شاهنامه؛ از «جهانمیهنی» تا «میهن جهانی»بخش دوماما فردوسی مسیر دیگری را برمیگزیند.او نیز از عدالت،…
انتشار: 2026/08/04 17:47 UTCدریافت: 2026/08/08 06:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 06:15 UTC
شاهنامه؛ از «جهانمیهنی» تا «میهن جهانی»بخش دوماما فردوسی مسیر دیگری را برمیگزیند.او نیز از عدالت، خرد، اخلاق و انسانیت سخن میگوید، اما این ارزشها را در بستری تاریخی و ملی روایت میکند.در شاهنامه، انسان بدون گذشته نیست.جامعه بدون حافظه نیست و ملت بدون روایت تاریخی دوام نمیآورد. به همین دلیل، شاهنامه پیوسته از ایران سخن میگوید؛ نه ایران به معنای صرفاً یک قلمرو سیاسی، بلکه ایران به منزلهٔ یک جهان فرهنگی. در این معنا، «میهن جهانی» یعنی: ایران، جهانی است که ارزشهای انسانی در آن معنا پیدا میکنند. به تعبیر دیگر، شاهنامه نمیگوید: «میهن را فراموش کن تا جهانی شوی.» بلکه میگوید: «از راه شناخت میهن، میتوان به ارزشهای جهانی رسید.»چرا «میهن جهانی»؟خالقی مطلق عمداً نمیگوید «ملیگرایی».او تعبیر ظریفتری را انتخاب میکند. زیرا شاهنامه هرگز به نفرت از دیگر ملتها دعوت نمیکند.در شاهنامه: دشمن، صرفاً غیرایرانی نیست. تورانی خوب وجود دارد. ایرانی بد نیز وجود دارد. معیار اصلی، داد، خرد و راستی است. پیران ویسه، یکی از شریفترین شخصیتهای شاهنامه، تورانی است. در مقابل، گرسیوز تورانی است اما بدکار؛ همانگونه که شغاد ایرانی است اما خائن. پس شاهنامه، برتری نژادی را تبلیغ نمیکند. بلکه ایران را به عنوان حامل یک سنت اخلاقی و فرهنگی معرفی میکند. از این رو، «میهن جهانی» یعنی: میهنی که ارزشهایش قابلیت جهانی شدن دارند.@shahnamehpajohanhttps://shahnamehpajohan.ir


