اگر مهمترین وجه تمایز انسان از سایر موجودات را «عقلانیت، خودآگاهی و توانایی تفکر بازتابی» در نظر ب…
انتشار: 2026/08/04 08:34 UTCدریافت: 2026/08/07 20:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 20:35 UTC
اگر مهمترین وجه تمایز انسان از سایر موجودات را «عقلانیت، خودآگاهی و توانایی تفکر بازتابی» در نظر بگیریم، همانگونه که در سنت فلسفه رواقی و نیز در آثار متفکرانی نظیر «مارکوس اورلیوس» مورد تأکید قرار گرفته است، ارزش حقیقی انسان نه در لحظات عادی و پایدار، بلکه در اوقات بحران و آشفتگی عاطفی نمایان میگردد.در شرایط آرام، اغلب افراد قادرند تصویری متعادل و منطقی از خود ارائه دهند؛ اما هنگامی که فرد با بحرانهای روانی، عاطفی یا بینفردی روبرو میشود، لایههای عمیقتری از شخصیت او آشکار میشود. در چنین شرایطی است که میزان تسلط «عقلانیت» بر «هیجان» و توانایی تفکیک «واقعیت» از «برداشتهای هیجانی» قابل ارزیابی است.از منظر رواقیون، انسان زمانی به فضیلت نزدیک میشود که میان رویدادهای بیرونی و واکنشهای درونی خود فاصله ایجاد کند؛ بدین معنا که رویدادها را نه بر اساس هیجان لحظهای، بلکه بر پایه قضاوت عقلانی تفسیر نماید. مارکوس اورلیوس در کتاب تأملات خود بارها بر این نکته تأکید کرده است که ؛ آنچه انسان را میآزارد، خودِ رویدادها نیستند، بلکه «برداشت انسان از رویدادها است.بر این اساس، میتوان گفت ارزش و کیفیت وجودی هر انسان در لحظاتی قابل سنجش است که تعادل روانی او به چالش کشیده میشود؛ یعنی زمانی که فشارهای عاطفی، تعارضهای درونی یا شکستهای بیرونی، مرز میان واکنش عقلانی و واکنش هیجانی را آشکار میسازند. در این وضعیت، اگر هیجان بر عقل غلبه یابد، فرد دچار رفتارهای واکنشی، قضاوتهای شتابزده و تحریف واقعیت میگردد؛ و در صورتی که عقلانیت همچنان حاکم باقی بماند، فرد توانسته است به سطحی از بلوغ روانی و خودتنظیمی دست یابد.در نتیجه، بحرانها صرفاً تهدید نیستند، بلکه ضعفهای ما را آشکار میسازند و آزمونی برای سنجش کیفیت ذهنی و اخلاقی انسان محسوب میشوند؛ آزمونی که نشان میدهد تا چه اندازه فرد توانسته است میان تجربه احساسی و داوری عقلانی تعادل برقرار کند و تا چه حد از سطح واکنشهای غریزی فراتر رفته است.
پستهای تلگرام — عشق و معنا
گوگوشقلندر
پروست میگوید حافظه دو نوع است.نوع اول، تلاش روزمرهی ما برای به یاد آوردن این است که عینک مطالعهمان را کجا گذاشتهایم.و نوع دیگری هم هست؛ هجوم عمیقِ دلتنگی که از اعماق قلب سر برمیآورد؛ناخواسته، در لحظههایی ناگهانی،به دلایلی که خودمان هم از آنها بیخبریم.در اینجا بخشی از نامهای را میخوانیم که پروست در سال ۱۹۱۳ نوشته است:فکر میکنیم دیگر فراموش کردهایم و دوست نداریم،اما دلیلش این است که دیگر آنها را به یاد نمیآوریم؛ناگهانچشممان به یک دستکش قدیمی میافتدو میزنیم زیر گریه...#آن_کارسونکه تان@konjedenjefarhang
میگردی ...بین فلسفه میگردی ...لابهلای ادبیات میگردی، درون سينما میگردی، ميان موسيقى میگردی، بلکه فيلسوفى تو را يافته باشد، اديبی تو را نوشته باشد، فيلمسازى تو را ساخته باشد و موسیقیدانی تو را نواخته باشد ...آدمی تشنه جرعهای درک شدن است،میخواهد خودش را بخواند و ببیند و بشنود ...#وحید_عیسوی@khialatesarzadeh
فلسفه اخلاق هرمنوتیکیخوب و بد را نمیتوان اینگونه تشخیص داد که شما بنشینید با دلائل فلسفی بیان کنید که معنای خوب چیست، معنای بدچیست. شما معنای خوب و بد را در روند تحولات اجتماعی و قاطی شدن با تحولات اجتماعی و درگیر شدن با تحولات اجتماعی می توانید بفهمید. هر جایک قانونی هنوز معنا دارد، مفهوم دارد، وقتی آن قانون را اجرا میکنی ، درک میکنی، تجربه میکنی که اثر دارد، آنجا قانون درست است، درک میکنی که اجرای آن قانون معنا برایت تولید میکند، آنجا قانون درست است. هر جا که قانون داری اما هر چه عمل میکنی فرمالیته شده، هیچ معنایی به شما نمیدهد، صرفاً یک دستور است، آنجا قانون وجود ندارد.آیا این دستور اخلاقی در زندگی برایت معنا بخش است؟ افقی برایت باز میکند؟ داری تجربه میکنی که در یک دوراهی توانستی تصمیم درستی بگیری یا در سطح تحولات اجتماعی، واقعا این دستور اخلاقی، تولید معنا میکند؟اخلاق از اینجا بیرون میآید؛ معنا داری، ارزشداری. هر دو اینها در عمل پیدا میشود، پراتیکی است. این هم تاریخی است، یعنی هیچ کس نمیتواند از اول معین کند، که این معنا خواهد داشت یا معنا نخواهد داشت. باید درگیر بشوی و ببینی آیا معنا پیدا کرد یا خیر.محمد مجتهد شبستری@Tafakkor
في تَقلُّبِ الأحْوالِ عُلِمَ جواهِرُ الرِّجالِ ، و الأيّامُ تُوضِحُ لكَ السَّرائرَ الكامِنَةَ حضرت #على_ابن_ابی_طالب : در دگرگونيهاى احوال و زمانه است كه گوهر مردان شناخته مى شود، و روزگار نيّت هاى پنهان را براى تو آشكار مى سازد.
چون حق یکی است و راه یکی است ، سخن دو چون باشد ؟ اما به صورت مخالف می نماید و به معنی یکی است و تفرقه در صورت است جمعیت همه در معنی است... و همچنین احوال این عالم نیز چون در نگری همه بندگی ی حق می کنند .#مولانا_جلال #فیه_ما_فیه