شاهنامه؛ از «جهانمیهنی» تا «میهن جهانی»جلال خالقی مطلق میگوید:«از نظر اهمیت ملی،شاهنامه توانس…
انتشار: 2026/08/02 15:19 UTCدریافت: 2026/08/02 19:57 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/02 19:57 UTC
شاهنامه؛ از «جهانمیهنی» تا «میهن جهانی»جلال خالقی مطلق میگوید:«از نظر اهمیت ملی،شاهنامه توانست با تبلیغ اندیشه "میهن جهانی"، وزنهای در برابر تبلیغ اندیشه "جهانمیهنی" عرفان و تصوف شود و نقش مهمی در خودآگاهی تاریخی و فرهنگی و ملی ایرانیان داشته باشد و هنوز هم دارد.»این عبارت در نگاه نخست شاید متناقض به نظر برسد؛زیرا «جهانی» و «میهن» در کنار هم آمدهاند.اما خالقی مطلق دقیقاً از همین تقابل مفهومی برای توضیح یکی از مهمترین کشمکشهای فکری تاریخ ایران بهره میبرد.عرفان و تصوف، به ویژه از سدههای ششم به بعد، بیش از آنکه بر تعلقات ملی، زبانی و سرزمینی تأکید کنند، انسان را عضوی از جامعهای جهانی میدیدند.در این نگرش:وطن حقیقی،عالم معناست. مرزهای جغرافیایی اهمیت ثانوی دارند. انسان پیش از آنکه ایرانی یا رومی یا عرب باشد، سالک راه حقیقت است. همه آدمیان اعضای یک خانوادهاند.این همان چیزی است که خالقی مطلق از آن با تعبیر «جهانمیهنی»یاد میکند؛ نگرشی که امروزه میتوان آن را نوعی جهانوطنی دانست.در ادبیات عرفانی نیز نمونههای فراوانی از این اندیشه دیده میشود.ادامه دارد...@shahnamehpajohan



