آقای مسئول! برای اراک «چه می‌توان کرد؟» یا «چه باید کرد؟»/ پیاده راه امیرکبیر یک پروژه یا یک آزمون…

آقای مسئول! برای اراک «چه می‌توان کرد؟» یا «چه باید کرد؟»/ پیاده راه امیرکبیر یک پروژه یا یک آزمون برای مدیریت شهری اراک؟بی مقدمه می توان نوشت که پروژه پیاده‌راه هسته مرکزی اراک، فارغ از موافقت یا مخالفت با اصل آن، یک پرسش مهم‌تر از خود پروژه پیش روی ما گذاشته است: در مدیریت شهری، آیا هر کاری که می‌توان انجام داد، الزاماً همان کاری است که باید انجام داد؟!پیاده‌راه‌سازی، انسان‌محوری، بهبود فضای عمومی و کاهش وابستگی به خودرو، در اصل می‌تواند برای یک شهر مطلوب باشد؛ اما همگان می دانیم که هدف خوب، به‌تنهایی یک تصمیم خوب را تضمین نمی‌کند.زمان اجرا، نحوه اجرا، ظرفیت شبکه معابر، حمل‌ونقل عمومی، پارکینگ، دسترسی کسبه و ساکنان، امدادرسانی، آثار اقتصادی و اجتماعی و میزان مشارکت شهروندان نیز بخشی از خودِ تصمیم هستند.امروز درباره اجرای این پروژه، طولانی‌شدن عملیات و محدودیت‌های ایجادشده در مرکز شهر، نگرانی‌ها و اعتراض‌هایی از سوی گروه‌هایی از شهروندان، کسبه، فعالان اجتماعی و محیط‌زیستی و برخی مسئولان و از جمله نمایندگان مردم در مجلس و شورای شهر و البته دستگاه های نظارتی و قضایی و اهالی رسانه مطرح شده است.واقعیت این است که این نگرانی‌ها را نه باید نادیده گرفت و نه بدون بررسی کارشناسی، همه آنها را درست یا نادرست تلقی کرد. راه درست، تبدیل اختلاف نظر به داده و گفت‌وگوی کارشناسی است.سؤال اصلی نباید فقط این باشد که: «پیاده‌راه خوب است یا بد؟» بلکه باید پرسید: آیا این طرح، با این زمان‌بندی و این شیوه اجرا، بهترین تصمیم برای مرکز اراک است؟ و اگر اصل طرح درست است: چه اصلاحاتی لازم است تا هزینه آن برای مردم و کسبه به حداقل و منفعت آن برای شهر به حداکثر برسد؟؛ و این همان تفاوت میان «چه می‌توان کرد؟» و «چه باید کرد؟» است.مدیریت شهری مسئولیت دارد پیش از تصمیم‌های بزرگ، مسئله را دقیق بشناسد، گزینه‌ها را مقایسه کند، پیامدها را بسنجد، صدای ذی‌نفعان را بشنود و پس از اجرا نیز نتیجه را اندازه‌گیری و در صورت لزوم تصمیم را اصلاح کند.شهر، آزمایشگاه آزمون‌وخطا نیست؛ اما هیچ مدیریتی نیز مصون از خطا نیست. مدیریت خوب، مدیریتی نیست که هرگز تصمیم خود را اصلاح نکند؛ مدیریتی است که وقتی واقعیت نشان داد بخشی از تصمیم نیازمند اصلاح است، شجاعت اصلاح داشته باشد.اگر قرار است مرکز اراک متحول شود، پیاده‌راه باید بخشی از یک طرح جامع برای مرکز شهر باشد؛ طرحی که ترافیک، حمل‌ونقل عمومی، پارکینگ، دسترسی ساکنان و کسبه، امدادرسانی، اقتصاد مرکز شهر، محیط‌زیست و کیفیت فضای عمومی را هم‌زمان ببیند.و مهم‌تر از همه، نتیجه باید با داده و تجربه واقعی شهروندان سنجیده شود، نه صرفاً با میزان پیشرفت فیزیکی پروژه. شاید این پروژه یک درس مهم برای آینده مدیریت شهری اراک و البته شورای شهر داشته باشد: هر کاری که می‌توان انجام داد، الزاماً کاری نیست که باید انجام داد؛ و هر کار درستی نیز اگر در زمان و روش نادرست انجام شود، می‌تواند هزینه‌های سنگینی ایجاد کند.پس بیایید به جای دوگانه «موافق یا مخالف پیاده‌راه»، یک سؤال مشترک داشته باشیم: چه تصمیمی بیشترین منفعت و کمترین هزینه را برای مردم و آینده اراک دارد؟اگر بتوانیم بر سر همین سؤال گفت‌وگو کنیم، یک گام واقعی برای «اراک را با هم بسازیم» برداشته‌ایم. اراک را با هم می‌سازیم؛ با تصمیم‌های بهتر، گفت‌وگوی بیشتر و شجاعت اصلاح؛ ان شاءالله.رستگار باشیم- علی آقا ایرجی@zamenjannews