📚معرّفی کتاب📗نام کتاب: سگ و زمستان بلند (بخش چهارم)◾️نویسنده: شهرنوش پارسیپور◾️نوبت چاپ: دوم◾️محل…
انتشار: 2026/07/19 09:05 UTCدریافت: 2026/08/07 07:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 07:55 UTC
📚معرّفی کتاب📗نام کتاب: سگ و زمستان بلند (بخش چهارم)◾️نویسنده: شهرنوش پارسیپور◾️نوبت چاپ: دوم◾️محل چاپ: تهران◾️ناشر: اسپرک◾️سال چاپ: ۱۳۶۹◾️تعداد صفحات: ۳۴۸◾️معرفیکننده: محسن احمدوندیدر نقد و تحلیل رمان «سگ و زمستان بلند» این نکات به ذهنم میرسد:نخست اینکه «سگ و زمستان بلند» برای نخستین بار در سال ۱۳۵۵ از سوی انتشارات امیرکبیر منتشر میشود؛ اما این کتاب تا سال ۱۳۶۹ به چاپ دوم نمیرسد. پرسش این است که چه اتفاقی میافتد که این رمان بعد از چهارده سال تجدید چاپ میشود؟ من دلیل این اتفاق را عاملی فرامتنی میدانم. چنانکه میدانیم پارسیپور در سال ۱۳۶۴ به دلایل سیاسی به زندان میافتد و در سال ۱۳۶۸ از زندان آزاد میشود. او بعد از آزادی از زندان، رمان «طوبا و معنای شب» را منتشر میکند ـ و چون در جامعۀ ما یکی از عوامل توجه به نویسنده و شاعر سروشاخشدنش با سیاست است نه هنرِ نویسندگی و شاعری او ـ این رمان، در فضای بستۀ دهۀ شصت، با اقبال عمومی مواجه میشود و همین اقبال عمومی به دیگر اثر نهچندان موفق او یعنی «سگ و زمستان بلند» هم سرایت میکند و سال بعد انتشارات اسپرک چاپ دوم آن را روانۀ بازار میکند. میخواهم بگویم که «سگ و زمستان بلند» رمان درجه یکی نیست و اگر هم توجهی به آن شده، اغلب به دلیل عوامل فرامتنیِ حول نویسنده بوده است نه وجوه ادبی متن.دوم اینکه رمان «سگ و زمستان بلند» با مجلس روضۀ امام حسین آغاز میشود و نویسنده از طریق این براعتاستهلال میخواهد حسینِ داستانش را به حسین بن علی، این قهرمان انقلابی مذهب تشیع، پیوند دهد و از همان آغاز به خواننده این پیام ضمنی را بدهد که حسین نیز مانند امام حسین در راه آرمانها و عقایدش شهید شده است. پیش از این در جایی دیگر گفتهام که در دهۀ چهل و پنجاه خورشیدی، عناصر و اِلِمانهای دینی و مذهبی و بهویژه قیام امام حسین در بسیاری از رمانهای فارسی، حتی آنها که نویسندگانشان میانۀ خوبی با دین و مذهب ندارند، رشد چشمگیری دارد. شخصیتهای زارممد در «تنگسیر» (۱۳۴۲)، یوسف در «سووشون» (۱۳۴۸) و حسین در «سگ و زمستان بلند» (۱۳۵۵) هر کدام به عنوان قهرمانهایی ظلمستیز و انقلابی با امام حسین پیوند میخورند و شباهت مییابند. حتی ما در اواخر دهۀ چهل، رمان ناتمام «مقتل» غلامحسین ساعدی را داریم که بازآفرینی واقعۀ کربلا و قیام امام حسین است.سوم اینکه آذر فخر در کتاب «زندگی و زمانۀ آذر فخر» نقل میکند که شهرنوش پارسیپور برادری داشته که فیلمساز بوده و در جوانی به دام اعتیاد گرفتار شده و مرده است و شخصیت حسین در رمان «سگ و زمستان بلند» تا حدودی برگرفته از زندگی این برادر جوانمرگش است.چهارم اینکه زمان دقیق وقایع رمان «سگ و زمستان بلند» مشخص نیست؛ اما با توجه به اندیشههای سوسیالیستی حسین و دستگیری او در دورۀ «شلوغی»ها و همچنین اختلاف عقیدهای که با رفقایش در زندان پیدا کرده و باور به این که سرش کلاه رفته و فریب خورده است، احتمال میدهم حسین عضو حزب توده بوده و در بگیروببندهای بعد از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و فرار برخی از سران حزب به خارج از کشور، دستگیر و زندانی شده باشد. بر این اساس من با پژوهشگرانی که وقایع رمان را ـ البته نه به اجتهاد خودشان، بلکه به تقلید از استاد حسن میرعابدینی ـ متعلق به دهۀ پنجاه دانستهاند مخالفم.پنجم اینکه شخصیت حسین در رمان «سگ و زمستان بلند» بعداً در قالب شخصیت اسماعیل در رمان «طوبا و معنای شب» به شکلی دیگر تکرار میشود. در «طوبا و معنای شب» هم اسماعیل عضو حزب توده است و در جریان کودتا به زندان میافتد و بعد از آزادی چون خودش را در شکست جبهۀ ملی به رهبری محمد مصدق مقصر میداند، واداده و سرخورده میشود و به عرقخوری و مستی پناه میبرد.📗شعر، فرهنگ و ادبیات@mohsenahmadvandi


