شیخ حسینخان چاهکوتاهی از خاندانهای عربِ جنوب ایران بود و با حکمرانان بوشهر روابط خوبی داشت و اغل…
انتشار: 2026/07/19 10:45 UTC
شیخ حسینخان چاهکوتاهی از خاندانهای عربِ جنوب ایران بود و با حکمرانان بوشهر روابط خوبی داشت و اغلب در مقام بازوی نظامی آنها در تنگستان عمل میکرد. پیش از جنگ جهانی اول شیخ حسینخان با انگلیسیها روابط تجاری و دوستانه داشت، اما در طول جنگ جهانی اول وقتی شیخ حسینخان نقض آشکار حقوق ایران از سوی انگلیسیها را به چشم دید از مخالفان سرسخت انگلیس شد و با همکاری رئیسعلی دلواری، زائر خضرخان و غضنفرالسلطنه برازجانی مبارزهای سرسختانه را با نیروهای انگلیسی در بوشهر و تنگستان و دشتی و دشتستان آغاز کرد. نبرد آنها سبب شد سه سال نیروهای انگلیسی در این مناطق زمینگیر شوند و نتوانند خواستههای دولت انگلستان را در جنوب ایران اجرا کنند. مدتی پیش از ورود مصدق به ایالت فارس شیخ حسینخان چاهکوتاهی به دست پلیس جنوب کشته شد.اواخر مهر ۱۲۹۹ ماژور وییر، قنسول انگلیس، برای دیدار و گفتوگو با مصدق به ارگ کریمخانی آمد. او ضمن صحبتهایش به والی گفت: «پلیس جنوب را مأمور کردهایم آن عده از خوانین تنگستانی را که موجب بینظمی و ناامنی میشوند تنبیه کنند.» مصدق با شنیدن این حرف وجناتش یکباره تغییر کرد و حالش بد شد. ماژور وییر پرسید: «چرا حالتان تغییر کرد؟» مصدق گفت: این بیانات را هرکس میشنید حالش از این هم بدتر میشد. مگر نبود که جلسۀ قبل شما گفتید مردم فارس از پلیس جنوب متنفرند و باید کاری کنیم از این تنفر بکاهیم. اکنون میخواهید پلیس جنوب را مأمور تنبیه عدهای از هموطنان من بکنید و بر انزجار مردم بیفزایید. هنوز فراموش نشده که قتل شیخ حسینخان چاهکوتاهی را که نسبت به یکی از عمال انگلیس دادند مردم طهران در نقاط عدیده مجلس ختم گذاشتند و او را مثل یکی از شهدای وطن شناختند. از این بیانات مقصودم این نیست که بخواهم تنگستانیها را از نسبتی که به آنها میدهید مبرا کنم، بلکه میخواهم این تذکر را بدهم که دخالت پلیس جنوب سبب خواهد شد که مردم بر تنفر خود بیفزایند و این کار علیه خودتان تمام میشود. و اما آنچه راجع به شخص من است در اموری که مربوط به ایالت است شما نمیبایست دخالت کنید. از ناامنی راه باید به من شکایت نمایید تا من به وظیفۀ خود عمل کنم. اکنون که میخواهید برخلاف رویه عمل کنید، بگذارید من از خاک فارس بروم، آن وقت هرطور میخواهید عمل کنید. از کتابِ «مصدق ۱۲۹۹»روایتی تاریخی از والیگری محمد مصدق در ایالت فارسشیرین کریمی




