✔️از روزِ دی نظامی تا روزِ دی اقتصادی✍🏻سهند ایرانمهرترامپ تحریمهای تازه آمریکا علیه ایران را به «…
انتشار: 2026/08/25 05:03 UTCدریافت: 2026/08/25 19:50 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/25 19:50 UTC
✔️از روزِ دی نظامی تا روزِ دی اقتصادی✍🏻سهند ایرانمهرترامپ تحریمهای تازه آمریکا علیه ایران را به «روز دی اقتصادی» تشبیه کرده است.D-Day به عملیات متفقین در ۶ ژوئن ۱۹۴۴ اشاره دارد، عملیلتی که سرنوشت جنگ جهانی دوم را با ائتلاف آمریکا و همپیمانانش در سواحل نرماندی فرانسه تغییر داد و اگر بخواهم برای حافظه مخاطب ایرانی زندهاش کنم به فیلم «نجات سرباز رایان» میتوان اشاره کرد. این تشبیه چند معنای پنهان دارد اول، تلقی ترامپ از ائتلافی بودن آن، دوم، گستردگی و هیبت آن به شکل اقتصادی و سوم، تاثیرگذاری آن بر سرنوشت جنگ. یک نکته زیرکانه دیگر هم در اینجا وجود دارد و آن این است که ترامپ سعی میکند با همانندسازی تاریخی در ذهن متحدان- که این روزها در اینکه اقدامات و اهداف آمریکا نفعی جمعی را در نظر گرفته است به شدت دچار تردید شدهاند- جا بیاندازد که ایران تهدیدی علیه همه آنهاست و آمریکا در این جنگ خیری عمومی را دنبال میکند. تشبیهکردن به روز دی یکواقعیت دیگر را نیز آشکار میکند و نشان میدهد ترامپ در ایده اقدام یکجانبه و عدم نیاز به متحدان و تحقیر آنان کاملا اشتباه میکرده است.حالا که در مقدمه به فیلم «نجات سرباز رایان» اشاره کردم بد نیست به فیلم «فشار» Pressure هم که چندروز پیش دیدم اشاره کنم. این فیلم درباره اختلاف پیشبینی دو هواشناس درباره وضعیت آبوهوایی قبل از انجام عملیات روز دی بود اما چرا این یادآوری مهم است؟ موفقیت عملیات روز دی ترامپ هم بیارتباط با شناخت اتمسفر امروز جهان نیست.تحریم میتواند درآمد ارزی را کاهش دهد، تورم ایجاد کند، ارزش پول ملی را تحت فشار قرار دهد، سرمایهگذاری را مختل کند و هزینه تجارت را بالا ببرد. اما هیچ رابطه مکانیکی میان فشار اقتصادی و تسلیم سیاسی وجود ندارد. ایران نیز طی سالهای تحریم، شبکههایی از واسطهها، شرکتهای پوششی، مسیرهای غیررسمی، تهاتر و شرکای تجاری جایگزین ایجاد کرده است. به همین دلیل است که در سخنان ترامپ، فهرستی از «قاچاق نفت، خطوط سوآپ، انتقال پول نقد، صرافیها، ثبت کشتی و شرکتهای پوششی» دیده میشود. واشنگتن میداند که تحریم کشمکش میان فشار و سازگاری است و به همین دلیل ترامپ بیش از تحریم به فکر جلوگیری از شکلگیری یک اقتصاد پیرامونی برای دور زدن تحریمهاست تا فرسودگی اقتصادی را سرعت ببخشد.نکته مهم اما این است که فرسودگی اقتصادی لزوما به تغییر رفتار سیاسی نمیانجامد؛ گاهی حتی میتواند اقتصاد زیرزمینی، مقاومت نهادی و نزدیکی به قدرتهای غیرغربی را تقویت کند و ممکن است مثل عملیات نظامی قبلی اینبار هم میان شدت عملیات و نتیجه آن فاصله بیفتد زیرا در نرماندی، مسئله فقط گرفتن ساحل نبود؛ مسئله حفظ آن و رساندن نیرو و تدارکات بیشتر بود. در جنگ اقتصادی نیز بستن چند مسیر دشوار نیست؛ دشوارتر این است که بتوان همه مسیرها را بست، بدون آنکه هزینه محاصره به متحدان آمریکا، بازار انرژی و در نهایت خود اقتصاد جهانی بازگردد. آمریکا میتواند هر شرکت یا بانک خارجی را در معرض تحریم ثانویه قرار دهد؛ اما نمیتواند بهسادگی «همه کشورها» را وادار کند که در یک محاصره اقتصادی علیه ایران مشارکت کنند. در بسته تحریمی ۲۴ اوت، آمریکا دهها فرد و نهاد را هدف قرار داد، اما بانکهای بزرگ چینی را تحریم نکرد؛ حالا اما اگر این سخناسکات بسنت که حتی چین هم در صورت نقض تحریم، مجازات میشود درست باشد کار پیچیدهتر میشود چون تحریم چین با تحریم ایران یک جنس نیست. اولی میتواند به جنگ اقتصادی آمریکا و چین تبدیل شود و باز یک اختلاف فاحش با روزی دی رخ داده است چون اگر آن روز متفقین یک دشمن داشتند حالا ترامپ باید از کشورهایی کمک بگیرد که بعضی از آنها خودشان قدرتهای رقیب آمریکا هستند و میدانند که موفقیت این عملیات امکان بکارگیری آن علیه خودشان را هم تقویت میکند و این دیگر جنگی علیه ایران نیست بلکه بنمایه مبارزه بر سر نظم اقتصادی جهان شکل گرفته است.@sahandiranmehr
پستهای تلگرام — حمیدرضا جلائیپور (جامعهشناس)
گفتوگوهای حیاتیمحمد فاضلیبرای جامعهای که تجربه خونین و فاجعهبار #آبان_۹۸ را دارد، گفتوگو درباره هر طرحی که به تغییر سیاست بنزین و سیاست انرژی ربط دارد حیاتی است. برای جامعهای که وضعیت #ناترازی_انرژی در آن به مرز حیات و ممات رسیده است، گفتوگو درباره هر طرحی که به تغییر سیاست بنزین و سیاست انرژی ربط دارد حیاتی است. گفتوگو با دکتر #محسن_یزدان_پناه اقتصاددان که در رسانه ایرانتاک با عنوان «اصلاحات بنزینی: بدون آتشبازی» منتشر شد؛ تلاشی بود برای باز کردن باب گفتوگو درباره طرحی که برخی در دولت دنبال میکنند، نقد آن و نشان دادن عواقبش.دیدن اصلاحات بنزینی: بدون آتشبازی هر طرحی قابل نقد است؛ از جمله طرح فعلی دولت؛ و هر نقدی هم قابل نقد است، از جمله نقدهایی که محسن یزدانپناه بر طرح فعلی وارد میکند. مهم این است که برای هر مسأله بدخیم و پیچیدهای – نظیر انرژی در ایران امروز – راهی بهتر از شفافیت سیاستی، گفتوگوی اجتماعی، و اجماعسازی اجتماعی و سیاسی بر سر بهترین راهحلها وجود ندارد. همه علاقمندان مبحث سیاست انرژی و مباحثات درباره اصلاحات قیمتی و غیرقیمتی در بنزین و سایر حاملهای انرژی را میتوان به دیدن این گفتوگو و ورود در مباحثه اجتماعی درباره آن دعوت کرد. این گفتوگوها، گفتوگوهای حیاتی هستند. @fazeli_mohammad
حمیدرضا جلاییپور در برنامه «زوم» فرارو:جنگ تمام شود، سرنگونیطلبان به حاشیه رفته و بیشتر به حاشیه میروند/ شایسته است از این «جنگ نابرابر» سرفراز بیرون برویم/ رفتار سیاسی تندروها معمولا سلبی-تخریبی بوده و هست. صاحبنظران همواره بر این موضوع تاکید میکنند که شرایط فعلی ایران با مجموعهای از مشکلات داخلی و خارجی به وجود آمده است. در این وضعیت، میتوان با نگاهی به آرایش نیروهای سیاسی، رفتار آنها و تقسیمبندی جامعه میان افکار مختلف، تصویری بزرگتر از ایران به دست آورد. در قسمت جدید برنامه زوم، میزبان حمیدرضا جلاییپور، استاد جامعهشناسی دانشگاه تهران بودیم. جلاییپور در این مصاحبه نه به عنوان یک فعال سیاسی بلکه به عنوان جامعهشناس بحث میکرد. در این برنامه تلاش کردیم پاسخهایی برای چند سوال درباره شرایط ایران پیدا کنیم.فیلم کامل گفتگو@fararunews@hamidrezajalaeipour
📝نظریه «جامعه در وضعیت دفاعی»✍🏻حمیدرضا جلائیپورنشریافته، در هفتهنامه صدا، شماره ٢٧۴✅در جامعه مجموعهای پیچیده از افراد، گروهها، نهادها، رویهها، رسوم و نابسامانیها وجود دارد. در هر دوره شناخت این مجموعه پیچیده کار راحتی نیست. در جامعهشناسی راههای گوناگونی برای شناخت این جوامع پیچیده هست. یکی از این راهها، کاربرد نظریههای کلان درباره جامعه هست. نظریههای کلان از مجموع گزارههایی تشکیل شده که تلاش میشود برای توضیح محتوای جامعه بر روی یک یا چند روند (trend) تاکید شود و بقیه امور جامعه در ربط با این روندها توضیح داده میشود. هدف این نوشته این است که نشان دهه جامعه کنونی ایران را طی چه نظریهای میتوان توضیح داد؟ و این توضیح چه نسبتی با آینده جامعه دارد؟ 👇متن کامل را اینجا بخوانید@hamidrezajalaeipour
شماره ۲۷۴ هفتهنامه صدا شنبه سیویکم مردادماه منتشر میشود.
آمریکا از درون: جامعهشناسی مناقشه ایران و آمریکادکتر #محمود_صدری جامعهشناس ایرانی ساکن آمریکا که پنجاه سال تجربه زیستن و تحقیق و تدریس در جامعه و دانشگاه آمریکایی را دارد، از ویژگیهای درونی جامعه آمریکا، نقش جریانهای سیاسی، جریانهای تندروی مذهبی و نیروهای اجتماعی جامعه آمریکا در سیاست این کشور در قبال ایران میگوید. دیدن گفتوگوyoutu.be/G5WkWgwBKIM%D9%85%D8%AD%D9%85%D9… صدری معتقد است تضاد منافع ساختاری غیرقابل حل در روابط ایران و آمریکا وجود ندارد و میتوان با رفتار معقولتر و کمی خوشاقبالی تاریخی، روابط ایران و آمریکا را بهبود داد. وی معتقد است رفتارهایی که مشهور به تندروی هستند، هیچ نفعی برای منافع ملی ایران ندارند و فقط گفتمان تندروهای ضدایرانی را در آمریکا تقویت میکنند. در ضمن وی معتقد است ایران به شدت از نداشتن دیپلماسی عمومی مناسب و فقدان صدا در جامعه و سیاست آمریکا رنج میبرد، به گونهای که ایرانستیزی برای همگان در آمریکا بیهزینه است. #محمود_صدری #اشغال_سفارت_آمریکا #ایران_ستیزی #آمریکا_ستیزی #لابی_اسرائیل@Irantalk_sn