آیا علم در ایران واقعاً افول کرده بود؟ از تاریخ نثر علمی تا زبان هوش مصنوعی2/2🔹 همانطور که نمیتوا…
انتشار: 2026/08/09 11:34 UTCدریافت: 2026/08/10 13:47 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/10 13:47 UTC
آیا علم در ایران واقعاً افول کرده بود؟ از تاریخ نثر علمی تا زبان هوش مصنوعی2/2🔹 همانطور که نمیتوان گفت شعر فارسی پس از جامی به پایان رسید، نمیتوان با تغییر سبک یا مراکز تولید دانش نتیجه گرفت که علم نیز کاملاً نابود شده است. در هر دوره جریانهای گوناگونی همزمان حضور دارند و تقلیل تاریخ به یک مسیر واحد، بخش بزرگی از واقعیت را پنهان میکند.🔹 یکی از کاستیهای جدی پژوهش در ایران، بیتوجهی به تاریخ نثر علمی است. بسیاری از رسالههای علمی، بهویژه آثار دوره قاجار، همچنان بهصورت نسخه خطی در کتابخانهها یا مجموعههای شخصی باقی ماندهاند و حتی هویت، زبان و اهمیت آنها بهدرستی شناخته نشده است.🔹 نمونهای از این مشکل را میتوان در نام جانوران دید. واژههایی مانند شیر، ببر، پلنگ، سیاهگوش، وشق، کاراکال و رودک در دورهها و مناطق مختلف برای جانوران متفاوتی به کار رفتهاند. بدون شناخت تاریخ واژهها ممکن است متنی را بخوانیم، اما موجودی را که نویسنده توصیف کرده اشتباه تشخیص دهیم.🔹 برای نمونه، «شیرخان» در «کتاب جنگل» در واقع ببر است و سعدی با تعبیر «خرِ عتابی» احتمالاً به گورخر راهراه یا همان زبرا اشاره میکند. نام کهن زرافه نیز «شترگاوپلنگ» بوده که خود با نام یونانی این جانور ارتباط دارد.🔹 مستندسازی چنین تغییراتی تنها از عهده ادیبان یا جانورشناسان برنمیآید. پژوهش درباره نثر علمی به همکاری زبانشناس، مورخ، نسخهشناس و متخصص هر رشته علمی نیاز دارد؛ زیرا شناخت واژه بدون شناخت موضوع و شناخت موضوع بدون توجه به تاریخ زبان، ناقص خواهد ماند.🔹 گفتوگو سپس به نثر علمی معاصر میرسد. کتابهای «نخستین روزهای جهان» و «نخستین مردمان جهان»، با ترجمه احمد بدخایی، نمونههایی از متون علمیاند که زبان دقیق را با نثری خوشآهنگ و تصویری ترکیب میکنند. در این آثار، توضیح زندگی دایناسورها صرفاً مجموعهای از دادهها نیست؛ متن نیز بهاندازه تصویر، خواننده را با خود همراه میکند.🔹 دیوید اتنبرو نیز فقط بهدلیل صدای خوش یا تصاویر جذاب مستندهایش اثرگذار نشده است. دقت او در تلفظ نامها، شناخت ریشه واژهها، آشنایی با ادبیات و شیوه خاص روایت، به سخن علمی او شخصیت و اعتبار میبخشد.🔹 بنابراین نثر علمی لزوماً نباید زبانی خشک و بیسبک داشته باشد. جمله «آب در صد درجه میجوشد» ممکن است اطلاعات را منتقل کند، اما برای آموزش، ایجاد کنجکاوی و ساختن تجربهای انسانی از علم کافی نیست.🔹 از همین منظر، هوش مصنوعی هم فرصت است و هم تهدید. این ابزار میتواند در کارهای مکانیکی، ترجمههای اولیه، تنظیم نامهها و گردآوری اطلاعات مفید باشد؛ اما استفاده بیفکر از آن، متون را شبیه یکدیگر و زبان را میانمایه میکند.🔹 نشانههای «سبک هوش مصنوعی» اکنون در شبکههای اجتماعی دیده میشود: ساختارهای تکراری، جملههای کشدار، تقابلهای قالبی و متنهایی که ظاهراً مرتباند، اما اندیشه و صدای یگانه نویسنده در آنها حضور ندارد.🔹 مسئله فقط احتمال ارائه اطلاعات غلط نیست. هنگامی که نوشتن به ماشین واگذار میشود، انسان ممکن است فرصت فکرکردن درباره هدف جمله، انتخاب واژه و نسبت متن با تجربه شخصی خود را نیز از دست بدهد.🔹 هنر دقیقاً در بازنمایی بینقص ظاهر جهان خلاصه نمیشود؛ اندیشهای که پشت اثر قرار دارد به آن ارزش میدهد. هوش مصنوعی میتواند تصویری فنیتر یا متنی مرتبتر تولید کند، اما لزوماً نمیتواند جای تجربه، تشخیص، سلیقه و سبک فردی نویسنده یا هنرمند را بگیرد.🔹 به تعبیر طنزآمیز گفتوگو، باید در کنار «هوش مصنوعی»، همچنان جایی برای «خِنگ طبیعی» باقی بماند؛ همان انسانی که اشتباه میکند، میخواند، اصلاح میکند و در جریان همین کوشش، زبان و اندیشهای یگانه میسازد.🔹 جانمایه بحث این است که علم و ادبیات دو جهان کاملاً جدا نیستند. زبان تنها ظرفی برای انتقال حقیقت علمی نیست؛ بخشی از فرایند اندیشیدن، فهمیدن و متقاعدکردن است. اگر زیبایی، سبک و بلاغت را از بیان علمی حذف کنیم، ممکن است اطلاعات باقی بماند، اما بخش مهمی از تجربه انسانی علم از میان خواهد رفت.🎙 فقط علم | ادبیات علم✅@mellimazzhabiبا حضور عرفان خسروی و حجت زمانی📚 شهر کتاب مرکزی
پستهای تلگرام — ملی مذهبی
تحلیل «ایراناینترنشنال» و جریانهای همسو با آن نشان میدهد که با پدیدهای فراتر از یک رسانهی جهتدار یا «فیک نیوز» ساده روبرو هستیم. در حقیقت این پروژهی سیاسی «صنعت تولید رضایت برای ویرانی» بوده است. در این یادداشت تحلیلی تلاش میشود نشان داده شود که چگونه این صنعت توانسته رؤیایی را برای آیندهی موهوم بفروشد و برای مقطعی موفق هم باشد.________👈متن کامل✅ @mellimazzhabi
سید محمد خاتمی: با گذر از این مرحله سخت کار سختتر حاکمیت آغاز میشودخط خونی که بین مردم و حکومت فاصله انداخته است، بسیار پررنگ استسید محمد خاتمی در دیدار جمعی از اصحاب رسانه گفت: با گذر از این مرحله سخت کار سخت تر حاکمیت آغاز میشود که رسیدن به تعریفی مناسب از رابطه خود با جهان و بخصوص همسایگان که دلخوریها و نگرانیهای فیمابین هم بیشتر شده است و نیز تدبیر درست در داخل برای بهبود امور و اصلاح ساختاری و رویکردی و راهبردی به نفع جامعه و مردمی که سخت در تنگنا هستند.🔸از یاد نبریم که در این سالها خط خونی که بین مردم و حکومت فاصله انداخته است، بسیار پررنگ است و نیز وضع تولید و گرانی و اقتصاد و معیشت بیکاری و... که روز به روز هم افزوده شده است، مشکلات مهمی است که با حل آنها با حضور و مشارکت خود مردم نیاز به تدبیر و راهبردهای مناسب خود را دارد که در جای خود باید در باب آن گفت و گو کرد و راه درست را پیدا کرد و پیمود./ جمارانjamaran.news/fa/tiny/news-1723178%E2%9C%85 @mellimazzhabi
افشای ابعاد جدید پرونده آقایاری؛ تبانی در تنظیم قراردادهای نفتی: پرونده ویژه ۹۰ میلیون بشکه نفتخبرگزاری ایلنا- یک مقام مطلع از پرونده تراستیهای آلوده دانهدرشت، درباره روند تحقیقات انجامشده در پرونده تراستیهای نفتی، با اشاره مستقیم به پرونده حسین آقایاری گفت:🔹مهمترین موضوعی که اکنون وجود دارد، مربوط به یک قرارداد حمل و ذخیرهسازی نفت است که در قالب دو قرارداد، بیش از ۹۰ میلیون بشکه نفت در حوزه حمل، ذخیرهسازی و فروش به طرف قرارداد داده شده که بخش عمده این قرارداد تاکنون پرداخت نشده و اگر بحثها، اختلافات و حواشی درباره عدم بازگشت منابع را بررسی کنیم، بخش مهمی از آن ناظر بر همین قرارداد است که ذینفع نهایی این قراردادها هم حسین آقایاری بوده است.🔹البته باید بگویم که عناوین این قراردادها گمراهکننده و فریبنده بوده است؛ «حمل و ذخیرهسازی» و «فروش از مخزن» عناوینی هستند که در ظاهر این تصور را ایجاد میکنند که قرار است نفت از مخزن مستقیماً به پالایشگاه چینی فروخته شود و در نتیجه واسطهای در میان نباشد.🔹اما در عمل، ساختار قرارداد به گونهای بوده که در نهایت ذینفع نهایی مجدداً یک تریدر بوده که بعدها مشخص شده که آن فرد هم آقایاری بوده و پس از آن نیز موارد متعددی از نکول در این قراردادها ایجاد شده است.🔹موضوع بسیار مهم همین است که به دلیل اینکه در این قرارداد انتخاب قیمت در اختیار خریدار بوده، عملاً اختلاف نظر درباره میزان بدهی وجود دارد و وزارت نفت ساعتها در حال برگزاری جلسه برای اصلاح قرارداد و رسیدن به یک جمعبندی درباره قیمت است.🔹متأسفانه در مدل قراردادهایی که با آقایاری بسته شده، به نحوی فرمول قیمتگذاری تعیین شده که مثلاً سه نرخ متناوب در یک ماه در نظر گرفته شده است.🔹پس از آن، خریدار نامه درخواست تخلیه را تنظیم میکند و در واقع زمان تعیین قیمت نیز با همان نامه مشخص میشود و سپس بر اساس آن سه نرخ، قیمت یک ماه تعیین میشود.🔹مشخص است که در زمان انعقاد این قرارداد، وزیر نفت چه کسی بوده و مدیرعامل شرکت نیکو در آن دوره نیز مشخص است. هرچند آقای صادقی از سمت خود برکنار شده، اما همچنان در قید حیات است و باید درباره عملکرد خود و ابهامات موجود در دوره مدیریتش پاسخگو باشد.✅ @mellimazzhabi
شلیک مجلس به پای خودش؟✍️محمد رهبریطرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور، امروز در مجلس تصویب شد و خیلی زود مورد توجه رسانهها قرار گرفت. فارغ از تمام نقدها و اشکالاتی که به این طرح وارد است، یکی از عجیبترین ابعاد آن این است که مجلس با تصویب چنین متنی، عملاً میتواند پای خودش را هم هدف گرفته باشد؛ چرا که یکی از نهادهایی که ممکن است در معرض شمول این مصوبه قرار بگیرد، مرکز پژوهشهای مجلس است.بر اساس ماده ۱ این طرح، مرکز پژوهشهای مجلس به دلیل استفاده از بودجه عمومی و ارائه پیشنهادهای سیاستی و تقنینی به مجلس، میتواند مشمول مجازات قرار گیرد اگر بطور ناخواسته تحت راهبری مؤسسات غیر ایرانی، پیشنهادات و توصیههای سیاستیاش بهگونهای تفسیر شود که «اعتماد مردم به نظام را مخدوش» کرده، «مشارکت در انتخابات را کاهش» داده یا «آرای مردم را به نفع گروه یا جریان خاصی جهتدهی» کرده باشد. اینها مفاهیمی بسیار کلی، مبهم و تفسیرپذیرند و در متن، معیار دقیق و قابل سنجشی برای تشخیص آنها ارائه نشده است. بطور مثال، «راهبری» در اینجا مفهومی بسیار کشدار است؛ آنقدر کشدار که اگر قرار باشد تفسیر موسع از آن صورت بگیرد، حتی ممکن است فردی بدون آنکه خودش بداند، مصداق آن تلقی شود.مرکز پژوهشهای مجلس، مثل هر نهاد علمی و اندیشکدهای دیگر، اساساً برای این ایجاد شده که پژوهش کند، سیاستها را ارزیابی کند و درباره طرحها و لوایح به نمایندگان پیشنهاد و نظر کارشناسی بدهد. اما اگر ارائه یک پیشنهاد سیاستی به مجلس، بالقوه بتواند مشمول چنین مجازاتهایی شود، خود مرکز پژوهشها هم باید پیش از هر گزارش کارشناسی، نگران این باشد که مبادا یکی از پژوهشگرانش روزی از منظر این قانون «تحت راهبری» یک مؤسسه غیرایرانی تشخیص داده شود و پیشنهادش نیز مصداق یکی از عناوین گسترده این ماده تلقی شود.بنابراین میتوان گفت که به دلیل بکارگیری عبارات مبهم و تفسیرپذیر در متن مصوب مجلس، چنین متنی میتواند علیه مراکز علمی و پژوهشی از جمله مرکز پژوهشهای مجلس نیط بکار رود و بدین ترتیب نمایندگان، خودشان علیه نهاد مجلس مصوبهای را گذرانده باشند.@MohammadRahbari✅ @mellimazzhabi
صحبتهای موسی غنینژاد دربارهی علی شریعتی در هفتههای اخیر به موضوع داغی در شبکههای اجتماعی تبدیل شد. وی با استناد به استفادهی شریعتی از نام «پروفسور شاندل» در آثارش، وی را به شیادی علمی متهم میکند. فارغ از پاسخهایی که از زاویهی رعایت اخلاق در سخن، به وی داده شد، در اینجا ابتدا نکتهای دربارهی این موضوع طرح و سپس ادعای مهمتر غنینژاد دربارهی تأثیر شریعتی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی و کژراههای که در چنین تحلیلهایی وجود دارد بهاختصار بررسی میشود. __________👈متن کامل✅@mellimazzhabi
♨️فرصت یک ماه و نیمه دولت برای معرفی وزرای اطلاعات و دفاع به مجلس با اذن رهبریعباس گودرزی سخنگوی هیئت رئیسه مجلس:🔹طبق اجازه ای که از رهبر معظم انقلاب اخذ شده از تاریخ ۲۹ مردادماه به مدت یک و نیم ماه دولت فرصت دارد تا وزرای پیشنهادی اطلاعات و دفاع را به مجلس شورای اسلامی معرفی کند، در این راستا ایده ای مطرح است که شرط اجتهاد برای وزیر اطلاعات ضرورت نداشته باشد.🔹این ایده با توجه به مغایرت قانونی مستلزم اصلاح قانون است که بر این اساس مقرر است دولت در این خصوص لایحه تقدیم مجلس کند./مهر✅@mellimazzhabi