#بیشتر_بدانیمهر روز یک مطلب در مورد تالشان امروز نسبت زبان فارسی با تالشی قسمت اول به نام خداوند جا…
انتشار: 2026/07/29 12:09 UTCدریافت: 2026/08/01 00:06 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:06 UTC
#بیشتر_بدانیمهر روز یک مطلب در مورد تالشان امروز نسبت زبان فارسی با تالشی قسمت اول به نام خداوند جان آفرین حکیم سخن در زبان آفرین در این مجال کوتاه ابتدا زبان های شناخته شده دوره باستان را که اجداد زبان های ایرانی امروز ما هستند ،به اجمال خدمتتان معرفی می کنم ،سپس به بحث اصلی می پردازم .در دوره باستان چهار زبان عمده داریم :فارسی باستان اوستایی مادی سکایی .از زبان فارسی باستان و اوستایی متون قابل توجهی در اختیار داریم ،اما از زیان مادی وسکایی جز برخی واژه ها و اصطلاحات در متون تاریخی یونانی ،چیزی باقی نمانده است .از نظر جغرافيايي، زبان مادی به غرب ایران ،زبان سکایی به شرق ایرانفارسی باستان به جنوب ایران و اوستایی به شمال شرق ایران اختصاص داشت. قطعا در دوران باستان در جغرافیای آن روزگار ایران زبان های دیگری هم وجود داشته اند منتها چون به اقوام قدرتمندی متعلق نبوده اند اسنادی از آنها در اختیار نداریم .مجموعا زبان های ایرانی از زبانی واحد منشعب شده اند که به آن اصطلاحا ایرانی باستان یا ایرانی مشترک می گویند . بر اساس زبان های دوره باستان ،بخصوص فارسی باستان و اوستایی که آثاری مکتوب از آنها باقی مانده است ،بخش هایی از قواعد ایرانی باستان را بازسازی کرده اند ،اما بسیاری از از زبان ها و گویش های ایرانی امروز دنباله مستقیم و تحول یافته زبان های شناخته شده گذشته نیستند .بنابر این بازسازی واقعا ایرانی باستان وقتی تمام و کمال می شود زیر لایه های ناشناخته و مشترک زبان ها و گویش های ایرانی غیر مکتوب هم کشف و به آنها اضافه شود .زبان فارسی از نطر تاریخی در حوزه جغرافیای فارسی باستان و زبان تالشی در جغرافیای زبان مادی قرار دارد .از منظر مطالعات زبان شناسی تاریخی نیز ارتباط زبان فارسی و زبان تالشی ،به ترتیب با زبان فارسی باستان وزبان مادی تا حدود زیادی قابل اثبات است. بنابر این زبان فارسی از نظر طبقه بندی زبان های ایرانی از زبان های جنوب غربی و زبان تالشی از زبان های شمال غربي است .از زبان فارسی اطلاعات تاریخی فراوانی وجود دارد ،یعنی هم از نیا ومادر بزرگ آن، یعنی فارسی باستان آگاهی داریم ،هم از مادر آن، یعنی فارسی میانه (پهلوی) تاریخ هزار ساله فارسی دری نیز اطلاعات ارزشمندی از تحولات این زبان در اختیار ما قرار می دهد .برعکس از تاریخ باستان و میانه اغلب زبان های ایرانی ،از جمله زبان تالشی هیچ سندی وجود ندارد .در دوره اسلامی نیز آگاهی ها ی ما درباره زبان تالشی اندک است ،فقط از منظر مطالعات تاریخی و تطبیقی است که می توانیم پیوستگی و خویشاوندی زبان تالشی را با زبان های دوره میانه و باستان ایران مطالعه و اثبات کنیم . پایان قسمت اول منبع ماهنامه تالش شماره ۱۸۵ ص ۱۸ سخنرانی دکتر محرم رضایتی کیشه خاله ،استاد دانشگاه گیلان و سردبیر نشریه علمی زبان فارسی و گویش های ایرانی .به مناسبت همایش تالش در آیینه تاریخ و فرهنگ ایران در دانشگاه آزادواحد رشت به تاریخ ۱۴۰۲/۱۲/۲۰نویسنده مطلب مجید نعمتی سیاهمزگی#کانال_چمه_اسالم© @ChamaAsalem