردی کالبدشکافانه و بهمثابه تیغ جراحی، میان «اسلامِ وحیانی» و «اسلامِ تاریخی» تمایزی بنیادین قائل است؛ او بر این باور است که جوامع مسلمان نه با حقیقت مطلق الهی، بلکه با انباشت هزارساله پدیدهای تحت عنوان «اسلامِ گفتمانی» مواجهاند که در حصار تفاسیر بشریِ قرون کلاسیک گرفتار شده است. ارکون هشدار میدهد که تقدیسِ این گفتمانهای ساختهشده توسط مفسرانِ گذشته، مانعی سدکننده در برابر مدرنیته و عقلانیت است و راه خروج از این بنبست را در «نقد عقل اسلامی» میبیند؛ فرآیندی که مستلزم تاریخیسازیِ متون، بازخوانیِ مفاهیمِ «اندیشیدهنشده» (Unthought) و گشودنِ بابِ علوم انسانی برای فهمِ دوبارهی دین است. در نهایت، پروژه فکری او نه برای تخریب ایمان، بلکه برای رهاییِ «عقلِ ایمانی» از قفسِ جزمگرایی و بازگرداندنِ آن به مسیر تمدنسازِ تاریخ است، تا حقیقتِ وحی بتواند فراتر از تعاریفِ کهنهی گذشتگان، با زبانِ انسانِ امروز سخن بگوید.زهرا مهر@Tafakkor