🔸🔸🔸مطلب وارده🔸🔸🔸♦️غنینژاد؛ پارادکس حاد: مروری بر ۱۴ پارادکس در باب شریعتی /۲✍دکتر محمد منصورنژاد۹…
انتشار: 2026/07/31 09:04 UTCدریافت: 2026/08/02 10:32 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/02 10:32 UTC
🔸🔸🔸مطلب وارده🔸🔸🔸♦️غنینژاد؛ پارادکس حاد: مروری بر ۱۴ پارادکس در باب شریعتی /۲✍دکتر محمد منصورنژاد۹ مرداد ۱۴۰۵5. دکتر غنی نژاد، شریعتی را «ایدئولوگی» با درون مایه چپ تحلیل می کرد، اما با این پارادکس مواجه است که شریعتی برخلاف ایدئولوگ ها بسیار نقدپذیر بود و این نکته را در کتاب خاطرات آیه الله صالحی نجف آبادی (شوکران اندیشه) می توان به خوبی دید و خواند و همین اقدام بی نظیرش که وصیت کرد تا آثارش را پس از او، برخی کارشناسان اسلامی خوانده و با تایید آنان منتشر شود، آیا با شیوه کار ایدئولوگ ها سازگار است؟6. دکتر غنی نژاد در سنت لیبرالی به روشنفکران به مهابا و تخریبی می تاخت و به این پارداکس توجه نداشته که تساهل و مدارا از اصول مقدماتیِ اندیشه لیبرالی است. (ولتر: من با عقیده شما موافق نیستم؛ ولی تا پای جان از حق شما برای ابراز آن دفاع خواهم کرد.). از نظر تاریخی و منطقی «تساهل»، منزلی بر سر راه نیل به آزادی است. 7. دکتر غنی نژاد به عنوان شخصیتی لیبرال، به جهت تاکید بر عدالت خواهی (مثلا تاکید بر نقش اباذر و....) اندیشه شریعتی را چپ و حتی مارکسیستی می دانست، اما بدین پاردادکس توجه نداشت که می توان در اندیشه لیبرالی که بر آزادی تاکید دارد، آن قدر بر عدالت همانند «جان رالز» پای فشرد، که او را در تاریخ اندیشه، از میان همه متفکران، «فیلسوف عدالت» بخوانند! جدای از اینکه خود «هایک» هم گرچه با عدالت اجتماعی سر ستیز داشت، اما از مدافعان عدالت بود.8. دکتر غنی نژاد دال مرکزی سخنش و نسخه اصلیش برای اقتصاد و غیر اقتصاد «آزادی» است، اما متوجه این پارادکس نیست که چگونه چنین فردی می تواند با طرح اندیشه دیگران مخالف باشد، و صاحب آن اندیشه را نه نقد، که تخریب کند! و در عین حال از آزادی بگوید؛ آزادی واقعی، یعنی آزادی مخالف من.9. دکتر غنی نژاد اعتراف دارد که اسلام شناس نیست (و آثارش نیز گواه همین مدعاست)، اما به این پارادکس توجه ندارد که پس چگونه همانند متحجرترین فقها، در باب ایمان شریعتی باطن خوانی کرده و با یک نگاه شبه تکفیری بگوید: « «شک دارم که شریعتی قلبا و واقعا مسلمان باشد.». 10. دکتر غنی نژاد قبول دارد اسلام شناس نیست، اما توجه بدین پارداکس ندارد که پس بر اساس کدام صلاحیت می گوید که شریعتی هیچ دانش اسلامی ندارد! در حالیکه اسلام شناس بزرگی چون استاد مرحوم «محمدرضا حکیمی» به توصیه شریعتی، آثارش را دیده و در آن هیچ کجروی از اسلامی ندیده است، تا برابر وصیت دکتر، مانع نشرش شود! چنانکه آیه الله «طالقانی» هم فهم دینی شریعتی را تحسین می کرد.11. دکتر غنی نژاد می گوید که انقلاب اسلامی 57 ضدِ آزادی بود و امثال شریعتی در آن نقش داشتند، بدون توجه بدین پارادکس که آزادی در کنار استقلال، یکی از کلیدی ترین شعارهای انقلاب اسلامی بود، جدای از اینکه شریعتی، اولا: سال 56 رحلت کرد و زمان انقلاب حضور نداشت و ثانیا: در زمان حیات، یکی از تزهای مهم اش، «اسلام منهای روحانیت» بود و نه اسلام سیاسی و حکومت روحانیون!12. دکتر غنی نژاد چنان مشکل نبود آزادی را به روشنفکران چپ و به زعم او گره می زند، که گویا پیش از آن آزادی داشتیم و یا فرهنگ سیاسی ما بر بنیاد آزادی است و شریعتی آن را تحریف کرد، بدون توجه بدین پارداکس که فرد مدافع آزادی به عنوان ام المسایل نمی تواند به اندیشه «ایرانشهری» و ... ارجاع دهد که بر مدار «فرّه ایزدی» (که ضد آزادی است) می گردد! نمی توان هم مخالف اقتصاد دستوری و دخالت دولت در اقتصاد بود و هم به مواریث کهنی که نسبتی با آزادی ندارند، ارجاع داد.13. دکتر غنی نژاد شعار آزادی دارد، و مهمترین شرط آزادی در درون مرزها نبود استبداد است. اما هم او به این پارداکس توجه ندارد که شریعتی ها که با استبداد مخالفت کردند و مردم را به نقد وضعیت می خواندند در ایرانِ با سابقه استبداد چند هزار ساله، مسیر آزادی را هموار می ساختند و نیاز به تشویق داشتند و نه تخریب.14. دکتر غنی نژاد بر این باورند که شریعتی جدای از اینکه شریعت را نمی دانست، اندیشه مارکس را هم نمی فهمید و بدین پارادکس توجه ندارد که در این صورت چگونه پس چگونه این عزیز سفر کرده، مروج مارکسیسم در ایران بود!ج: در نهایت، در این نوشتار نقد تفصیلی و همه جانبه اندیشه و آرای دکتر غنی نژاد مورد توجه و تاکید نبود، که در آن صورت «مثنوی هفتاد من کاغذ می شد.» بلکه همانگونه که در نکات چهارده گانه بالا آمد، فقط پارداکس های اندیشه او، آن هم تنها در سوژه دکتر شریعتی نشان داده شد. به امید روزی که در ایران، بدور از حب و بغض، همراه با مدارا و انصاف، بتوانیم با هم گفتگوی انتقادی داشته باشیم.#علی_شریعتی#موسی_غنینژاد#محمد_منصورنژاد@NewHassanMohaddesi


