از خوشبینی اراده تا وظیفه ادامه دادن؛ تأملی بر نامه سعید مدنی به آصف بیاتامین بزرگیان - سعید مدن…
انتشار: 2026/08/07 16:36 UTCدریافت: 2026/08/09 10:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/09 10:05 UTC
از خوشبینی اراده تا وظیفه ادامه دادن؛ تأملی بر نامه سعید مدنی به آصف بیاتامین بزرگیان - سعید مدنی نامه اخیرش به آصف بیات را با عنوانی منتشر کرده که خودش برای آن برگزیده است: «تو باید جرأت ادامه دادن داشته باشی، نه امید رسیدن». این نکته اهمیت دارد، چون نشان میدهد آنچه در ادامه این یادداشت بررسی میشود، برداشتی از یک جمله حاشیهای نیست؛ تزی است که نویسنده، آگاهانه آن را چونان دروازه ورود به کل نامهاش انتخاب کرده است. همین انتخاب، به گمان من، بیش از هر جمله منفرد در بدنه متن، نشانهای جامعهشناختی در خود دارد: تضعیف تدریجی چشماندازهای تغییر. پرسش بیات: وقتی شکست جنبشها امید را میفرسایدآصف بیات در نامه خود این هشدار را مطرح کرده بود که تجربه اخیر جنبشهای اجتماعی در ایران، بهجای تقویت امید، آن را فرسوده است. استدلال او این است: جنبشهایی که هدف خود را صرفا سرنگونی نظام حاکم میگذارند -بیآنکه پروژهای روشن برای نظم آینده داشته باشند- وقتی شکست میخورند، نهفقط به نتیجه نمیرسند، بلکه چیزی فراتر از یک شکست مقطعی بهجا میگذارند: ناامیدی. به بیان دیگر، بیات میان دو چیز تمایز میگذارد که در نگاه نخست شبیهاند اما پیامدهای متفاوتی دارند: سیاستی که افق دموکراتیک را حفظ میکند، هر چند شکست بخورد، باز هم امکان بازتولید امید را نگه میدارد؛ اما سیاستی که تنها بر نفی وضع موجود بنا شده و از افق نظم آینده تهی است، در صورت شکست، چیزی جز خلأ بهجا نمیگذارد. پرسش اصلی بیات از همینجا برمیخیزد: اگر افق آینده -یعنی امید- از سیاست حذف شود، چه چیزی جای آن را خواهد گرفت؟ادامه این یادداشت را در وبسایت نیماد بخوانید:neemaad.com/nmd10033825.htm%E2%9C%85 @mellimazzhabi


