مارگزیدگی و اقدامات ضروری؛ چه بکنیم و چه نکنیم!آگاهیبخشی سلامتبخش دوم▫️کارهایی که نباید انجام دادب…
انتشار: 2026/07/28 08:08 UTCدریافت: 2026/08/03 06:22 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/03 06:22 UTC
مارگزیدگی و اقدامات ضروری؛ چه بکنیم و چه نکنیم!آگاهیبخشی سلامتبخش دوم▫️کارهایی که نباید انجام دادبراساس گزارشها، این قسمت شاید مهمتر از قسمتهای قبلی باشد.۱. هرگز زخم را نبرید. نشتر زدن هیچ فایدهای ندارد. تنها باعث خونریزی، عفونت، آسیب عصب و احیانا تأخیر درمان میشود.۲. هرگز زهر را نمکید. حتی با وسایل مکنده. اغلب با این کار کمتر از چند درصد زهر خارج میشود اما در عوض، آسیب بافتی بهشدت افزایش مییابد.۳. هرگز یخ نگذارید. یخ جریان خون را مختل میکند و آسیب بافتی را بیشتر میکند.۴. هرگز عضو را نسوزانید. ۵. هرگز شوک الکتریکی ندهید.۶. هرگز گیاه، خمیر، گل، خاکستر یا مواد سنتی روی زخم نگذارید. این کار احتمال عفونت را بسیار بالا میبرد.۷. نه الکل بنوشید و نه روی محل مارگزیدگی بمالید.۸. مواد مخدر مصرف نکنید.۹. بدون تجویز پزشک آسپرین مصرف نکنید چون ممکن است خونریزی را تشدید کند.▫️در مورد بستن محلاینجا اهمیت نوع بستن مشخص میشود. در واقع دو نوع بستن وجود دارد:۱. تورنیکه (بستن خیلی محکم). این کار کاملا ممنوع است. زیرا ممکن است باعث قطع خونرسانی، نکروز و حتا قطع عضو شود.۲. بانداژ فشاری همراه با بیحرکتسازی. این روش مخصوص بعضی مارهاست. بانداژ نسبتاً محکم (نه تورنیکه) به همراه آتل که فقط در برخی مارهای دارای زهر عصبی توصیه میشود. اما برای بیشتر افعیها (مانند بسیاری از گونههای خاورمیانه)، این روش معمولا توصیه نمیشود، چون میتواند آسیب بافتی موضعی را بدتر کند. بنابراین اگر نوع مار را نمیشناسید، فقط ثابت کردن عضو بدون بانداژ با فشار زیاد معمولا انتخاب ایمنتری است.▫️مار را نکشیدبراساس آمار و گزارشها، تعداد قابل توجهی از گزیدگیهای دوم هنگام تلاش برای کشتن مار رخ میدهد. فقط اگر بدون خطر امکانش باشد، برای دیدن پزشک و کمک به تشخیص بهتر او، از فاصله دور عکس بگیرید.▫️نگاهی به مارهای مختلف- افعیها (Vipers) معمولا تورم شدید، درد، خونریزی، آسیب بافتی، ایجاد میکنند.- کبراها و برخی مارهای مرجانی بیشتر فلج عضلات، اختلال تنفس، افتادگی پلک و دوبینی ایجاد میکنند. مارهای آبی و خشکی از نظر کمکهای اولیه تقریباً تفاوتی ندارند. آنچه اهمیت دارد نوع زهر است، نه اینکه مار در آب زندگی کند یا خشکی.مارهای کوهستان، جنگل و بیابان هم کمکهای اولیه تقریبا یکسانی دارند. تفاوت اصلی در مدت رسیدن به بیمارستان، خطر گرمازدگی یا سرمازدگی و دشواری حمل مصدوم است؛ در بیابان باید مراقب کمآبی باشید، در کوهستان مراقب افت دمای بدن و در جنگل مراقب عفونت زخم.▫️شرایط بسیار اورژانسیاگر علائمی مثل مشکل تنفس، افتادگی پلک، دوبینی، بیحالی شدید، گیجی، خونریزی غیرطبیعی، تورم سریع، تورم صورت یا زبان، استفراغ مکرر یا کاهش سطح هوشیاری را در فرد مارگزیده دیدید، باید فورا او را به مرکز درمانی منتقل نمایید.▫️درمان اصلی چیست؟تنها درمان اختصاصی مارگزیدگی پادزهر (Antivenom) است. آنتیبیوتیک، کورتون یا داروهای گیاهی جایگزین پادزهر نیستند و فقط در شرایط خاص و با نظر پزشک ممکن است استفاده شوند.|دستورالعملهای WHO، دستورالعملهای IFRC، برخی مقالات سمشناسی و پزشکی اورژانس|@JameahiBehtarBesazim