اختراع دوباره شریعتیرضا ساکی: مسئله شریعتی در همه این سالها وجود داشته است اما این روزها بیشتر از…
انتشار: 2026/07/29 10:15 UTCویرایش: 2026/07/31 23:56 UTCدریافت: 2026/08/06 05:07 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/06 05:07 UTC
اختراع دوباره شریعتیرضا ساکی: مسئله شریعتی در همه این سالها وجود داشته است اما این روزها بیشتر از تمام ۴۹ سالی که از درگذشت او میگذرد، محل جدال است. چرا؟چون هستند کسانی که شریعتی را راه رهایی جامعه ایران میدانند. ایدهشان این است که شریعتی درست فهم نشده است و اگر شریعتی را درست بفهمیم، اوست که میتواند گره این وضعیت سیاسی-اجتماعی را باز کند.یعنی بازگشت به شریعتی امروز هوادارانی دارد با تریبونهای بسیار و همین باعث میشود، آنها هم که مخالف ایده شریعتی هستند به میدان بیایند و بحث گُر بگیرد.من به عنوان یک روزنامهنگار و علاقهمند به گفتوگو درباره آینده ایران، مخالفتی با طرح دوباره شریعتی ندارم. اتفاقا خوب است که هر چند سال، دوباره به گذشته رجوع کنیم، نقد کنیم و حرف بزنیم. اما چیزی در این بازگشت به شریعتی هست که آن را مخوف میبینم.در تیر ۱۴۰۴ در روزهایی که تازه از جنگ دوازده روزه خلاص شده بودیم همایشی برگزار شد با عنوان «شریعتی و امر ملی». همان روزها جدی و طنز، چیزهایی نوشتم و از قول شریعتی خطاب به برگزارکنندگان این همایش گفتم:«راستش موضوع آنقدر برایم تازگی داشت که تعداد زیادی نکته یادداشت کردم. یعنی خودم فکر نمیکردم درباره امر ملی این قدر چیز نوشته باشم و حرف برای گفتن داشته باشم.»مسئلهام با طرح دوباره شریعتی همین است. اغلب کسانی که نسخه شریعتی را درمان میدانند، در گفتوگوهایشان کمتر اشارهای به سخنرانیها و اندک متنها میکنند. یعنی حرفهایی میزنند اما نمیگویند این حرف را از لابهلای کدام سخنرانی درآوردهاند. بازگشت به شریعتی برای این گروه از هواداران او، چنین است که با خود میگویند کاش شریعتی این را گفته بود و چون میبینند نگفته، برداشت خود را منتسب میکنند به او. یعنی فضای غالب بیشتر مدافعان او چنین است. دنبال منبع هم باشی میگویند مجموعه سخنرانیها!شریعتی در ادامه فردید است و شفاهی است. مجموعهای است از سخنرانیها و این فضای شفاهی جا میدهد به آدمها که هر چه دوست دارند، مانند «امر ملی» از او بیرون بکشند و این خطرناک است. چون حدومرز ندارد.چون کمکم یک شریعتی درست میشود که هیچ شباهتی به «علی شریعتی مَزینانی» ندارد اما کسی هم نمیتواند بگوید این شریعتی آن شریعتی نیست.یعنی کار طوری بیخ پیدا کرده است که خود شریعتی اگر زنده بود باید مینشست و یک بار دیگر کتابهایش را با دقت میخواند. آن قدر که حرف در دهانش گذاشتهاند.#مسئله_شریعتی@resaki
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 2 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — شیوه رندی | رضا ساکی
فاصله «شاهنامه» و «ویسورامین» حدود ۴۰ سال است و بدیهی است که شباهتهایشان بسیار است. آن قدر زیاد که اینجا نمیگنجد بنویسم. فقط همین قدر بگویم که جهانبینی مشترک را میتوان در هر دو اثر جست و رد تقدیرگرایی، خردگرایی و البته نگاه نوافلاطونی مشترک را در آنها فهرست کرد. مثلا:پناه من به هر کاری خرد بادکه جوید راستی و پرورد داد#شاهنامه_گردی #ویس_رامین
این هفته دوره داستایوفسکی رو شروع میکنیم. بالاتر توضیحات کافی هست درباره دوره و محتواش. همین روزها دو کتاب تازه درباره اندیشههای داستایوفسکی منتشر شده که اونا رو هم به دوره اضافه میکنم و از فردا مشغول خوندنشون خواهم شد. یکی رو «چرخ» منتشر کرده و یکی رو…👆🏽👆🏽👆🏽
شما که عاشق «روزبه دادویه» یا همون «ابنالمقفع» شدید، حتما «اَبان بنِ عَبْدُالْحَمیدِ لاحِقی» را هم دوست خواهید داشت. بهویژه دوستانی که در کلاس کلیلهودمنه هستند، بخونن این مقاله رو:اینجا@resaki
Voice messageاین هفته دوره داستایوفسکی رو شروع میکنیم. بالاتر توضیحات کافی هست درباره دوره و محتواش.همین روزها دو کتاب تازه درباره اندیشههای داستایوفسکی منتشر شده که اونا رو هم به دوره اضافه میکنم و از فردا مشغول خوندنشون خواهم شد.یکی رو «چرخ» منتشر کرده و یکی رو «امیرکبیر».اگه قصد شرکت در دوره رو دارید، به خودم هم میتونید پیام بدید تا هماهنگی رو انجام بدم.
هر کس نوشیدنی خودشتوضیحات بیشتر برای فهم بیت حافظ که در اینستاگرامم گذاشتم:رضا ساکی: کافهای کوکاکولا، فانتا، پپسی و اسپرایت ندارد و نوشیدنیهایی که با ارزشهایش همخوانی دارد سرو میکند. اشکال دارد؟ هیچ اشکالی ندارد. البته برای جامعهشناسان این گسسته (اتمیزه) شدن مردم ایران، منبع پژوهشی و آیندهنگری است اما من چون جامعهشناس نیستم نمیتوانم آن را درست تحلیل کنم.و حتی به نظرم اشکال هم ندارد که این محتوا را در اینستاگرام منتشر میکنند که به احتمال زیاد، پلتفرمی است که هر بار در آن پست میگذارند، دستشان را آب میکشند.من با هیچ کدام از این چیزها مشکل ندارم و اگر بیت حافظ را برای توصیف این کلیپ استفاده کردم، دلیل دیگری دارد.حافظ هم تقریبا همین مشکل را در زمان خودش داشت. حرف من این است که چرا زیر میز ما میزنید؟ این نوشابهها همگی در کشور ایران و تحت مقررات این مملکت پر شدهاند و اتفاقا خوشمزه هم هستند و بسیاری از ایرانیان یا کولاخور هستند یا پپسیباز. خودم پپسی را بیشتر دوست دارم.خب، اگر این کلیپ فقط سبک زندگی خودش را تبلیغ میکرد من میدیدم و میگذشتم اما چون نوشابههایی را روی زمین انداخت که من دوست دارم، از قول حافظ نوشتم:«دلا! دلالتِ خیرت کنم به راهِ نجاتمکن به فسق مباهات و زهد هم مَفُروش»بله، مسئله این است که شما میتوانید نوشیدنی خودتان را بخورید اما باید بگذارید ما هم نوشیدنی خودمان را انتخاب کنیم.باقی بقایتان @resaki
کدام دو قرن سکوت را بخوانیم؟چاپ اول یا ویرایش زرینکوب را؟رضا ساکی: میدانید که «دو قرن سکوت» در ۱۳۳۰ منتشر شد و زرینکوب در ۱۳۳۶ آن را ویرایش کرد و اغلب نسخههایی که در بازار غیررسمی و رسمی هست همین نسخه ۱۳۳۶ است.اگر حتی کتاب را نخوانید و فقط ورق بزنید میبینید که زرینکوب هر چه را گفته است به منابع مستند کرده است. مثلا «فتوح البُلدان» از «بَلاذُری»، «اخبار الطوال»، «تاریخ سیستان»، «مُروج الذَهَب»، «تاریخ گَردیزی»، «تاریخ طبری»، «عُیون الاخبار»، «ابن خَلَکان»، «ابن اثیر»، «التنبیه و الاشراف» و دیگران. اینها همان منابع مرتضی مطهری هم در «خدمات متقابل اسلام و ایران» هستند و زرینکوب چیزی به آنها اضافه نکرده است. اما او در چاپ اول برخی روایتهای بیمنبع را حذف کرد و البته ایده خود را گسترش داد و کتاب ۱۳۳۶ کتابی مفصلتر است.البته که بدیهی است که هر چه مثلا طبری نوشته است سند نیست و نمیشود گفت چون در طبری هست پس حتما درست است. اینها را بعدا دکتر «محمد محمدی ملایری» در شش جلدی «تاریخ و فرهنگ ایران در دوره انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی» بحث کرده است.زرینکوب اما آغازگر این ماجراست و تقریبا اغلب پژوهشگران پس از او، این دو قرن را قرنهایی ویژه دانستهاند و حتی برخی آن را به همین نام «دو قرن سکوت» نامگذاری کردهاند. از جمله سیدجواد طباطبایی.پس تا اینجا باید بدانید اگر میخواهید «دو قرن سکوت» بخوانید همان نسخهای که نشر سخن منتشر کرده است را بخرید یا اگر افست میخرید بدانید که دارید چاپ ۱۳۳۶ را میخوانید.اما نقدی که به کتابی که در ۷۰ سال پیش نوشته شده است این است که پژوهشهای مربوط آن به آن دو قرن، حالا دقیقتر و عمیقتر شدهاند. اسناد تازهای هست و بسیاری پژوهشگران از جمله «آذرتاش آذرنوش» چند کتاب دقیق درباره آن نوشتهاند که البته در بسیاری موارد تایید حرف زرینکوب است. یعنی آن ستمورزیها به ایرانیها وجود داشته است.همچنین پژوهشهای نو درباره «ابنمقفع» یا روزبه دادویه و عاقبت همعصران او نیز، هم چنین است. کتاب «در نگاه ایرانشهری» از دکتر نصرالله پورجوادی، درباره همین روزهاست.من درباره کتاب «خدمات متقابل اسلام و ایران» هم یادداشتی دارم که اینجا میتوانید بخوانید. شهید مرتضی مطهری این کتاب را در پاسخ زرینکوب نوشت اما «خدمات متقابل اسلام و ایران» هم کتابی نیست که چشمبسته بخوانیمش.هشتگها را بخوانید:#محمدی_ملایری #مسئله_زرینکوب @resaki