🔷فرسته شماره: ۱۴۰۸۶@amirsorayan واعظ قزوینی و خِــرَدِ انعـطاف🔴 غالباً تصور بر این است که انسان …
انتشار: 2026/07/26 10:52 UTCدریافت: 2026/08/02 23:07 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/02 23:07 UTC
🔷فرسته شماره: ۱۴۰۸۶@amirsorayan واعظ قزوینی و خِــرَدِ انعـطاف🔴 غالباً تصور بر این است که انسان هرقدر سختگیرتر، حساستر و جدیتر باشد، بهتر از خود دفاع میکند و کارِ خود را بیشتر پیش میبَرَد، اما واقعیت این است که در بسیاری از اوقات، باید مانند آب نرم باشیم تا بتوانیم راهِ خود را در میان سنگلاخِ زندگی بیابیم و از خود مراقبت کنیم. کسی که از «خِــرَدِ انعـطاف» بهرهمند باشد، میداند که این نـرمی و #ملایمت است که انسان را از شــرِّ مـردمآزاران حفظ میکند و مخالفان را ناتوان میسازد. همانگونه که چوبپنبـهای که با آن دهانۀ شیشه را میبندند، به سببِ نرمی، از سنگی که شیشۀ سخت را خُـرد میکند، در امان میماند، کسی که نرمی و ملایمت پیشه کند، از آزارهای درشـتخویـان در امان میماند. به قول واعظ قزوینی:@amirsorayanنرمی ز سرِ تو واکند غوغا راسازد عاجز ملایمت اعدا را نَـرمان، آزار از درُشتان نکشنداز سنگ چه نقص پنبۀ مینا را؟ (دیوان واعظ قزوینی، ص ۵۵۴)🟢همانقدر که نرمی و #انعطاف از انسان محافظت میکند، انعطافنـاپذیری و #سخـتگیری به او آسیب میزند. بهقول واعظِ قزوینی، بادِ تند، درختانِ بزرگ و شاخههای محکم را میشکند، اما به شاخۀ نرمِ ظریفی که در برابر او خم میشود، آسیبی نمیرساند. واعظ در بیت دومِ #ربـاعیِ زیر، برای تبیین این موضوع، به «نَـفَسِ شیشهگران» اشاره میکند؛ شیشۀ مذاب که نرم است، از نفَسِ شیشهگران یاری میگیرد و پرورش مییابد. 🩵ملایمت نیز سبب میشود که تندیها و خشم و خروشهای دیگران، نه تنها گزندی به شخص نرساند، بلکه باعثِ بهبودِ اوضاعِ او شود: ما را نه ز حرفِ تندِ یاران ضرر استتندی صرصر، ملایمت شاخِ تر است دلتنگ ز حرفِ سردِ یاران نشویمکآن بر دلِ ما چون نَـفَسِ شیشهگر است (دیوان واعظ قزوینی، ص ۵۵۷)🔸به نظر واعظ قزوینی، زبـان نرم، بهترین #همدم، و روی گرم برترین پشتیبان انسان است. شخص #خوشخـو از بـدگوهران هیچ آسیبی نمیبیند، همانگونه که شیشه، مادام که نرم است، از سنـگ گزندی نمییابد:کس را چو زبانِ نرم خود همدم نیستپشتی چون روی گرم در عالم نیست از بدگهران چه نقص خوشخویان را؟تا شیشه بُوَد نرم، ز سنگش غم نیست(همان، ص ۵۶۱)⬛️ عموم افراد برای غلبه بر #مخالفان و #دشمنان خود، از #خشـم و #خشـونت بهره میگیرند و با اینکار گذشته از آن که آتشِ #کینـه و نفـرت را شعلهور میسازند، #آرامـشِ خود را هم قربانی میکنند.⚠️ 🧠 خِــرَدِ انعطاف به ما میگوید که بهترینراه برای ازبینبردنِ یک دشمن، آن است که باملایمت و #مـدارا او را بهیک #دوست تبدیل کنیم. @amirsorayanبهنظر میرسد این اصل در غالب موارد به نتیجۀ دلخواه میرسد و در برابر عموم مخالفان و دشمنان، بهجز برخی از انسانهای بسیار کینـهتوز و لجبـاز، میتوان از آن بهره گرفت.✅📔 آیۀ ۳۴، از سورۀ فصلت نیز به این نکتۀ مهم اشاره دارد: «نيكى با بدى يكسان نيست؛ با نیکی به جنگِ بدی برو، آنگاه میبینی که دشمنِ خونیِ تو، به دوستِ صمیمیات تبدیل میشود». 🤍بهنظرِ واعظ قزوینی، همانگونه که در کوزه، «آبِ نرم» میتواند «یخِ سخـت» را ذوب کند و آنرا در خود حل نماید، نرمی و ملایمت هم میتواند دلِ سختِ انسانِ تندخو را نرم و رام کند:از خوی درشت، دوست نایاب شوددشمن، به ملایمت، ز احبـاب شود نرمی است که نرم میکند سختـان راآخر در آبِ کوزه، یخ آب شود (همان، ص ۵۶۵)💟هیچکس از انسانهای صـافدل آزردهخاطر نمیشود و کسی بااشخاصِ صلـحخواه سرِ جنگ ندارد. الفت میتواند دشمن را به دوست تبدیل کند:از صافدلان نیست کدورت را رنگبا صلحنهادان نَـبُوَد کس را جنگ الفت چو گرفت خصم، میگردد دوستآیینه ز آبِ خود نمیگیرد زنگ (همان ص ۵۶۸)💢نلسون ماندلا و گاندی باهمین شیوه بامخالفان خود روبرو شدند و #پیروزی های درخشانی بهدست آوردند. آری، با یاری و عجز و نیاز و بردباری و خاکساری میتوان دشمن را شکست داد. به این رُباعیِ شگفتآورِ واعظ قزوینی توجه فرمایید:ما دشمنِ خویش را به یاری زدهایمبا عجز و نیاز و بردباری زدهایم تا خصم گشوده لب به بدگوییِ ما خاکش به دهن ز خاکساری زدهایم (همان، ص ۵۶۹)✅ ملامحمد رفیع واعظ قزوینی (۱۳۵۹). دیوان ملا محمد رفیع واعظ قزوینی. با تصحیح و مقدمه و فهارس به کوشش سید حسن سادات ناصری. تهران: مؤسسۀ مطبوعاتی علی اکبر علمی. ✍ایرج شهبازی. ۲۶ مردادماه ۱۴۰۴@amirsorayan