جمهوری اسلامی بریتانیاتنش در روابط لندن و تل‌آویو طی ماه‌های اخیر و به ویژه پس از جایگزینی «کی‌یر ا…

عمر خبرنگار مثل خبر کوتاه بودانتشار نتیجه تحقیق دیدبان حقوق بشر، سازمان عفو بین‌الملل و سازمان حقوقی «آجند» درباره‌ی قتل ژورنالیست لبنانی، یک سوژه‌ی استثنایی را برای روز خبرنگار در ایران فراهم می‌کند. «امل خلیل» خبرنگار ۴۲ ساله‌ی روزنامه‌ی الاخبار، روز دوم اردیبهشت‌ماه برای تهیه‌ی گزارشی درباره عقب‌نشینی اسرائیل، به همراه «زینب فرج» راهی جنوب لبنان شد. آن‌ها از هفت اکتبر ۲۰۲۳ به صورت مستمر جهنم جنوب را روایت کرده‌ بودند.ماشین امل و زینب از ابتدا تا نخستین انفجار در روستای الطیری، پشت سر ماشین «علی نبی بزی» از مقام‌های محلی و محمد حورانی -رفیق شهردار بنت جبیل- حرکت می‌کرد. کوادکوپتر اول ساعت ۱۴:۲۵ شائبه عقب‌نشینی را با انهدام خودروی پیشرو تکذیب کرد و به دختران ماجراجو فهماند که وارد منطقه عملیاتی شده‌اند. علی و محمد به شهادت رسیدند. وقتی طوفان آهن و شیشه رقیق شد، امل خلیل با هلال احمر لبنان تماس گرفت و درخواست کمک کرد. این فکر زینب فرج بود که از ماشین پیاده شوند و در ساختمانی پناه بگیرند. خودروی هلال احمر دقایقی بعد از حرکت، در ایست و بازرسی دولت لبنان متوقف شد تا مقام‌های بالا با کانال موسم به «مکانیسم» نظر تل‌آویو را جویا شوند. خط ارتباط مستقیم با اسرائیل مکانسیم نام دارد و خودرو‌های امدادی قبل از ورود به مناطق عملیاتی باید روی آن التماس کنند. در این گیر و دار، کوادکوپتر دوم که تمام‌وقت بالای سر امل و زینب رژه رفته بود، از سوراخ پشت بام وارد ساختمان شد. درست می‌دیدند؛ مامور مکانسیم در یک متری صورت‌شان چشمک می‌زد. هلال احمر ساعت ۱۵:۳۱ دقیقه در تماس با امل از وی خواست که با توجه به صادر نشدن مجوز، با ماشین از روستا خارج شوند. کوادکوپتر ۱۹ دقیقه بعد، این بار در خودروی خبرنگاران خودکشی کرد. گوش زینب فرج ترکید و از چشم و بینی امل خون فواره زد. بازگشت به پناه‌گاه این بار به آسانی نوبت قبل نبود. در حالی که هلال احمر پشت خط مکانیزم ایستاده بود، رد خون از خودرو تا خرابه را رنگ‌آمیزی می‌کرد. تا ساعت ۱۶:۳۵ که موشک، پناه‌گاه را روی‌سرشان خراب کرد، زینب و امل در فضای مجازی درخواست کمک می‌کردند. ساعت ۱۷ نیرو‌های حافظ صلح سازمان ملل بدون اجازه‌ی اسرائیل و با مسئولیت خودشان یک مسیر امن را به طرف روستای الطیری، به خودروی هلال احمر معرفی کردند. زینب فرج در حالی که چشم چپش به شدت آسیب دیده بود، با جمجمه و پا‌های شکسته از زیر آوار خارج شد. بلافاصله کوادکوپتر سوم با پرتاب یک نارنجک، امدادگران را از جست‌وجوی امل خلیل منصرف و وادار به فرار کرد. نتیجه آزمایش پزشکی قانونی معلوم کرده که امل خلیل تا دو ساعت و نیم پس از آخرین حمله زیر آوار زنده مانده بود. مکانیسم، سرانجام ساعت ۲۰:۱۵ مجوز ورود هلال احمر را صادر کرد و پیکر شهید امل خلیل ساعت ۲۳ از آوار آزاد شد. عفو بین‌الملل می‌گوید اینکه آنجا منطقه عملیاتی بوده، چیزی از جرم اسرائیل کم نمی‌کند. حمله به شهروندان غیرنظامی، جنایت جنگی است؛ ولو در منطقه عملیاتی. اسرائیل از لحظه حرکت می‌دانست که آنها خبرنگار هستند، با این حال چهار ساعت تمام از امدادرسانی ممانعت کرد. این حقیقت، نهاد‌های حقوق بشری را حسابی سوزانده است. هر سه نهاد از دولت‌های جهان، قطع فروش سلاح به اسرائیل و تحریم هدفمند جنایتکاران جنگی را مطالبه می‌کنند. عمر خبرنگار مثل خبر کوتاه بود. روز خبرنگار را به روح شهید امل خلیل تبریک بگویید.@Ravi_Heydari

مساله‌ی فرماندهی در روابط دو جنایتکار جنگی رابطه‌ی پرفراز و نشیب ترامپ و نتانیاهو منشاء اختلاف‌نظر جدی در فضای سیاسی ایران است که خود از وضعیت دوقطبی رنج می‌برد. در حالی که «مقاومت اسلامی ایران» و «ائتلاف وفاق» به عنوان دو جریان سیاسی اصلی، کشمکشی بی‌سرانجام را بر سر تفسیر رابطه‌ی مذکور تجربه می‌کنند، ناظران جهانی چنین مشکلی ندارند؛ چرا که مجبور نیستند با صرف‌نظر از عنصر پویایی در روابط، به رنگ سیاه یا سفید اکتفا یا پدیده‌های بیرونی را متناسب با خلاءهای روایی دست‌کاری کنند.   وقتی ترامپ به کاخ سفید برگشت، روابط او و نتانیاهو محکم‌تر از همیشه بود. اتحاد آن‌ها با آغاز دور دوم حملات به ایران اوج گرفت. با این حال نخستین نشانه‌های تنش و تیرگی در روابط، با نزدیک شدن به زمان امضای تفاهم اسلام‌آباد آشکار شد. روایت وفاقی اگرچه این شکاف را حاصل ترجیح دیپلماسی بر مقاومت مسلحانه معرفی ‌کرد، اما رسانه‌های جریان اصلی غرب ریشه اختلاف را در پدیده‌ای کاملا متفاوت می‌دیدند: پاسخ قاطع و دور از انتظار نیروهای مسلح ایران که در قالب پیروزی‌های موشکی، در هم‌کوبیدن پایگاه‌های نظامی آمریکا، انسداد تنگه هرمز و تحمیل فشار کمرشکن بر متحدان عرب ظهور کرد. دیدار ترامپ و نتانیاهو در شرایطی انجام شد که هر دو جنایتکار جنگی در خانه با وضعیتی وخیم دست و پنجه نرم می‌کنند. در حالی که نخست‌وزیر اسرائیل برای یک انتخابات پارلمانی دشوار آماده می‌شود، رئیس‌جمهور آمریکا با فشار سنگینی از ناحیه‌ی افکار عمومی مواجه است تا هر چه سریع‌تر به جنگی که تورم و نارضایتی را پیش از انتخابات میاندوره‌ای افزایش داده، پایان دهد. انتخابات پارلمانی اسرائیل و آمریکا به ترتیب در روزهای پنجم و دوازدهم آبان‌‎ماه برگزار خواهد ‌شد. با اصرار نتانیاهو بر جنگ‌افروزی در لبنان و ایران که در نقطه مقابل تلاش‌های دیپلماتیک کاخ سفید قرار داشت، ترامپ وی را دیوانه خطاب و تاکید کرد که اگر او در کاخ سفید نباشد، اسرائیلی هم وجود نخواهد داشت. خرابکاری‌های نتانیاهو در روند دیپلماتیک موجب شد که او به حاشیه رانده شود. نخستین حضور این جنایتکار جنگی در اتاق بیضی پس از آغاز جنگ منطقه‌ای ایران، در واقع فرصتی برای ترمیم روابط با ترامپ محسوب می‌شد که با مواضع تحقیرآمیز جی‌دی ونس علیه تل‌آویو در بدترین وضعیت قرار گرفته بود. ساعتی پیش از آغاز این دیدار، ترامپ در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز باز هم فرصت را برای اشاره به اختلاف‌نظر با شریک بدنام خود غنیمت شمرد. مجری فاکس‌اند‌فرند با اشاره به تاسیسات هسته‌ای ایران در کلنگ‌کوه نظنز، از رئیس‌جمهور آمریکا پرسید: «آیا نتانیاهو قصد دارد شما را در جریان فعالیت‌های هسته‌ای ایران قرار دهد؟» ترامپ در پاسخ با اوقات تلخی تاکید کرد که هیچ نیازی به اطلاعات نتانیاهو ندارد و با لحنی که بوی شماتت می‌داد، گفت: «چرا باید این اطلاعات را در جهان جار زد؟ او این مسائل را مطرح می‌کند چون می‌خواهد من همچنان درگیر بمانم». ترامپ و نتانیاهو اگرچه در شبکه‌های اجتماعی دیدارشان را مثبت و روبه‌جلو توصیف کردند، اما مواضع انتقادی ترامپ پیش از ملاقات و اصرار او بر تضعیف نتانیاهو از طریق علنی کردن اختلاف، از واقعیت پرده برداشت:  هدف از احضار نتانیاهو به کاخ سفید و دستور کار این ملاقات، شیرفهم کردن نخست‌وزیر چموش اسرائیل درباره مساله فرماندهی بود. رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواست به نخست‌وزیر اسرائیل حالی کند که کنترل جنگ در اختیار واشنگتن است و تل‌آویو صرفا موظف به پیروی محض است. در ادامه، رسانه‌های جریان اصلی به نقل از منابع آگاه در کاخ سفید گزارش دادند که نتانیاهو درباره‌ی پیروی از منویات واشنگتن در مراحل آتی جنگ به دونالد ترامپ تعهد داده و تاکید کرده فقط زمانی وارد جنگ می‌شود که با حمله مستقیمی از ناحیه ایران مواجه شود. سقوط آزاد اسرائیل در میان افکار عمومی آمریکا به دلیل ارتکاب نسل‌کشی و جنایات جنگی در غزه همان چیزی است که تل‌آویو را در موضع ضعف و امتیازدهی به واشنگتن قرار داده است. کاخ سفید در بیانیه‌ی رسمی خود بدون اشاره به دستور کار اصلی اعلام کرد که در این دیدار کذایی علاوه بر پرونده ایران، توافق با لبنان، بازسازی غزه و گسترش پیمان ابراهیم نیز مورد بررسی قرار گرفت.    @Ravi_Heydari

غده سرطانی وفاق (دو از دو)«جنگ-آتش‌بس-مذاکره» اگرچه چرخه‌ای مرگبار به شمار می‌رود اما فاقد حیات مستقل است و از چرخه‌ای خطرناک‌تر ناشی می‌شود که از قضا همین هم مسائل ایران را پیچیده می‌کند. ترور فرمانده‌ی مقتدر سپاه قدس در پرتو مصیبت آبان ۹۸ و ترور فرمانروای ایران درامتداد فاجعه‌ی ۱۸ دی ۱۴۰۴ محقق شد. در هر دو مورد، دُوَلِ اعتدال و وفاق با تصمیم‌های دقیق خود، مردم را به خیابان کشیدند و در برابر حکومت قرار دادند، حکومت را مجبور به کشتار کردند، هزینه‌هایش را پای جریان حزب‌اللهی نوشتند و راه را برای مداخله‌یِ سخت دشمن گشودند. این چرخه را که حیات مستقل دارد، باید «ناکارآمدی-نارضایتی-سرکوب-مداخله خارجی» نامید. آن چرخه‌ی ثانویه را صرفا می‌توان با از کار انداختن این چرخه‌ی اولیه به مثابه غده سرطانی سیاست، خنثی کرد و زمینه آن هم تغییر آرایش سیاسی کشور است. احتمالا این مهم‌ترین مساله در آغاز رهبری آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای است و پیام غیرمنتظره و قاطع ایشان درباره تفاهم روسای جمهور ایران و آمریکا نیز از اهتمام به آن حکایت دارد. باید توجه داشت که این چرخه با پیروزی‌های تاکتیکی و غیرقابل تثبیتی مثل روی کار آوردن یک مجموعه ضعیف و کپی‌کارِ حزب‌اللهی نظیر دولت شهید رئیسی متوقف نمی‌شود. اگر چه همان نسخه معیوب و عقب‌افتاده از دولت‌ نهم هم در حد خودش غنیمت بود.دولتِ ضعیفِ حزب‌اللهی اگرچه زخم حاکمیت دوگانه را پانسمان می‌کند اما هم‌زمان دو قطبی سیاسی را تشدید و شکاف‌های فرهنگی را از طریق واداشتن حزب‌اللهی‌ها به رادیکالیسم کور، کری‌خوانی‌ها بیهوده و خلاصه کردن آن‌ها در جیب جبهه پایداری به بحران امنیتی تبدیل می‌کند؛ نظیر آنچه در ماجرای مهسا بر کشور گذشت. اینکه هم دو قطبی سیاسی و هم حاکمیت دوگانه طی ۱۵ سال اخیر و در غیاب «شدیدترین خطر از صدر اسلام» تشدید شده، اتفاق تامل‌برانگیزی است. غم‌انگیزتر از آن، ریزش شخصیت‌ها و نهادهایی است که همه هستی خود را از رهبر شهید دارند اما علنا نسخه خاتمی و روحانی را برای اداره کشور ترجیح می‌دهند.جریان حزب‌اللهی و فرهنگ بسیجی به رغم همه انتقادها، مهم‌ترین مزیت ژپوپلیتیک ایران به شمار می‌رود. فداکاری و شجاعت این نیروهاست که به تنگه، سانتریفیوژ، لانچر و و جنوب لبنان معنا می‌هد. برای حزب‌اللهی‌ها، توسری خوردن از پزشکیان بسیار مخرب‌تر از مشت و لگد حسن روحانی است. مساله‌ی ما، جابجایی در قدرت نیست. کشور نیازمند یک ایده‌ی آلترناتیو برای پر کرد فضایی است که با تکنوکراسی و الیگارشی اشباع شده؛ ایده‌ای که در چارچوب هویت ایرانی، ائتلاف بزرگ و شیرین حزب‌اللهی‌ها با اکثریت خاکستری را در دهه هشتاد بازسازی کند و از روزنه‌هایی که پس ۹ اسفند ایجاد شده برای بازگشت مردم به سیاست، انتقال قدرت به توده‌ها و تغییر معادلات به نفع ایران در چالش با آمریکا، دروازه‌ای از طلا بسازد. راه قدس از تهران می‌گذرد.@Ravi_Heydari

غده سرطانی وفاق (یک از دو)واژه وفاق چیزی نبود که در دوران رقابت انتخاباتی از زبان مسعود پزشکیان شنیده باشیم؛ برخلاف سازندگی، آزادی، عدالت و اعتدال که در مسیرهای منتهی به پاستور، ورد زبان اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی، محمود احمدی‌نژاد و حسن روحانی بود. واژه‌ی وفاق -به معنای زد و بند- بعد از پیروزی توسط خیمه‌شب‌بازان سیاست در ادبیات آقای پزشکیان کاشته شد. مساله مذکور با اینکه نشان می‌دهد نام‌برده تا چه حد بدوی، تصادفی و خالی‌الذهن بوده، به هیچ وجه از اهمیت و ژرفای «پروژه وفاق» در شکست‌های سیاسی-امنیتی ایران نمی‌کاست.حذف جریان انحرافی از معادلات قدرت در آغاز دهه‌ی نود، بی‌اعتمادی رهبر شهید به آقای احمدی‌نژاد و شکست پروژه «هویت ایرانی» در دولت دهم، زمینه را برای ائتلاف ساختاری اصلاح‌طلبان و اصولگرایان فراهم و از سوی دیگر جریان بزرگ حزب‌اللهی‌ را هم با مشکل تفرقه، بحران نمایندگی و انفعال سیاسی در برابر رقیب مواجه کرد. اکنون ائتلافی که در دهه‌ی نود توسط حسن روحانی و مرحوم علی لاریجانی رهبری می‌شد، در قرن جدید با مسعود پزشکیان و محمد باقر قالیباف شناخته می‌شود.ائتلاف اصلاح‌طلبان و اصولگرایان پس از شکست برجام به شکل قابل توجهی تضعیف شد؛ مساله‌ای که می‌توان آن را در روی کار آمدن مرحوم رئیسی و سپس جایگزینی بازیگران دست اولی چون روحانی و لاریجانی با عناصر نابلد و سرگرم‌کننده‌ای چون پزشکیان و قالیباف -که ترامپ آن‌ها را رهبران باهوش ایران می‌نامد- تماشا کرد. اما برخلاف انتظار رهبر شهید و جمیع مخالفان برجام، تجربه تلخ آن خسارت محض نتوانست کشور را برای همیشه بیمه کند و در فرصت حاصل از غیبت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، بلافاصله در قالب یادداشت تفاهم با آمریکا بازتولید شد.این که کشور همچنان سرپاست، مایه افتخار است اما ابدا نباید به آن دلخوش کرد. آثار ترور سپهبد شهید قاسم سلیمانی در سال ۹۸، بلافاصله آشکار نشد و در افق میان‌مدت به حمله تمام عیار آمریکا انجامید. همچنان که رئیس‌جمهور آمریکا به درستی تصریح کرده که حذف حاج قاسم، اضمحلال معماری امنیتی و فروپاشی بازدارندگی ایران را ممکن کرد، این نیز از نتایج سحر است و حذف آیت‌الله خامنه‌ای هم به طریق اولی و با گذر زمان، عواقب پلید خود را نشان خواهد داد. برنامه‌ فروپاشی کمی عقب‌افتاده اما تغییر نکرده. دشمن از داستان‌ دیپلماسی، صرفا برای پر کردن فضای خالی در عرصه سیاست جهانی استفاده می‌کند. برای اینکه بدانیم کشور با چه خطر بزرگی روبه‌روست، باید یک مولفه‌ی دیگر را در قیاس میان برجام روحانی و یادداشت تفاهم پزشکیان لحاظ کرد. در دهه‌ی نود، با گفتمان‌سازی موفق انگلیسی‌ها، پشتیبانی از ایده‌ی معامله‌ی هسته‌ای، مستظهر به پشتیبانی اکثریت مردم شد. اما امروز نه تنها خبری از آن مطالبه‌ی اجتماعی نیست، بلکه بی‌اعتمادی به آمریکا و مخالفت با توافق در دو سر طیف سیاسی ایران با مخالفت جدی روبه‌روست؛ جنبش مسلحانه ۱۹ دی توافق را به مثابه خیانت آمریکا به خون جاوید‌نامان تلقی می‌کند و جریان حزب‌اللهی هم که تکلیف روشنی دارد. با این حال سازوکارها و روابط برجامی بهتر از قبل کار می‌کند.@Ravi_Heydari