«فالحوادث الکونیة تتبع الأعمال بعض التبعیة، فجری النوع الإنسانی علی طاعة الله سبحانه و سلوکه الطریق…
انتشار: 2026/07/22 19:49 UTC
«فالحوادث الکونیة تتبع الأعمال بعض التبعیة، فجری النوع الإنسانی علی طاعة الله سبحانه و سلوکه الطریق الذی یرتضیه یستتبع نزول الخیرات، و انفتاح أبواب البرکات، و انحراف هذا النوع عن صراط العبودیة، و تمادیه فی الغی و الضلالة، و فساد النیات، و شناعة الأعمال یوجب ظهور الفساد فی البر و البحر و هلاک الأمم بفشو الظلم و ارتفاع الأمن و بروز الحروب و سائر الشرور الراجعة إلی الإنسان و أعماله، و کذا ظهور المصائب و الحوادث المبیدة الکونیة کالسیل و الزلزلة و الصاعقة و الطوفان و غیر ذلک، و قد عد الله سبحانه سیل العرم و طوفان نوح و صاعقة ثمود و صرصر عاد من هذا القبیل.». (المیزان، جلد ۲، صفحه ١۸١؛ و ترجمه المیزان ج۲, ص۲۷۱)🔸🔻 ۷. تأثیر اجمالی کواکب و اوضاع آسمانی (سعد و نحس نجومی):علامه طباطبایی ضمن باطل و شرکآمیز دانستن اعتقاد به استقلال ستارگان در تدبیر امور و تأثیرگذاری قطعی، اصل وجود ارتباط میان وضعیت اجرام آسمانی و حوادث زمینی را به صورت «اجمالی» (نه کلی و همیشگی) میپذیرند. این یعنی اوضاع کیهانی علت تامه نیستند، اما نمیتوان هرگونه ارتباط را نیز سنفی کرد، با توجه به تجربیات و ظواهر برخی ادله دینی داشتن نوعی ارتباط موجه است:«أَنَّ بَيْنَ الْأَوْضَاعِ السَّمَاوِيَّةِ وَالْحَوَادِثِ الْأَرْضِيَّةِ ارْتِبَاطاً مَّا، إِلَّا أَنَّهُ فِي الْجُمْلَةِ لَا بِالْجُمْلَةِ، كَمَا أَنَّ بَعْضَ الرِّوَايَاتِ الْوَارِدَةِ عَنْ أَئِمَّةِ أَهْلِ الْبَيْتِ (ع) يُصَدِّقُ ذَلِكَ كَذَلِكَ.»(المیزان، جلد ١۹، صفحه ۷۵)🔻 اعتقاد به اینکه ستارگان دارای تأثیر (به صورت علیت فاعلی یا اِعدادی) باشند، تا زمانی که به خداوند منتهی شود، فینفسه خلاف ضروریات دین نیست. اما اگر کسی معتقد باشد ستارگان «خالق و موجِد» حوادث هستند و تأثیرشان مستقل از اراده خداست، یا آنها را «مدبر مستقل نظام کیهانی» بداند، این اعتقاد صراحتاً «شرک» و مشابه عقیده صابئین (ستارهپرستان) است:«اَلْقَوْلُ بِكَوْنِ الْكَوَاكِبِ أَوِ الْأَوْضَاعِ السَّمَاوِيَّةِ ذَوَاتِ تَأْثِيرٍ فِيمَا دُونَهَا، سَوَاءٌ قِيلَ بِكَوْنِهَا ذَوَاتِ نُفُوسٍ نَاطِقَةٍ أَوْ لَمْ يُقَلْ، فَلَيْسَ مِمَّا يُخَالِفُ شَيْئاً مِنْ ضَرُورِيَّاتِ الدِّينِ، إِلَّا أَنْ يُقَالَ بِكَوْنِهَا خَالِقَةً مُوجِدَةً لِمَا دُونَهَا مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْتَهِيَ ذَلِكَ إِلَيْهِ تَعَالَى فَيَكُونَ شِرْكاً… أَوْ أَنْ يُقَالَ بِكَوْنِهَا مُدَبِّرَةً لِلنِّظَامِ الْكَوْنِيِّ مُسْتَقِلَّةً فِي التَّدْبِيرِ فَيَكُونَ رُبُوبِيَّةً تَسْتَعْقِبُ الْمَعْبُودِيَّةَ فَيَكُونَ شِرْكاً كَمَا عَلَيْهِ الصَّابِئَةُ عَبَدَةُ الْكَوَاكِبِ.»(المیزان، جلد ١۹، صفحه ۷۶)🔸🔻 ۸. بیفایده بودن علم نجومِ احکامی (طالعبینی) برای انسان:علامه با استناد به روایات ائمه (علیهمالسلام) بیان میکنند که هرچند ارتباطی اجمالی بین اوضاع آسمان و زمین وجود دارد، اما احاطه علمی به این روابط برای انسانهای عادی ممکن نیست. امام صادق (علیهالسلام) در توصیف علم نجومِ طالعبینانه میفرمایند بخش اعظم آن قابل درک نیست و آن مقدار اندکی هم که درک میشود، سودی به حال انسان ندارد:«قال الصادق (ع):... إِنَّكُمْ تَنْظُرُونَ فِي شَيْءٍ مِنْهَا- كَثِيرُهُ لَا يُدْرَكُ وَ قَلِيلُهُ لَا يُنْتَفَعُ بِهِ.»(المیزان، جلد ١۹، صفحه ۷۷؛ الکافي ج ۸، ص ۱۹۵)hadith.inoor.ir/fa/hadith/118932%F0%9F%94… ۹. رابطه مستقیمِ میزان تأثیر «فال بد» با شدتِ اعتقادِ انسان به آن:علامه با نقل روایتی بسیار کلیدی از امام صادق (علیهالسلام)، فرایند روانی «تطیّر» (فال بد) را رمزگشایی میکنند. تأثیر فال بد دقیقاً به میزان اهمیتی بستگی دارد که شخص به آن میدهد. اگر آن را آسان بگیرید، آسان میگذرد؛ اگر سخت بگیرید، سخت میشود؛ و اگر اصلاً به آن اعتنا نکنید و آن را هیچ بشمارید، هیچ اثری نخواهد داشت:«قال الصادق (ع): الطِّيَرَةُ عَلَى مَا تَجْعَلُهَا إِنْ هَوَّنْتَهَا تَهَوَّنَتْ، وَ إِنْ شَدَّدْتَهَا تَشَدَّدَتْ، وَ إِنْ لَمْ تَجْعَلْهَا شَيْئاً لَمْ تَكُنْ شَيْئاً.»(المیزان، جلد ۱۹، صفحه ۷۸؛ الکافي ج ۸، ص ۱۹۷)hadith.inoor.ir/fa/hadith/118934%F0%9F%94… ١۰. تفاوت اثرگذاری فال نیک (تفأل) و فال بد (تطیر):فال نیک و بد هر دو در عالم خارج اثر میگذارند و غالباً آنچه انتظار میرود رخ میدهد، اما این اثرگذاری تکوینی و مستقل نیست، بلکه ناشی از وضعیت روانی و قدرت تلقین خود انسان (تأثیر نفسانی) است. به همین دلیل پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به فال نیک زدن امر کردند، و از فال بد زدن نهی فرمودند. راهکار قطعی ابطال اثر فال بد نیز، توکل بر خداوند متعال است:

