فضل احمد مهاجر

این کتاب در نتیجه علاقه‌مندی به گسترش فرهنگ وقف و احساس نیاز به فعال‌سازی هرچه بهتر و نظام‌مندتر این نهاد مهم در افغانستان نوشته شده است. هدف اصلی این تحقیق آن است که با بهره گیری از رهنمایی های سنت نبوی و استفاده از تجربه موفق وقفی ترکیه، راه‌هایی برای فعال‌سازی و نظام‌مند ساختن نهاد وقف در افغانستان ارائه گردد.در این تحقیق تلاش شده است که علاوه بر بررسی مبانی و تطبیقات وقف در سنت نبوی، پیشنهادهای عملی و قابل اجرا نیز مطرح شود تا بتوان از آن‌ها در توسعه و تقویت فعالیت‌های وقفی در افغانستان استفاده کرد. از همین جهت، این اثر تنها یک پژوهش نظری نیست، بلکه با رویکردی کاربردی و با درنظرگرفتن نیازهای واقعی جامعه افغانستان تدوین شده است.امیدوارم این کتاب بتواند هرچند اندک، در جهت احیای فرهنگ وقف، تقویت نهادهای خیریه و وقفی، و خدمت به مردم افغانستان مفید واقع شود و در آینده مورد توجه پژوهشگران، مسئولان و دست‌اندرکاران این عرصه قرار گیرد.د. فضل احمد مهاجر@ostad_muhajer

Channel photo updated

زن صالحه؛ معمار یک نسل موفق!محبوب دل‌ها محمد ﷺ می فرماید: «الدُّنْيَا مَتَاعٌ، وَخَيْرُ مَتَاعِ الدُّنْيَا الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ»📖 صحیح مسلم (1467)ترجمه:دنیا متاع است؛ اما بهترین متاع دنیا، زن نیکو کار است.پیامبر ﷺ زیبایی، ثروت و مقام را بهترین سرمایه زندگی ندانست؛ بلکه همسر صالحه را بهترین متاع دنیا معرفی کرد. زن صالحه کسی است که با ایمان، اخلاق و مسئولیت‌پذیری، مایه آرامش شوهر و تربیت درست فرزندان باشد، در حضور و غیاب همسر امانت‌دار باشد و خانواده را به سوی خیر و دینداری سوق دهد. یکی از چالش‌های عصر ما این است که گاهی برخی زنان چنان درگیر کار، کسب درآمد، مهمانی‌ها، دیدارهای دوستانه، شبکه‌های اجتماعی یا حتی راحت‌طلبی و بی‌توجهی به مسئولیت‌های خانوادگی می‌شوند که همسر و فرزندان به حاشیه رانده می‌شوند و بر عکس، گاهی شوهر درگیر موارد فوق می شود که در نتیجه، محبت خانوادگی کاهش می‌یابد، تربیت فرزندان آسیب می‌بیند و آرامش خانه کمرنگ می‌شود. قابل یاد آوری است که اسلام با کار، تحصیل و فعالیت اجتماعی زن مخالفتی ندارد؛ اما تأکید می‌کند که زن صالحه میان مسئولیت‌های مختلف خود تعادل برقرار می‌کند و اجازه نمی‌دهد که هیچ مشغله‌ای او را از وظیفه مهم همسرداری، مادری و ساختن یک خانواده سالم و باایمان غافل سازد.خانه‌ای که در آن محبت، مسئولیت‌پذیری و توجه به فرزندان باشد، از بسیاری مشکلات اخلاقی و تربیتی در امان می‌ماند.زن صالحه تنها همسر خوب نیست؛ بلکه سازنده یک خانواده موفق و یک نسل صالح است.✍️الفقير إلى عفو ربه د. فضل أحمد مهاجر@ostad_muhajer

گامی دیگر در مسیر پژوهش و تحقیق!خوشحالم که توفیق یافتم در چهاردهمین دوره تحقیق و پژوهش (İSAM) که از ۳ تا ۸ آگست ۲۰۲۶ در استانبول برگزار شد، شرکت کنم و پس از پایان این دوره فشرده علمی، سند مشارکت آن را دریافت نمایم.حضور در این دوره برای من فرصتی ارزشمند برای تقویت مهارت‌های تحقیق متون، بهره‌گیری از تجربه استادان و محققان متخصص و آشنایی عمیق‌تر با روش‌های علمی تصحیح و نشر میراث مکتوب اسلامی بود.مرکز تحقیقات اسلامی İSAM (İslâm Araştırmaları Merkezi) وابسته به بنیاد دیانت ترکیه (Türkiye Diyanet Vakfı)، از مراکز معتبر علمی و پژوهشی در حوزه مطالعات اسلامی است که در کنار فعالیت‌های گسترده علمی و انتشاراتی، در زمینه تحقیق، تصحیح و نشر علمی نسخه‌های خطی اسلامی نیز خدمات ارزشمندی به میراث علمی جهان اسلام ارائه کرده است. محققان این مرکز به تحقیق و نشر آثار علمی در بخش‌هایی چون حدیث، تفسیر، فقه، اصول فقه، کلام، تاریخ، زبان و ادبیات اسلامی می‌پردازند.از مسئولان محترم بنیاد دیانت ترکیه و مرکز تحقیقات اسلامی İSAM و به‌ویژه استادان گرامی این دوره که با دانش، تجربه، سعه صدر و صمیمیت، فضای علمی و دل‌نشینی را فراهم کردند، صمیمانه سپاسگزارم، امیدوارم آموخته‌های این دوره در پژوهش‌های آینده‌ام به کار آید و زمینه‌ای برای سهم بیشتر در تحقیق، تصحیح و احیای میراث علمی اسلامی فراهم سازد.د. فضل احمد مهاجر@ostad_muhajer

خانمی که خداوند سخنش را از فراز هفت آسمان شنیدخَوله بنت ثعلبه، همسر اوس بن صامت بود. روزی میان آن دو اختلافی پیش آمد و اوس، مطابق رسم جاهلیت، همسرش را «ظهار» کرد؛ یعنی گفت: «تو برای من مانند پشت مادرم هستی.» در فرهنگ جاهلی، این سخن به منزله جدایی و محروم شدن زن از حقوق همسری بود.خوله که از این رفتار سخت اندوهگین شده بود، نزد رسول خدا ﷺ آمد و شکایت خود را مطرح کرد. او از زندگی مشترک طولانی، فرزندان و مشکلاتی که این سخن برای خانواده‌اش ایجاد کرده بود، سخن گفت و از خداوند یاری خواست.در همین هنگام، وحی نازل شد و خداوند آغاز سوره مجادله را فرو فرستاد. خداوند اعلام کرد که سخن این زن مؤمن را شنیده است، «ظهار» را گفتاری نادرست و از رسوم باطل جاهلیت دانست و برای کسی که چنین سخنی بر زبان آورد و بخواهد به زندگی مشترک بازگردد، کفاره مقرر کرد: نخست آزاد کردن برده، و اگر نتواند، دو ماه روزه پی‌درپی، و اگر آن نیز ممکن نباشد، اطعام شصت نیازمند.پیامبر اکرم ﷺ این حکم را به اوس ابلاغ کرد. هنگامی که روشن شد او توانایی انجام برخی از مراتب کفاره را ندارد، رسول خدا ﷺ برای انجام کفاره به او کمک کرد تا زندگی این خانواده از هم نپاشد.سال‌ها بعد، در دوران خلافت حضرت عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنه، خوله او را نصیحت کرد. حضرت عمر با نهایت احترام ایستاد و سخنان او را شنید. وقتی برخی از همراهان از طولانی شدن این گفت‌وگو تعجب کردند، حضرت عمر فرمود: «این همان زنی است که خداوند سخنش را از فراز هفت آسمان شنید، آیا شایسته نیست که عمر نیز به سخن او گوش دهد؟»درس‌ها و اندرزها1. خداوند صدای مظلوم را می‌شنود؛ حتی اگر همه مردم او را نادیده بگیرند.2. اسلام رسوم ناعادلانه جاهلیت را باطل کرد و کرامت و حقوق زن را حفظ نمود.3. هیچ مشکلی از خداوند پنهان نیست، دعا و شکایت به درگاه او بی‌پاسخ نمی‌ماند.4. حاکم مسلمان باید در برابر حق متواضع باشد؛ چنان‌که حضرت عمر رضی‌الله‌عنه با وجود مقام خلافت، سخنان خوله را با احترام شنید.5. اسلام در کنار بیان حکم، راه اصلاح و جبران را نیز قرار داده است، ازاین‌رو برای ظهار کفاره مقرر شد، نه اینکه خانواده فوراً از هم بپاشد.6. ارزش انسان‌ها نزد خداوند به ایمان، تقوا و حق‌طلبی آنان است، نه به جنسیت، سن یا موقعیت اجتماعی.7. گفتار انسان مسئولیت دارد؛ یک جمله ممکن است آثار بزرگی در زندگی خانواده بر جای بگذارد، ازاین‌رو مسلمان باید زبان خود را حفظ کند.بناءً داستان حضرت خوله بنت ثعلبه یادآور این حقیقت است که خداوند، دادخواه بندگان خویش است. اگر انسان با اخلاص به او پناه ببرد، خداوند راه‌حل را می‌گشاید، حق را آشکار می‌کند و عدالت را برقرار می‌سازد.✍️الفقير إلى عفو ربه د. فضل أحمد مهاجر@ostad_muhajer

وقتی حیا از زندگی برود…محبوب دل‌ها محمد ﷺ می فرماید: «از جمله سخنانی که از پیامبران قبلی تا امروز در میان مردم باقی مانده است، این است که: اگر حیا نداری، هر کاری که می‌خواهی انجام بده» روایت از بخاری.این حدیث یکی از جامع‌ترین اصول اخلاق اسلامی است و مقصود حدیث این نیست که انسان مخیر است هر کاری انجام دهد؛ بلکه جمله به صورت هشدار و تهدید آمده است، یعنی: اگر حیا را کنار گذاشتی، دیگر هیچ مانعی برای گناه، ظلم و زشتی باقی نمی‌ماند و هر کاری از تو سر خواهد زد.چرا حیا این‌قدر مهم است؟حیا مانند ترمز و بریک انسان است، همان‌گونه که بریک، موتر را از سقوط نجات می‌دهد، حیا نیز انسان را از سقوط اخلاقی حفظ می‌کند.وقتی حیا از بین برود، کم‌کم این امور عادی می‌شود:* دروغ گفتن* غیبت کردن* تهمت زدن* رشوت گرفتن* خیانت در امانت* نگاه حرام* انتشار تصاویر و فیلم‌های نامناسب* بی‌احترامی به والدین* فریب مردم برای کسب منفعتبه همین دلیل پیامبر ﷺ ریشه بسیاری از انحرافات را از بین رفتن حیا معرفی کرده‌اند.چند نمونه‌:۱.در فضای مجازیکسی بدون هیچ شرمی آبروی دیگران را با یک پست یا کامنت از بین می‌برد.اگر از خداوند و مردم حیا می کرد، قبل از فشردن دکمه «ارسال»، چند بار فکر می‌کرد.۲.در محیط کارکارمندی که ساعت اداری را صرف کار شخصی می‌کند یا از اموال اداره استفاده شخصی می‌کند، در حقیقت، حیا از خدا و وجدان خود را ضعیف کرده است. ۳.در پوهنتون و مدرسهمحصلی که پایان‌نامه یا مقاله دیگران را کپی می‌کند یا نوشتهٔ هوش مصنوعی را بدون ذکر منبع به نام خود ارائه می‌دهد، شاید استاد متوجه نشود؛ اما خداوند همه چیز را می‌بیند. حیا به او اجازه نمی‌دهد موفقیت علمی خود را با فریب و خیانت آلوده کند.۴.در بازارفروشنده‌ای که جنس معیوب را سالم معرفی می‌کند یا قیمت را چند برابر می‌گوید، اگر حیا و وجدان زنده داشته باشد، چنین کاری نمی‌کند.۵.در خانوادهگاهی انسان با بیگانه ها مؤدب است اما با همسر، فرزند یا پدر و مادر با تندی سخن می‌گوید.حیا فقط در پوشش نیست، بلکه در گفتار، رفتار و احترام به دیگران نیز جلوه دارد.۶.در رانندگیعبور از چراغ قرمز، پارک بی جا، ریختن زباله از پنجره موتر یا رعایت نکردن حق عابران، نمونه‌هایی از کم‌رنگ شدن حیا و احساس مسئولیت اجتماعی است.نتیجهاین حدیث یک معیار ساده اما عمیق برای زندگی به ما می‌دهد که:هرگاه خواستیم کاری انجام دهیم، ابتدا از خود بپرسیم: آیا انجام این کار با حیا، ایمان و شخصیت یک مسلمان سازگار است؟اگر پاسخ منفی بود، بهترین تصمیم ترک آن کار است؛ زیرا حیا، انسان را پیش از آنکه قانون او را بازدارد، وجدان و ایمانش بازمی دارد.✍️الفقير إلى عفو ربه د. فضل أحمد مهاجر@ostad_muhajer