شریعتی؛ متهم انقلاب یا نیروی تعدیلکننده اسلامگرایی؟ (1/2)در این گفتار، بهدنبال مناظره موسی غنین…
انتشار: 2026/08/06 07:50 UTCدریافت: 2026/08/07 10:25 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 10:25 UTC
شریعتی؛ متهم انقلاب یا نیروی تعدیلکننده اسلامگرایی؟ (1/2)در این گفتار، بهدنبال مناظره موسی غنینژاد و پاسخ تند عبدالکریم سروش، نقش علی شریعتی در تاریخ فکری و سیاسی ایران بررسی میشود؛ با این پرسش محوری که آیا شریعتی را باید یکی از مسببان انقلاب و خشونت سیاسی دانست یا متفکری که اسلامگرایی ایرانی را از شکلهای افراطیتر آن دور کرد؟🔹 پروژه اصلی شریعتی در آغاز، سیاسی و انقلابی نبود؛ او پروژهای فرهنگی برای بازسازی اندیشه اسلامی داشت. شریعتی معتقد بود اسلام در انحصار طبقهای قرار گرفته که آن را با خرافات، جهل و منافع خود درآمیخته و پیش از هر تحول اجتماعی، باید این دین را از نو فهمید.🔹 آشنایی او با اندیشههای اروپایی منظم و دانشگاهی نبود. رشته اصلیاش ادبیات بود و از متفکرانی چون سارتر، فانون، ماسینیون و گورویچ تأثیر پذیرفت؛ اما شناختش از مکاتب جامعهشناسی و متفکرانی مانند مارکس، وبر و دورکیم محدود و پراکنده بود.🔹 بااینحال، شریعتی از پشتوانهای جدی در مطالعات اسلامی برخوردار بود. سالها از پدرش محمدتقی شریعتی آموخته بود و از اندیشه اقبال لاهوری نیز تأثیر میگرفت. مجموعه این منابع، مبنای تلاش او برای بازخوانی تاریخ اسلام شد.🔹 درسگفتارهای اسلامشناسی او در دانشگاه مشهد از بهترین بخشهای آثارش دانسته میشود؛ زیرا در آنها کوشیده بود با تکیه بر منابعی مانند تاریخ طبری، سیره ابنهشام و تاریخ یعقوبی، تاریخ صدر اسلام را بازخوانی کند؛ بیآنکه هنوز زبانش کاملاً انقلابی شده باشد.🔹 انتقال شریعتی به حسینیه ارشاد همزمان شد با گسترش مبارزه مسلحانه و بازداشت و اعدام اعضای اولیه سازمان مجاهدین خلق. اعدام مبارزان جوان، در جامعه آن روز حس همدردی و مظلومیت ایجاد کرد و فضای روشنفکری را بهسوی ادبیاتی تندتر سوق داد.🔹 شریعتی نیز تحتتأثیر همین فضا، از زبان فرهنگی پیشین فاصله گرفت و لحنی خونین، حماسی و انقلابی پیدا کرد. هرچند خود او نه به مبارزه مسلحانه باور داشت، نه عضو یک تشکیلات انقلابی بود و نه در آن مقطع، انقلاب را راهحل میدانست.🔹 اگر بتوان مسئولیتی برای شریعتی در نظر گرفت، شاید مهمترین آن تسلیمشدن موقت او در برابر فشار نسلی باشد که از روشنفکران میخواست به کارشان «رنگ انقلابی» بدهند. محصول این دوره، ادبیاتی شورانگیز اما سرشار از اغراق و بعضاً بدآموزی بود که به انقلابیشدن فضای جامعه کمک کرد.🔹 با بستهشدن حسینیه ارشاد و دوران بازداشت، به نظر میرسد شریعتی دوباره به اهمیت پروژه فرهنگی خود پی برد. تغییر ایدئولوژیک در سازمان مجاهدین خلق، ترورهای درونگروهی و ظهور جریان پیکار نیز او و بسیاری از نیروهای مذهبی را نسبت به پیامدهای مبارزه تشکیلاتی و خشونتآمیز بدبین کرد.🔹 آثار شریعتی را معمولاً به سه دسته تقسیم میکنند: «اجتماعیات»، «اسلامیات» و «کویریات». اجتماعیات از ضعیفترین و زمانمندترین نوشتههای اوست. اسلامیات در کنار ایدههای بدیع، حاوی اغراقها و آرمانسازیهایی غیرواقعی است؛ اما کویریات، بهویژه «هبوط» و «گفتوگوهای تنهایی»، از نظر ادبی و تجربههای عمیق وجودی، ماندگارترین بخش آثار اوست.🔹 مهمترین اثر مثبت شریعتی بر مخاطبانش، انتقال دو خصلت بود: عقلگرایی و نگاه انتقادی. او میکوشید برای دعاوی دینی استدلال بیاورد و مخاطب را به پرسیدن و چونوچراکردن عادت دهد؛ کاری که در فضای سنتی مبتنی بر تقلید، اهمیت زیادی داشت.🔹 همین ویژگی باعث شد بسیاری از جوانان متأثر از شریعتی، بعدها در اندیشه خود متوقف نمانند. آنها بهتدریج به دموکراسی، جامعه مدنی، آزادیهای فردی و دستاوردهای مدرن نزدیک شدند و فهم دینی خود را نیز با این مفاهیم سازگار کردند.🔹 از این منظر، شریعتی فقط مروج اسلام سیاسی نبود؛ بلکه در تعدیل آن نیز نقش داشت. اسلامگرایی پدیدهای فراتر از ایران و بسیار قدیمیتر از شریعتی بود. در مصر، الجزایر، افغانستان و دیگر نقاط، برخی شاخههای آن به تکفیر، تروریسم، طالبان و داعش رسیدند.🔹 در ایران، متفکرانی مانند شریعتی، طالقانی، بازرگان و مطهری به فاصلهگرفتن بخشهایی از جامعه مذهبی از چنین بنیادگرایی خشنی کمک کردند. به همین دلیل، برای قضاوت درباره شریعتی نباید فقط پرسید حضور او چه پیامدهایی داشت؛ باید پرسید اگر او نبود، چه جریانهایی جای خالیاش را پر میکردند؟🔹 انقلاب ایران بدون شریعتی نیز ممکن بود رخ دهد؛ زیرا علل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی متعددی داشت و اسلامگرایی نیز پیش از او در حوزههای علمیه و میان گروههایی مانند سازمان مجاهدین خلق وجود داشت. در غیاب شریعتی، چهبسا جریانهای بستهتر و بنیادگراتر نفوذ بیشتری پیدا میکردند.👇🏻ادامه✅@mellimazzhabi
پستهای تلگرام — ملی مذهبی
تحلیل «ایراناینترنشنال» و جریانهای همسو با آن نشان میدهد که با پدیدهای فراتر از یک رسانهی جهتدار یا «فیک نیوز» ساده روبرو هستیم. در حقیقت این پروژهی سیاسی «صنعت تولید رضایت برای ویرانی» بوده است. در این یادداشت تحلیلی تلاش میشود نشان داده شود که چگونه این صنعت توانسته رؤیایی را برای آیندهی موهوم بفروشد و برای مقطعی موفق هم باشد.________👈متن کامل✅ @mellimazzhabi
سید محمد خاتمی: با گذر از این مرحله سخت کار سختتر حاکمیت آغاز میشودخط خونی که بین مردم و حکومت فاصله انداخته است، بسیار پررنگ استسید محمد خاتمی در دیدار جمعی از اصحاب رسانه گفت: با گذر از این مرحله سخت کار سخت تر حاکمیت آغاز میشود که رسیدن به تعریفی مناسب از رابطه خود با جهان و بخصوص همسایگان که دلخوریها و نگرانیهای فیمابین هم بیشتر شده است و نیز تدبیر درست در داخل برای بهبود امور و اصلاح ساختاری و رویکردی و راهبردی به نفع جامعه و مردمی که سخت در تنگنا هستند.🔸از یاد نبریم که در این سالها خط خونی که بین مردم و حکومت فاصله انداخته است، بسیار پررنگ است و نیز وضع تولید و گرانی و اقتصاد و معیشت بیکاری و... که روز به روز هم افزوده شده است، مشکلات مهمی است که با حل آنها با حضور و مشارکت خود مردم نیاز به تدبیر و راهبردهای مناسب خود را دارد که در جای خود باید در باب آن گفت و گو کرد و راه درست را پیدا کرد و پیمود./ جمارانjamaran.news/fa/tiny/news-1723178%E2%9C%85 @mellimazzhabi
افشای ابعاد جدید پرونده آقایاری؛ تبانی در تنظیم قراردادهای نفتی: پرونده ویژه ۹۰ میلیون بشکه نفتخبرگزاری ایلنا- یک مقام مطلع از پرونده تراستیهای آلوده دانهدرشت، درباره روند تحقیقات انجامشده در پرونده تراستیهای نفتی، با اشاره مستقیم به پرونده حسین آقایاری گفت:🔹مهمترین موضوعی که اکنون وجود دارد، مربوط به یک قرارداد حمل و ذخیرهسازی نفت است که در قالب دو قرارداد، بیش از ۹۰ میلیون بشکه نفت در حوزه حمل، ذخیرهسازی و فروش به طرف قرارداد داده شده که بخش عمده این قرارداد تاکنون پرداخت نشده و اگر بحثها، اختلافات و حواشی درباره عدم بازگشت منابع را بررسی کنیم، بخش مهمی از آن ناظر بر همین قرارداد است که ذینفع نهایی این قراردادها هم حسین آقایاری بوده است.🔹البته باید بگویم که عناوین این قراردادها گمراهکننده و فریبنده بوده است؛ «حمل و ذخیرهسازی» و «فروش از مخزن» عناوینی هستند که در ظاهر این تصور را ایجاد میکنند که قرار است نفت از مخزن مستقیماً به پالایشگاه چینی فروخته شود و در نتیجه واسطهای در میان نباشد.🔹اما در عمل، ساختار قرارداد به گونهای بوده که در نهایت ذینفع نهایی مجدداً یک تریدر بوده که بعدها مشخص شده که آن فرد هم آقایاری بوده و پس از آن نیز موارد متعددی از نکول در این قراردادها ایجاد شده است.🔹موضوع بسیار مهم همین است که به دلیل اینکه در این قرارداد انتخاب قیمت در اختیار خریدار بوده، عملاً اختلاف نظر درباره میزان بدهی وجود دارد و وزارت نفت ساعتها در حال برگزاری جلسه برای اصلاح قرارداد و رسیدن به یک جمعبندی درباره قیمت است.🔹متأسفانه در مدل قراردادهایی که با آقایاری بسته شده، به نحوی فرمول قیمتگذاری تعیین شده که مثلاً سه نرخ متناوب در یک ماه در نظر گرفته شده است.🔹پس از آن، خریدار نامه درخواست تخلیه را تنظیم میکند و در واقع زمان تعیین قیمت نیز با همان نامه مشخص میشود و سپس بر اساس آن سه نرخ، قیمت یک ماه تعیین میشود.🔹مشخص است که در زمان انعقاد این قرارداد، وزیر نفت چه کسی بوده و مدیرعامل شرکت نیکو در آن دوره نیز مشخص است. هرچند آقای صادقی از سمت خود برکنار شده، اما همچنان در قید حیات است و باید درباره عملکرد خود و ابهامات موجود در دوره مدیریتش پاسخگو باشد.✅ @mellimazzhabi
شلیک مجلس به پای خودش؟✍️محمد رهبریطرح مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور، امروز در مجلس تصویب شد و خیلی زود مورد توجه رسانهها قرار گرفت. فارغ از تمام نقدها و اشکالاتی که به این طرح وارد است، یکی از عجیبترین ابعاد آن این است که مجلس با تصویب چنین متنی، عملاً میتواند پای خودش را هم هدف گرفته باشد؛ چرا که یکی از نهادهایی که ممکن است در معرض شمول این مصوبه قرار بگیرد، مرکز پژوهشهای مجلس است.بر اساس ماده ۱ این طرح، مرکز پژوهشهای مجلس به دلیل استفاده از بودجه عمومی و ارائه پیشنهادهای سیاستی و تقنینی به مجلس، میتواند مشمول مجازات قرار گیرد اگر بطور ناخواسته تحت راهبری مؤسسات غیر ایرانی، پیشنهادات و توصیههای سیاستیاش بهگونهای تفسیر شود که «اعتماد مردم به نظام را مخدوش» کرده، «مشارکت در انتخابات را کاهش» داده یا «آرای مردم را به نفع گروه یا جریان خاصی جهتدهی» کرده باشد. اینها مفاهیمی بسیار کلی، مبهم و تفسیرپذیرند و در متن، معیار دقیق و قابل سنجشی برای تشخیص آنها ارائه نشده است. بطور مثال، «راهبری» در اینجا مفهومی بسیار کشدار است؛ آنقدر کشدار که اگر قرار باشد تفسیر موسع از آن صورت بگیرد، حتی ممکن است فردی بدون آنکه خودش بداند، مصداق آن تلقی شود.مرکز پژوهشهای مجلس، مثل هر نهاد علمی و اندیشکدهای دیگر، اساساً برای این ایجاد شده که پژوهش کند، سیاستها را ارزیابی کند و درباره طرحها و لوایح به نمایندگان پیشنهاد و نظر کارشناسی بدهد. اما اگر ارائه یک پیشنهاد سیاستی به مجلس، بالقوه بتواند مشمول چنین مجازاتهایی شود، خود مرکز پژوهشها هم باید پیش از هر گزارش کارشناسی، نگران این باشد که مبادا یکی از پژوهشگرانش روزی از منظر این قانون «تحت راهبری» یک مؤسسه غیرایرانی تشخیص داده شود و پیشنهادش نیز مصداق یکی از عناوین گسترده این ماده تلقی شود.بنابراین میتوان گفت که به دلیل بکارگیری عبارات مبهم و تفسیرپذیر در متن مصوب مجلس، چنین متنی میتواند علیه مراکز علمی و پژوهشی از جمله مرکز پژوهشهای مجلس نیط بکار رود و بدین ترتیب نمایندگان، خودشان علیه نهاد مجلس مصوبهای را گذرانده باشند.@MohammadRahbari✅ @mellimazzhabi
صحبتهای موسی غنینژاد دربارهی علی شریعتی در هفتههای اخیر به موضوع داغی در شبکههای اجتماعی تبدیل شد. وی با استناد به استفادهی شریعتی از نام «پروفسور شاندل» در آثارش، وی را به شیادی علمی متهم میکند. فارغ از پاسخهایی که از زاویهی رعایت اخلاق در سخن، به وی داده شد، در اینجا ابتدا نکتهای دربارهی این موضوع طرح و سپس ادعای مهمتر غنینژاد دربارهی تأثیر شریعتی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی و کژراههای که در چنین تحلیلهایی وجود دارد بهاختصار بررسی میشود. __________👈متن کامل✅@mellimazzhabi
♨️فرصت یک ماه و نیمه دولت برای معرفی وزرای اطلاعات و دفاع به مجلس با اذن رهبریعباس گودرزی سخنگوی هیئت رئیسه مجلس:🔹طبق اجازه ای که از رهبر معظم انقلاب اخذ شده از تاریخ ۲۹ مردادماه به مدت یک و نیم ماه دولت فرصت دارد تا وزرای پیشنهادی اطلاعات و دفاع را به مجلس شورای اسلامی معرفی کند، در این راستا ایده ای مطرح است که شرط اجتهاد برای وزیر اطلاعات ضرورت نداشته باشد.🔹این ایده با توجه به مغایرت قانونی مستلزم اصلاح قانون است که بر این اساس مقرر است دولت در این خصوص لایحه تقدیم مجلس کند./مهر✅@mellimazzhabi