میراث نئاندرتالها؛ ژنی باستانی که برخی انسانهای امروز را بلندقدتر و عضلانیتر میکنددر اروپاییها…
انتشار: 2026/08/08 05:07 UTCدریافت: 2026/08/13 06:01 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/13 06:01 UTC
میراث نئاندرتالها؛ ژنی باستانی که برخی انسانهای امروز را بلندقدتر و عضلانیتر میکنددر اروپاییهای امروزی، DNA نئاندرتالی بهطور کلی بیشتر از آسیا است، اما این آللِ مشخصِ مرتبط با رشد در جمعیتهای آسیایی بسیار شایعتر است.پژوهشی تازه نشان میدهد یکی از تغییرات ژنتیکی بهجامانده از نئاندرتالها میتواند بر رشد استخوان و عضله در انسانهای امروزی اثر بگذارد؛ گونهای از میراث ژنتیکی که امروزه در جمعیتهای جنوب و شرق آسیا بسیار شایعتر از اروپا است.نئاندرتالها حدود ۳۰۰ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش در بخشهایی از اروپا و غرب آسیا زندگی میکردند. پیش از انقراض با انسان خردمند آمیزش داشتند و در نتیجه، حدود ۱ تا ۴ درصد از DNA بسیاری از انسانهای امروزی با تبار خارج از آفریقا منشأ نئاندرتالی دارد.«حتی شما»پژوهش جدید بهطور مشخص روی گیرنده هورمون رشد تمرکز کرده است؛ پروتئینی که در تنظیم رشد استخوانها و عضلات نقش دارد. پژوهشگران با بررسی پنج ژنوم نئاندرتال با کیفیت مناسب، دو تغییر در توالی این گیرنده پیدا کردند که در نئاندرتالها وجود داشته و بعداً از طریق آمیزش با انسان خردمند وارد جمعیتهای امروزی شدهاند.برآورد پژوهشگران نشان میدهد این نسخه ژنتیکی حدود ۴۷ هزار سال پیش وارد جمعیت انسانهای امروزی شده است. امروزه تقریباً ۲۰ درصد از جمعیت جنوب آسیا و ۱۵ درصد از جمعیت شرق آسیا حامل آن هستند؛ در اروپا این میزان تنها حدود ۰٫۵ درصد است و در جمعیتهای جنوب صحرای آفریقا مشاهده نمیشود.(این اعداد مرتبط با آلل رشد نئاندرتالها در جمعیت امروزی هستند، نه درصد پراکندگی کلی دی ان ای نئاندرتال در جمعیت امروزی)برای بررسی عملکرد این تغییر ژنتیکی، دانشمندان سلولهای موش را مهندسی کردند تا نسخه نئاندرتالی یا نسخه رایج انسانی گیرنده هورمون رشد را تولید کنند. سلولهای دارای نسخه نئاندرتالی طی پنج روز حدود ۳۹ درصد بیشتر تکثیر شدند؛ نتیجهای که نشان میدهد این تغییر میتواند فعالیت مسیر رشد را تغییر دهد.اما آیا این اثر در انسانهای واقعی نیز دیده میشود؟ پژوهشگران برای پاسخ به این سؤال دادههای ژنتیکی و پزشکی بیش از ۱٫۱ میلیون بزرگسال را از پنج بانک زیستی بررسی کردند. حاملان این نسخه نئاندرتالی بهطور متوسط حدود ۰٫۳ سانتیمتر بلندقدتر از افراد فاقد آن بودند و حدود ۰٫۲۵ کیلوگرم توده عضلانی بیشتری داشتند.این اثرها بسیار کوچکاند، اما اهمیت پژوهش فقط در اندازه آنها نیست. پژوهش توانسته است زنجیرهای نسبتا مشخص از DNA باستانی ▶️ تغییر گیرنده هورمون رشد ▶️ تغییر عملکرد سلولی ▶️ تفاوت قابلاندازهگیری در انسانهای امروزی را نشان دهد.به همین دلیل، پژوهشگران آن را نمونهای جالب از تأثیر میراث ژنتیکی نئاندرتالها بر ویژگیهای بدن انسان امروزی میدانند.این نسخه ژنتیکی همچنین با برخی ویژگیهای چهره ارتباط داشت. حاملان آن بهطور متوسط بخش پشتی استخوان فک پایین کوتاهتری داشتند و احتمال بروز اوربایت و کوتاهتر بودن ریشه دندانهایشان بیشتر بود.این یافته به این معنا نیست که «ژن نئاندرتال باعث میشود انسانها عضلانی و بلندقد شوند». اثر این گونه تغییرات ژنتیکی بسیار محدود است. قد، توده عضلانی و شکل بدن حاصل تاثیر هزاران عامل ژنتیکی و محیطی هستند و این نسخه نئاندرتالی تنها یکی از آنهاست.همچنین کلیشه رایج درباره نئاندرتالها بهعنوان انسانهایی کوتاهقد و بدنی کاملا متفاوت، چندان دقیق نیست. شواهد فسیلی نشان میدهد نئاندرتالها معمولا قفسه سینه پهنتر، استخوانهای ضخیمتر و بدنی نیرومندتر از بسیاری از انسانهای امروزی داشتند.حتی میانگین قد برخی جمعیتهای نئاندرتال اروپایی از میانگین قد انسانهای امروزی در بخش بزرگی از اوراسیا بیشتر بوده است.از سوی دیگر، فراوانی این نسخه ژنتیکی در شرق و جنوب آسیا بسیار بیشتر از اروپا است.بنابراین نمیتوان تصور کرد که ویژگیهای ظاهری نئاندرتالها صرفا در اروپاییان امروزی باقی مانده باشد.در مجموع، این پژوهش نمونهای دقیق از این واقعیت است که آمیزش انسان خردمند و نئاندرتال فقط یک رویداد تاریخی مربوط به دهها هزار سال پیش نبوده است؛ بخشی از DNA نئاندرتال هنوز هم در بدن انسانهای امروزی فعال است و در مواردی میتواند بر ویژگیهای زیستی قابلاندازهگیری اثر بگذارد. اما سهم آن در ظاهر یا فیزیولوژی هر فرد بسیار محدودتر از چیزی است که تیترهای عامهپسند ممکن است القا کنند.سام آریامنش 🚀 @ofoghroydadd🔗 Nature

