پایان نظم تجارت آزاد؛ وقتی امنیت جای اقتصاد را میگیرد (2/2)🔹 به باور قهرمانپور، اقتصاد ایران با و…
انتشار: 2026/08/06 05:23 UTCدریافت: 2026/08/07 10:25 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 10:25 UTC
پایان نظم تجارت آزاد؛ وقتی امنیت جای اقتصاد را میگیرد (2/2)🔹 به باور قهرمانپور، اقتصاد ایران با وجود تحریمها و پیوند محدودتر با بازار جهانی، از این تحولات مصون نیست. افزایش قیمت گندم و روغن پس از جنگ اوکراین نمونهای بود که نشان داد شوکهای جهانی از مسیر قیمت مواد اولیه و حملونقل به بازار ایران نیز منتقل میشوند.🔹 تغییر ساختار تولید در چین نیز مستقیماً بر واردات ایران اثر خواهد گذاشت. اگر تولید کالاهای ارزان به کشورهایی مانند هند، ویتنام و اندونزی منتقل شود، بازرگانان ایرانی نیز ناچار خواهند شد بازارها و تأمینکنندگان تازهای پیدا کنند.🔹 کاهش تجارت اروپا با روسیه میتواند فرصتهایی برای حضور در بازار روسیه ایجاد کند؛ اما بهرهبرداری از چنین فرصتهایی به توان تولید، حملونقل، تأمین مالی و شناخت بازار نیاز دارد و صرفاً با ایجاد خلأ در تجارت روسیه و اروپا محقق نمیشود.🔹 افزایش قدرت اقتصادی هند نیز برای ایران اهمیت دارد. هند میتواند در سالهای آینده سهم بیشتری از بازار کالاهای کشاورزی، دارویی و محصولات صنعتی ایران را در اختیار بگیرد و بخشی از جایگاهی را تصاحب کند که تاکنون متعلق به چین بوده است.🔹 از سوی دیگر، رقابت آمریکا و چین لزوماً به افزایش سرمایهگذاری چین در ایران منجر نمیشود. به گفته قهرمانپور، تا زمانی که تنش تهران و واشنگتن در سطح بالایی قرار دارد، شرکتهای چینی نیز برای انجام سرمایهگذاریهای راهبردی در ایران محتاط خواهند ماند.🔹 بحران تایوان یکی از بزرگترین خطرهای پیش روی تجارت جهانی است. هرگونه درگیری بر سر تایوان یا اختلال در تنگههای تایوان و مالاکا میتواند تولید تراشه، تجارت دریایی و زنجیره تأمین کشورهای شرق آسیا را با بحرانی گسترده روبهرو کند.🔹 قهرمانپور همچنین پیشبینی میکند تجارت دریایی در سالهای آینده پرهزینهتر و ناامنتر شود. بحران تنگه هرمز و حملات به کشتیها در دریای سرخ نشان دادهاند که اختلال در مسیرهای دریایی میتواند هزینه حملونقل و بیمه کالا را بهشدت افزایش دهد.🔹 بیثباتی ژئوپلیتیکی بر رفتار مصرفکنندگان نیز اثر میگذارد. مردم در شرایط بحرانی ممکن است خریدهای بزرگ را به تعویق بیندازند و تنها نیازهای اصلی یا کالاهای ارزانتر را تهیه کنند. بنابراین کسبوکارها باید علاوه بر زنجیره تأمین، تغییر رفتار مشتریان را نیز زیر نظر بگیرند.🔹 مهمترین توصیه او به شرکتهای ایرانی، جدیگرفتن «تابآوری» است: تنوعبخشیدن به تأمینکنندگان و بازارها، پیشبینی مسیرهای جایگزین حملونقل، کاهش وابستگی به یک کشور یا بندر و آمادگی برای افزایش ناگهانی هزینه انرژی، بیمه و مواد اولیه.🔹 این ضرورت برای ایران اهمیتی دوچندان دارد؛ زیرا کشور فقط از بحرانهای اقتصاد جهانی تأثیر نمیپذیرد، بلکه خود در کانون یکی از مهمترین منازعات ژئوپلیتیکی جهان قرار گرفته است. ازاینرو، انتظار بازگشت سریع ثبات میتواند برای شرکتها تصمیمی پرهزینه باشد.🔹 جانمایه سخنان قهرمانپور این است که جهان از منطق «ارزانترین کالا را از هرکجا بخر» فاصله میگیرد و بهسوی منطق «کالا را از جایی بخر که در زمان بحران قابلاعتماد باشد» حرکت میکند. در نظم جدید، امنیت عرضه، گاه از قیمت پایینتر مهمتر است.🔹 بنابراین مسئله اصلی دیگر پایان کامل تجارت آزاد نیست، بلکه پایان دورانی است که اقتصاد میتوانست خود را مستقل از سیاست و امنیت تصور کند. در بازی جدید تجارت جهانی، کشورها و شرکتهایی موفقتر خواهند بود که زودتر این تغییر را بفهمند و خود را برای جهانی پرتنشتر، گرانتر و کمثباتتر آماده کنند.✅@mellimazzhabi


