کدو و چناررشد ناگهانی بسیار جذاب است، اما به دلایل گوناگون اعتباری ندارد؛ زیراکه رشد دفعی ممکن است…
انتشار: 2026/07/03 09:57 UTCویرایش: 2026/08/01 00:05 UTCدریافت: 2026/08/15 02:11 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 02:11 UTC
کدو و چناررشد ناگهانی بسیار جذاب است، اما به دلایل گوناگون اعتباری ندارد؛ زیراکه رشد دفعی ممکن است خیلی دفعی هم از دست برود. یکی از مصادیقِ ضرب المثل معروف «بادآورده را باد میبرد» همین رشدِ ناگهانی است. پیشرفتِ دفعی به تغییرات ماندگار و تحولات بنیادین منتهی نمیشود. به همین سبب است که کسانی که به شکلی ناگهانی رشدی را تجربه میکنند، در بحرانهای زندگی و در موقعیتهای دشوار نمیتوانند از یافتهها یا داشتههای خود به خوبی استفاده کنند.رشد تدریجی و آهسته واکنش شدیدی را در ارگانیسم ما پدید نمیآورد، ولی بدن و روح ما به تغییرات ناگهانی پاسخ میدهند و چه بسا آنها را پس میزنند. همچنین ممکن است تغییرات ناگهانی به تن و جان ما آسیب وارد کنند. رشد باید طبیعی باشد، نه تکلفی. رشد طبیعی آن است که به تدریج محقق شده و به پدید آمدنِ عادتهای استوار و ملکاتِ محکم انجامیده باشد. چنین رشدی میتواند در بدترین موقعیتها نیز به کار بیاید و از انسان مراقبت کند.این موضوع مهم در تمثیل زیبای کدو و چنار به خوبی مطرح شده است. طبق این تمثیل بوتۀ کدویی در کنار چناری کهنسال از زمین سر برآورد، به سرعت دور چنار پیچید و از آن بالا رفت. کدو در عرض بیست روز از چنار دویست ساله بلندتر شد و چنار را به سببِ رشدِ کُندش به باد استهزا گرفت. چنار لبخندی حکمیانه زد و گفت: «الان من با تو سخنی ندارم. منتظر میمانیم تا باد سرد پاییزی بر من و تو بوزد، آن وقت معلوم میشود هر کدام از ما چندمرده حلاجیم». طبیعی است که با نخستین باد پاییزی، کدو خشک میشود، میریزد و از بین میرود، اما چنار کهنسال همچنان استوار و افراشته بر جای خود میایستد، وحشتناکترین سرماها و خطرناکترین توفانها را از سر میگذارند و خم به ابرو نمیآورد:نشنیدهای که زیرِ چناری کدوبُنیبررُست و بردمید بر او بر، به روزِ بیست؟پرسید از آن چنار که «تو چند سالهای»؟گفتا: «دویست باشد و اکنون زیادتی است».خندید از او کدو که «من از تو به بیست روزبرتر شدم، بگو تو که این کاهلی ز چیست»؟او را چنار گفت که «امروز ای کدو!با تو مرا هنوز نه هنگامِ داوری استفردا که بر من و تو وزد بادِ مهرگانآن گه شود پدید که از ما دو، مرد کیست»(دیوان ناصر خسرو، چاپ دکتر مهدی محقق، ص ۵۲۲)گفتنی است که این قطعۀ درخشان، در دیوان انوری، چاپ استاد مدرّس رضوی، ص ۵۶۵، با اندک تفاوتی، به نام انوری ثبت شده است. نیز نگاه کنید به مفلس کیمیافروش، ص ۱۹۵. نویسندۀ این سطور با قطعیت نمیداند که این شعر زیبا سرودۀ ناصر خسرو است یا انوری.به نظر میرسد تمثیل «چنار و کدو» یا «سرو و کدو» در قدیم معروف بوده است. ظهیر فاریابی بیتی دارد که نشان میدهد این تمثیل در قدیم معروف بوده است:ناصرِ خسرو نکو گفته که سرسبزیِ سرواز کدو نآید مگر در شدّت گرما پدیداگر اشارۀ ظهیر به قطعۀ بالا باشد، میتوان آن را سرودۀ ناصرخسرو دانست. من نتوانستم مأخذ دیگری در سخن ناصر خسرو برای این بیت ظهیر بیابم.به هر حال منظور این است که در کورانهای زندگی فقط تحولاتِ عمیقی که به تدریج در ما پدید آمده باشند، باقی میمانند و از ما مراقبت میکنند. بدنی که از طریق پودر و مواد نیروزا در مدتی کوتاه قوی شده باشد، کجا و بدنی که در طول سی سال ورزش آهسته و پیوسته و تغذیۀ مناسب، نیرومند شده باشد، کجا؟ چنین بدنی است که میتواند در فراز و فرودهای زندگی بانشاط بماند و از پسِ کارهای سخت برآید. با هلی کوپتر در عرض یک ساعت بر بام دماوند ایستادن کجا و با تمرینهای آهسته و پیوسته با یک برنامۀ تدریجی، در طول یک سال، آماده شدن برای صعود به دماوند و با پاهای خود آن را فتح کردن کجا؟ مولانا هم در ابیات زیر با استفاده از همین تمثیل به بیان این موضوع پرداخته است. به نظر او هم رشدِ کدو نماد رشد ناگهانی و غیر اصیل است و بنابراین در سختیهای زندگی دیری نمیپاید و از بین میرود. گفتنی است که «قرع» در قطعۀ زیر به معنی «کدو» است: خلقتِ طفل از چه اندر نُه مه است؟ زآن كه تدريج از شعارِ آن شه است ...نه چو تو، اى خام، كه اكنون تاختى طفلى و خود را تو شيخى ساختىبردويدى چون كدو فوقِ همه كو تو را پاى جهاد و مَلحمه؟تكيه كردى بر درختان و جدار برشدى، اى اَقرعَك! هم قَرعواراوّل ار شد مَركبت سَروِ سَهى ليك آخر خشك و بىمغزى تهىرنگِ سبزت زرد شد، اى قَرع، زود زآن كه از گلگونه بود، اصلى نبود(مثنوی، د ۶/ ۱۲۲۱ - ۱۲۱۵)ایرج شهبازیدوازدهم تیرماه ۱۴۰۵@irajshahbazi
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 3 بازدید تازه در ساعت در این نمونهنخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- ایرج شهبازی · تطابق دقیق — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۲:۱۱
- خدام الامام الحجة روحي فداه · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — زمان مشاهده در دسترس نیست
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — ایرج شهبازی
✅ اطلاعرسانی درمورد برنامهی عصری با مولانا، در مهرادمال کرج✅ نشست دوم؛ مولانا و معمای سرنوشت🔺زمان: یکشنبه، ۲۵ مردادماه ۱۴۰۵، ساعت پنج بعدازظهر 🔺مکان: کرج، عظیمیه، بلوار شریعتی، مجتمع تجاری مهرادمال، سرای فرهنگ و هنر مهرادمال✅ حضور برای همهی علاقهمندان آزاد و رایگان است.ایرج شهبازیبیست و سوم مردادماه ۱۴۰۵@irajshahbazi
✅ قاعدهی طلایی اخلاق در ادبیات فارسیقاعدهی طلایی اخلاق میگوید: «برای دیگران بپسند آنچه را که دوست داری آنها در شرایط مشابه برای تو بپسندند». طبق این قاعده ما باید با دیگران چنان رفتار کنیم که خوش داریم آنها در شرایط مشابه با ما رفتار کنند. اگر کسی به این قاعده توجه کافی داشته باشد، در موارد فراوانی میتواند وظیفۀ اخلاقی خود را به درستی تشخیص دهد. برای تبیین بهتر مسأله به موارد زیر توجه کنید:شما دوست ندارید کسی بی دلیل اخلاقی به شما دروغ بگوید؛ پس شما نیز نباید بی دلیل اخلاقی به کسی دروغ بگویید. شما دوست ندارید هیچ کارمندی شما را به فردا حواله دهد، پس شما هم مراجعهکنندهتان را به فردا حواله ندهید. شما دوست ندارید همسرتان به شما خیانت کند، پس شما هم نباید به همسرتان خیانت کنید.شما خوش ندارید به شما کالای بیکیفیت و گران بفروشند، پس شما نیز نباید چنین کنید. شما دوست ندارید کسی در حق شما ظلم کند، پس به کسی ظلم نکنید.قاعدۀ طلایی جهانشمول است و در میان عموم فرهنگها به شکلهای مختلف به آن اشاره شده است. در ادبیات فارسی هم تعداد زیادی جملۀ زیبا که بیانگر قاعدۀ طلایی هستند، وجود دارند. از بررسی این نمونههای جالب، میتوانیم بگوییم که قاعدۀ طلایی یکی از اصول مورد توجه بسیاری شاعران فرزانۀ سرزمین ما بوده است. در ادامه به برخی از این موارد اشاره میکنیم. حکیم ناصر خسرو:کاری که ز من پسند نایدتبا من مکن آنچنان و مپسند(دیوان اشعار حکیم ناصر خسرو قبادیانی، چاپ دانشگاه تهران، ص ۲۳)- بر کسی مپسند کز تو آن رسدکهت نیاید خویشتن را آن پسند (همان، ص ۴۳۵)ناصر خسرو در جایی دیگر میگوید: همان گونه که تو دوست نداری کسی خونت را بریزد، تو هم حق نداری کسی را بکشی: گر نپسندى همى كه خونْت بريزند خون دگر كس چرا كنى تو به گردن؟(همان، ص ۱۷۰)سعدی نیز بارها به اصل طلایی اخلاق اشاره کرده است:آنچه نفس خویش را خواهی، حرامت سعدیا!گر نخواهی همچنان بیگانه را و خویش را (قصاید سعدی، چاپ شادروان فروغی، ص ۸۰۶)سعدی در جایی دیگر از زبان پیری دانشمند، به زیبایی، قاعدۀ طلایی را بیان میکند:یاد دارم ز پیر دانشمندتو هم از من به یاد دار این پند:هر چه بر نفس خویش نپسندینیز بر نفس دیگری مپسند(کلیات سعدی، بوستان، چاپ دکتر مظاهر مصفا، ص ۱۱۴۱)سعدی در قطعۀ زیبای زیر، قاعدۀ طلایی را به عنوان «سرِ دینداری و دانشمندی» معرفی میکند. منظور از این تعبیر آن است که مهمترین نمود و جلوۀ دینداری و دانایی همین قاعدۀ طلایی است و بدون آن دین و دانایی ناقص هستند:بشنو از من سخنی، حقّ پدر فرزندیگر به رای من و اندیشۀ من خرسندیچیست دانی سر دینداری و دانشمندی؟آن روا دار که گر بر تو رود، بپسندی(همان، ص ۱۱۶۴)سعدی در قطعۀ زیر هم به شکل سلبی قاعدۀ طلایی اشاره کرده است:هر بد که به خود نمیپسندیبا کس مکن، ای برادرِ من!گر مادر خویش دوست داریدشنام مده به مادر من(همان، ص ۱۱۶۲)از نظر مولانا نیز ما دوست داریم اگر خطایی مرتکب شدیم، دیگران آبروی ما را محفوظ نگاه دارند؛ پس ما نیز باید در روابطمان با دیگران، عیبپوشی پیشه کنیم: آنچه بر تو خواهِ آن باشد پسند بر دگر كس آن كن از رنج و گزند(مثنوی، د ۶/ ۴۵۲۸)- آنچه نپْسندى به خود، اى شيخِ دين! چون پسندى بر برادر، اى امين!(مثنوی، د ۶/ ۱۵۶۷)پروین اعتصامی نیز در بیت زیر، به دو مورد از مصادیق قاعدهی طلایی اشاره کرده است:به کس مپسند رنجی کز برای خویش نپسندیبه دوش کس منه باری که خود بردنش نتوانی(دیوان پروین اعتصامی، چاپ صدای معاصر، ص ۸۵)ظهیری سمرقندی، از منظری سیاسی به قاعدۀ طلایی توجه کرده است. او از قول، جاماسب، خطاب به گشتاسب میگوید: «[تو باید] كافّۀ رعايا و عوامِ مردمان [را] كه در ظلِّ عنايت و كنفِ رعايت و سايۀ حمايت باشند، در تناوبِ سرّا و ضرّا و تعاقبِ شدّت و رخا و اختلافِ غم و شادى، عديل و نظير خود دارى، و هر چه از براى نفس خويش اختيار كنى، دربارۀ ايشان همان تقديم فرمايى و از آنچه جانب خود را صيانت واجب بينى، جانب رعايا را لازم شمرى:هر چيز كه بر جان و تن خود نپسندىبر همچو خودى كو تن و جان دارد مپسند (اغراض السياسه، چاپ دانشگاه تهران، صص ۸۱ - ۸۰)برای نمونههای بیشتری از سخنان شاعران پارسیگوی درمورد قاعدۀ طلایی، به مدخل «آنچه به خود نپسندى به ديگران مپسند» در امثال و حکمِ شادروان علامه دهخدا، ج ۱، صص ۵۰ – ۴۹ نگاه کنید.ایرج شهبازیبیستم مردادماه ۱۴۰۵@irajshahbazi
🔺 حکمتهای زندگی در دفتر ششم مثنوی (دورۀ چهارم)🔻 دکتر ایرج شهبازی🔹 زمان: روزهای سهشنبه ساعت ۱۶ تا ۱۷:۳۰🔸 تاریخ شروع: سهشنبه، ۲۷ مردادماه ۱۴۰۵♦️ هزینهٔ ثبتنام برای عزیزان داخل کشور: 850 هزار تومان 🔹هزینۀ ثبتنام برای عزیزان خارج از کشور: 60 دلار آمریکا🔸 تعداد جلسات: ۸ جلسه(شش جلسه به صورت آنلاین ( در فضای گوگل میت) و دو جلسه به صورت حضوری برگزار میشود. تاریخ و محل دقیق برگزاری جلسات حضوری به اطلاع شرکتکنندگان خواهد رسید.)✅ فایلهای صوتی در اختیار شرکتکنندگان قرار میگیرد. (در گروه تلگرامی)✅ تلفن و آیدی تلگرام جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر:09966480756t.me/Sepehr_mehro2%F0%9F%86%94@irajshahba…
✅ اطلاعرسانی درمورد کلاس حکمتهای زندگی در دفتر ششم مثنویبه یاری خدا از روز سهشنبه، ۲۷ مردادماه ۱۴۰۵ دور جدید کلاس حکمتهای زندگی در دفتر ششم مثنوی را آغاز میکنیم. در این دوره، کمتر به مباحث نظری که نسبتی با زندگی واقعی ندارند، میپردازیم. هدف دوره آن است که سخنان مولانا به گونهای بررسی شوند که در زندگی واقعی و عملی به کار مخاطبان بیایند. در این دوره راجع به مسائل جالب و مهمی مانند هنرِ شنیدن، لذت و خوشی، تقابل عقل و عشق، نقد صوفی، ترس، روابط سمّی، زیرکیِ ناپسند (هوشِ سیاه)، جهل و عقل، عدالت، مشورت و رایزنی، صمیمیت در روابط انسانی، فلسفۀ عبادت و مسائلی مانند آنها سخن میگوییم. ✅برای اطلاعات بیشتر درمورد این دوره به اطلاعیۀ زیر نگاه کنید.ایرج شهبازیپانزدهم مردادماه ۱۴۰۵@irajshahbazi
نکتهای دربارهی شکستبرخورد درست با پیروزی نیازمند خردمندی فراوانی است. کم نیستند کسانی که نمیدانند با کامیابیهای خود چه کار کنند و براثر یک یا چند پیروزی، در دام غرور و خودبینی و خودکامگی میافتند و زندگی خود را تباه میکنند. اما بیسار مهمتر از برخورد درست با پیروزیها، مواجههب درست با شکستها و ناکامیهاست. در اینجاست که میتوانیم میزان خردمندی و فضیلتمندی خودمان را بشناسیم.بنابراین لازم است که ما در کنار معرفی راههای موفقیت و در کنار تجلیل از افراد موفق، به مسألۀ شکست هم توجه جدی کنیم. ما باید از راهِ اموزشهای درست، به افراد بیاموزیم که شکست خوردن بخشی از فرایند زندگی است و شکست را به هیچ وجه نمیتوان از زندگی حذف کرد. باید به افراد بیاموزیم که چگونه با شکستهایشان روبهرو شوند. اگر یاد بگیریم که ارزش ما نه فقط با میزان موفقیتهایمان، بلکه با شیوۀ برخورد ما با شکستهایمان تعیین میشود، میتوانیم زندگی سالمتری داشته باشیم.امیل چوران، نویسندۀ بزرگ فرانسویِ رومانیاییتبار در این باره نظر جالبی دارد: «امیل چوران ... عمق زندگی درونی فرد را با معیار نحوۀ برخوردش با شکست میسنجید. [به نظر او] راهِ شناسایی کسی که به جستجوی درونی گرایش دارد، این است: او شکست را بالاتر از هر موفقیتی قرار میدهد. چرا؟ چون شکست که همیشه جوهری و ذاتی است، خودمان را برای خودمان آشکار میکند. اجازه میدهد خود را چنان ببینیم که خدا ما را میبیند، در حالی که موفقیت ما را از درونیترین بخش وجودمان و در واقع از درونیترین بخش همه چیز دور میکند. بگو با شکست چگونه برخورد میکنی، تا بفهمم چه کسی هستی؛ چون فقط در شکست، در عظمت فاجعه میتوان کسی را شناخت» (جماعت بازندگان، صص ۷۷ – ۷۶).✅ ـ براداتان، کاستیکا (۱۴۰۴) جماعت بازندگان. ترجمۀ کیوان سررشته. تهران: اطراف. چاپ چاپ سوم.ایرج شهبازی دهم مردادماه ۱۴۰۵@irajshahbazi
✳️ سفر عرفانی، تاریخی و هنریِ از تهران تا تربت با پیران خراسان 🔺تاریخ سفر: سهشنبه سوم شهریور تا یکشنبه هشتم شهریورماه ۱۴۰۵ (شش روز و پنج شب)✅ اساتید همراه از تهران:🪷 دکتر ایرج شهبازی🪷 استاد صابر سوری نوازندۀ عود✅ اساتیدی که در تربت جام از محضرشان استفاده خواهیم کرد:🪷 استاد محمدناصر جامیالاحمدی، بیست و سومین نوادۀ شیخ احمد جام 🪷استاد محمدرضا قصابزاده، نویسنده🪷 استاد عبدالله عبدی، نوازندۀ دو تار ✅ راهنمای سفر: آقای وحید محمدی✅️ حرکت از تهران میدان آرژانتین 🚸 بازدیدها:✅ خانقاه و آرامگاه علاءالدوله سمنانی ✅ آرامگاه محمود مزدوقانی ✅ مسجد تاریخانه دامغان✅ برج تاريخی مهماندوست ✅ آرامگاه بایزید بسطامی✅ خانقاه و آرامگاه ابوالحسن خرقانی ✅️ آرامگاه ملا هادی سبزواری✅️ آرامگاه حکیم عمر خیام✅ آرامگاه عطار نیشابوری ✅ آرامگاه شاه قاسم انوار✅️ آرامگاه ابوذر بوزجانی✅️ آرامگاه شیخ احمد جام✅️ مسجد نور، خانقاه احمد جام✅️ آرامگاه و خانقاه ابوبکر تایبادی ✅️ آرامگاه امیر ارسلان جاذب ✅️ مسجد و منار قدیمی سنگبست ✅️ آرامگاه فردوسي ✅️ آرامگاه و خانقاه امام محمد غزالی✅️ گنبد هارونیه✅️ آرامگاه نادر شاه افشار✅️ حرم امام رضا✅️ بازدید از موزه آستان قدس رضوی 🛏🔑شرح خدمات:📍 ۵ شب تجربۀ اقامت در هتل ۴ ستاره و اقامتگاه بومگردی🍲 ۶ وعده صبحانه 🍖 ۶ وعده ناهار 🛂 ورودیهها👨💼 راهنمای کارتدار 🍩 میانوعده ♨️ بيمۀ مسافرتی 🌟 مجوز برگزاری تور🚍 وسيلۀ نقلیه اتوبوس vip🎺 اجرای موسيقي محلی خراسان🔊 اجرای رقص محلی خراسانی 🚶♂سختی برنامه: B+ متوسط ✅️ هزینه سفر: ۴۹,۰۰۰,۰۰۰ میلیون تومان✅ مهلت ثبتنام: شنبه، ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵ ✅ تلفن و آیدی تلگرام جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر:09966480756@Sepehr_mehro2کانال تلگرام:🆔 @sepehr_mehr