سد فینسک؛ از اکوتون طبیعی تا اکوتون اجتماعی🖌️ مسعود امیرزادهگاهی اهمیت یک پروژه سپ سازی نه در میزان…
انتشار: 2026/07/20 10:26 UTCدریافت: 2026/08/15 03:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 03:05 UTC
سد فینسک؛ از اکوتون طبیعی تا اکوتون اجتماعی🖌️ مسعود امیرزادهگاهی اهمیت یک پروژه سپ سازی نه در میزان آب ذخیرهشده، نه در حجم سازه و نه در دستاوردهای فنی آن، بلکه در توانایی آن برای آشکار کردن لایههای پنهان یک جامعه است. برخی پروژهها فراتر از یک سازه عمرانی، تبدیل به آینهای میشوند که در آن میتوان ضعفهای ساختاری، تعارضهای اجتماعی و چالشهای توسعه را مشاهده کرد.سد فینسک یکی از این موارد است.اهمیت سد فینسک را نباید فقط در توانایی یا عدم توانایی آن برای حل مسئله آب جستجو کرد؛ بلکه اهمیت واقعی آن در این است که چگونه یک پروژه عمرانی میتواند به یک مسئله پیچیده اجتماعی، زیستمحیطی و حکمرانی تبدیل شود.این سد در یکی از حساسترین مناطق طبیعی کشور قرار گرفته است؛ منطقهای که از منظر بومشناختی یک اکوتون طبیعی محسوب میشود. اکوتونها مناطق گذار میان دو زیستبوم متفاوت هستند؛ نه کاملاً متعلق به یکی از آنها و نه کاملاً متعلق به دیگری. این مناطق معمولاً دارای ارزش بالای زیستی، تنوع بالا و حساسیت زیاد نسبت به تغییرات هستند.سد فینسک نه صرفاً یک پروژه عمرانی، بلکه نمونهای فشرده از مجموعه تعارضهایی دانست که در مسیر توسعه در ایران شکل گرفته است. گویی در این پروژه بسیاری از «نبایدهای» احداث یک سازه بزرگ همزمان در کنار یکدیگر جمع شدهاند؛ از پرسشهای جدی درباره توجیهات فنی و اقتصادی گرفته تا پیامدهای زیستمحیطی، اجتماعی، فرهنگی و میراثی. تخریب یک منطقه حساس طبیعی، تأثیر بر یک اکوسیستم ارزشمند، هزینههای اقتصادی، نارضایتیهای اجتماعی و بیتوجهی به بخش مهمی از هشدارهای کارشناسی، همگی این پرسش را ایجاد میکنند که چگونه پروژهای با چنین حجم بالایی از مناقشه و مخالفت، همچنان توان بازگشت به چرخه تصمیمگیری را پیدا میکند.اما شاید اهمیت اصلی فینسک در همین نقطه باشد؛ جایی که این پروژه از یک مسئله فنی و عمرانی عبور کرده و به یک پدیده اجتماعی تبدیل شده است. فینسک فقط در یک اکوتون طبیعی قرار ندارد بلکه همزمان، خود این پروژه نیز به یک اکوتون اجتماعی تبدیل شده است؛ منطقهای گذار میان دو منطق متفاوت: از یک سو جامعهای زخمی که با وجود انباشت مشکلات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، همچنان نسبت به سرزمین، محیط زیست و آینده خود حساسیت نشان میدهد و از سوی دیگر ساختار تصمیمگیریای که گاه بدون پذیرش گفتوگوی واقعی و ارزیابی دوباره، تلاش میکند پروژه را با تغییر شرایط و بازگشتهای مکرر زنده نگه دارد.اکوتونهای طبیعی محل برخورد و تعامل دو نظام زیستی هستند و معمولاً از حساسترین نقاط یک اکوسیستم به شمار میروند؛ زیرا کوچکترین تغییرات در آنها میتواند پیامدهای گستردهای ایجاد کند. در حوزه اجتماعی نیز برخی نقاط به همین شکل عمل میکنند. سد فینسک به یکی از همین نقاط حساس تبدیل شده است؛ جایی که هر بار بازگشت پروژه، نه فقط یک تصمیم اجرایی، بلکه فعال شدن دوباره یک گسل اجتماعی است. جامعهای که باید انرژی خود را صرف ترمیم آسیبهای محیطزیستی، کاهش شکافهای اجتماعی و حل بحرانهای انباشته کند، بار دیگر ناچار میشود وارد نزاعی شود که پیشتر بارها تجربه کرده است.فینسک بیش از هر چیز نشاندهنده قدرت بازتولید یک ساختار ناکارآمد است؛ پروژهای که حتی پس از انباشت پرسشهای فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی، همچنان توان بازگشت به صحنه تصمیمگیری را دارد. این بازگشتهای مکرر نشان میدهد که مسئله فقط یک اشتباه محاسباتی یا یک اختلاف کارشناسی نیست، بلکه با سازوکاری مواجهیم که منافع و بقای خود پروژه را بر منطق عمومی و خیر جمعی مقدم میکند. در چنین وضعیتی، کافی است جامعه درگیر بحرانهای دیگری شود، توان پیگیری عمومی کاهش یابد یا فضای اجتماعی به سمت مسائل فوریتر برود؛ آنگاه پروژه دوباره با همان تاکتیکهای ساده، تبلیغاتی و کمعمق خود را بازنمایی میکند، گویی توقفهای قبلی هرگز اتفاق نیفتادهاند. فینسک به ما نشان میدهد که چگونه یک پروژه میتواند بدون برخورداری از توجیه کافی، بدون پذیرش هزینههای واقعی زیستمحیطی و اجتماعی و بدون پاسخگویی نسبت به پیامدهای خود، همچنان به حیات ادامه دهد. این همان نقطهای است که مفهوم فساد سیستمی معنا پیدا میکند؛ جایی که یک جزء از ساختار، نه برای حل مسئله، بلکه برای حفظ موقعیت و استمرار خود عمل میکند و حاضر است هزینههای آن را به طبیعت، جامعه و آینده سرزمین منتقل کند.اینجاست که فینسک میتواند برای جامعهشناسان، متخصصان توسعه و پژوهشگران حکمرانی به یک مطالعه موردی تبدیل شود؛ نمونهای که نشان میدهد چگونه ضعفهای ساختاری در نظام تصمیمگیری میتوانند در نقاط حساس خود را آشکار کنند و چگونه یک پروژه عمرانی میتواند همزمان سرمایه طبیعی و سرمایه اجتماعی یک جامعه را تحت فشار قرار دهد.
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 0 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — زمین آنلاین ( الهه موسوی )
🎥*گرامیداشت روز ملی دریای کاسپین در ساحل نور*همزمان با ۲۱ مرداد، روز ملی دریای کاسپین، جمعی از فعالان و دوستداران محیطزیست با حضور در ساحل شهر نور، بر ضرورت حفاظت از کاسپین، جلوگیری از ورود فاضلاب و کاهش آلودگیهای زیستمحیطی تأکید کردند.در این مراسم، اهمیت مشارکت عمومی و مدیریت صحیح فاضلاب برای حفظ سلامت کاسپین و حفاظت از آن برای نسلهای آینده مورد تأکید قرار گرفت.🌊 با شعار کاسپین، میراث ما ، مسئولیت ما ، امانت نسلهای آینده است#پیام_مخاطب
🔰 دوگانه ایرانی«کاسپین» یا انیرانی«خزر»/ سهم ایران از سومین پهنه انرژی کره زمین چه می شود؟!▪️آیا ایران باید هزینه های فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی را بپردازد؟!🔹به مناسبت ۲۱ امرداد ماه، روز ملی گرامی داشت دریاچه کاسپین✍حنیف رضا گلزار٫ روزنامه پیام ما، یکشنبه ۲۱ مرداد ماه ۱۴۰۱🔻کاسپیان/کاسپین، ایرانی ترین نام پهنه آبی شمال ایران است و این نام تنها نام شناخته شده و زیور همه نقشه ها و اسناد سازمانی و رسمی جهان است، ولی در ایران تلاش می شود تا این دریاچه با نامی انیرانی که یادگاری از نامگذاری تازیان بر این دریاچه است شناسانده شود.🔻«کاسپین» برگرفته از نام دودمانی ایرانی در کرانه های جنوب و جنوب غربی این دریاچه و «خزر» نیز برگرفته از نام قبیله ای ستیزه جوی، بیابان گرد و تمدن گریز در کرانه های شمالی این دریاچه بوده که از زمان ساسانیان همیشه به مرزهای کشور ما تاخت و ناز می کردند. برای نمونه درسال ۱۱۲ ه ق ترک نژادان «خزر» در تبریز و اردبیل مردم ایران را کشتار و به خاک و خون کشیدند.🔻 هرودوت تاریخ نگار شناخته شده یونانی نیز در ۴۲۵ پیش از میلاد در نوشته های خود نام دریای شمالی ایران را کاسپین می نگارد.🔻کاربرد نام بی ریشه «خزر» برای این پهنه آبی مانند کاربرد نام ساختگی و دروغین خلیج ع.ر.ب.ی برای پهنه آبی جنوبی کشورمان است. چرا به یکی آنگونه کنش پذیر و نسبت به دیگری اینگونه سهل انگار و واداده هستیم؟!🔻بی گمان پاسداری از شناسه فرهنگی و تاریخی پهنه آبی شمال ایران، پیش نیاز پاسداست حقوق اقتصادی و سهم کشورمان از بستر و منابع انرژی کاسپین است. 🔹فراموش نکنیم که بستر دریای کاسپین، پس از پهنه های سیبری و خلیج فارس، دربرگیرنده سومین مخازن بزرگ نفتی کره زمین است و کاهش «سهم بالسویه» ایران بر اساس قرار دادهای ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ میان ایران و شوروی به ۱۳ یا ۱۱ درصد، به روشنی بیانگر کاهش سهم کشورمان از این ثروت های بی قیمت و استراتژیک و به بیانی دیگر فربه سازی کشورهای همسایه از دارایی ملی این سرزمین است.🔻 آیا ایران باید هزینه های فروپاشی شوروی را با چشم پوشی از خاک و آب خود بپردازد؟! برای نمونه اگر دو فردای دیگر روسیه یا ترکمنستان بار دیگر به کشورهای کوچکتری تقسیم شوند، باید رژیم حقوقی و سهم کشور های کرانه این دریا باز هم بازنگری و کوچکتر شود؟!
🔥 فشار لابی شکار و حامیان پتروشیمی برای بیارزش نشان دادن تلاش محیطبانان میانکاله روز ۱۲ مرداد ۱۴۰۵، با تغییر ناگهانی جهت باد، جان دو محیطبان میانکاله در محاصره آتش به خطر افتاد. من آنجا بودم. در آتشسوزیهای ۱۲ و ۱۳ مرداد از نزدیک شاهد جانفشانی محیطبانانی بودم که برای مهار آتش و نجات میانکاله، جان خود را به خطر انداختند. دیدم آتش چگونه برگشت، جان محیطبانان چگونه به خطر افتاد و چگونه یک دستگاه لودر و یک دستگاه تراکتور در میان شعلهها از بین رفتند. اینها واقعیت میدان است؛ نه روایتهایی که از پشت میز ساخته میشوند. تا ۱۳ مرداد، ۱۳ آتشسوزی و بیش از ۹۳۲ هکتار از میانکاله سوخته یا آسیب دیده است. در چنین شرایطی، سؤال این است: چرا بهجای مطالبه شناسایی عاملان آتشسوزی، تجهیزات بیشتر و حمایت از محیطبانان، تمام تمرکز عدهای بر برکناری مدیران و تخریب نیروهای محیط زیست است؟ من این جریان را «لابی شکار» مینامم؛ جریانی که به باور من، بخشی از آن سابقه مطالبه امتیاز در حوزه شکار و بهرهبرداری از میانکاله داشته و در موضوع پتروشیمی نیز مواضعی همسو با حامیان آن پروژه داشته است. آیا واقعاً مشکل شما آتشسوزی میانکاله است، یا مدیریتی که اجازه بازگشت امتیازهای گذشته را نمیدهد؟ من آنجا بودم. روزی که آتش برگشت... روزی که جان محیطبانان به خطر افتاد... روزی که لودر و تراکتور در شعلهها سوختند... من جانفشانی آنها را دیدم. میانکاله ملک شخصی هیچکس نیست. میانکاله متعلق به مردم ایران و نسلهای آینده است. حر منصوری دیدهبان میانکاله🌿 #میانکاله #آتش_سوزی_میانکاله #لابی_شکار #شکار #نه_به_پتروشیمی_میانکالهدیدبان منابع طبیعی و محیط زیست ایران
✳️ *انصاری: رسانهها، شریک اجتماعی حفاظت از محیطزیست هستند*🔸 معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، در پیامی به مناسبت فرارسیدن ۱۷ مرداد، روز خبرنگار، با تبریک این روز به فعالان عرصه رسانه، رسانهها را شریک اجتماعی حفاظت از محیطزیست دانست.🔹به گزارش روابط عمومی سازمان حفاظت محیطزیست، شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، در پیامی به مناسبت فرارسیدن ۱۷ مرداد، روز خبرنگار، ضمن تبریک این روز به فعالان عرصه رسانه، بر نقش بیبدیل خبرنگاران در ارتقای آگاهی عمومی و حفاظت از محیطزیست تأکید کرد.🔹متن این پیام به شرح زیر است:بسمالله الرحمن الرحیم«ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ»روز خبرنگار، فرصتی مغتنم برای ارج نهادن به انسانهای آگاهیبخشی است که با تعهد، شجاعت و مسئولیتپذیری، چراغ حقیقت را روشن نگه میدارند و با روایت صادقانه رویدادها، سرمایه اعتماد و امید را در جامعه تقویت میکنند.🔹امروز که جهان بیش از هر زمان دیگری با چالشهای پیچیده محیطزیستی از جمله تغییر اقلیم، کاهش تنوع زیستی، آلودگی و بحران منابع طبیعی روبهروست، نقش رسانهها و خبرنگاران در ارتقای آگاهی عمومی، ترویج فرهنگ حفاظت از محیطزیست و جلب مشارکت اجتماعی، نقشی راهبردی و آیندهساز است. خبرنگاران دغدغهمند محیطزیست، با انعکاس واقعیتها، بیان دغدغههای مردم و معرفی تلاشهای ارزشمند حافظان طبیعت، یار و همراهی مؤثر برای صیانت از سرمایههای طبیعی کشور به شمار میآیند.🔹سازمان حفاظت محیطزیست، رسانهها را شریک اجتماعی خود در تحقق توسعه پایدار و گسترش فرهنگ احترام به طبیعت میداند و بر این باور است که همافزایی میان نهادهای تخصصی و جامعه رسانهای، زمینهساز تصمیمگیری آگاهانه، مشارکت عمومی و حفاظت مؤثرتر از محیطزیست خواهد بود.🔹اینجانب ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهید محمود صارمی و تمامی شهدای عرصه رسانه، فرارسیدن هفدهم مرداد، روز خبرنگار را به همه فعالان رسانهای بهویژه خبرنگاران پرتلاش حوزه محیطزیست صمیمانه تبریک عرض میکنم و از تلاشهای ارزشمند، مسئولانه و خستگیناپذیر آنان در مسیر آگاهیبخشی، مطالبهگری مسئولانه و پاسداری از محیطزیست کشور قدردانی مینمایم.🔹امیدوارم با استمرار این همراهی ارزشمند، شاهد ایرانی سبزتر، آگاهتر و برخوردار از محیطزیستی سالم برای نسل امروز و فردا باشیم.🔹از خداوند متعال، سلامتی، توفیق و عزت روزافزون همه اصحاب شریف رسانه را مسئلت دارم.*شینا انصاریمعاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست*🆔 @doenews
🔷تأملی بر ممنوعیت آفرود در طبیعت ایران🔶قانون یا فرهنگ؟ یک دوگانه نادرست✍️مسعود امیرزاه🔷تصمیم اخیر سازمان منابع طبیعی برای ممنوعیت آفرود یا بیراههنوردی در عرصههای طبیعی ایران، از جنگلها و مراتع گرفته تا کویرها، کوهستانها و زیستبومهای حساس، بار دیگر بحث قدیمی «قانون یا فرهنگ» را زنده کرده است. 🔷بلافاصله پس از انتشار این تصمیم، عدهای گفتند: «با قانون نمیتوان مسئله را حل کرد؛ باید فرهنگسازی کرد.»ادامه یادداشت 👇payamema.ir/payam/159755
🔸رئیس سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور: 🔻🔻خبرنگاران پاسداران واقعیت در میدان آگاهی هستندمعاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور در پیامی به مناسبت هفدهم مرداد، روز خبرنگار، با تأکید بر نقش اثرگذار رسانهها در آگاهیبخشی و صیانت از سرمایههای طبیعی کشور، خبرنگاران را «پاسداران واقعیت در میدان آگاهی» توصیف کرد.به گزارش مرکز روابط عمومی سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور، دکتر رضا افلاطونی در این پیام، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای عرصه خبر، هفدهم مرداد، روز خبرنگار را به خبرنگاران، عکاسان خبری، فعالان رسانهای و بهویژه خبرنگاران حوزه منابع طبیعی تبریک گفت و از تلاشهای آنان در روایت صادقانه واقعیتها، آگاهیبخشی و کمک به حفاظت از سرمایههای طبیعی ایران قدردانی کرد. متن پیام بدین شرح است: بسمالله الرحمن الرحیمجنگلبان پاسدار طبیعت در میدان عمل است و خبرنگار پاسدار واقعیت در میدان آگاهی است. هر دو، با مسئولیتی مشترک، برای حفظ سرمایههای ملی و آینده ایران تلاش میکنند؛ یکی با حضور در عرصههای طبیعی و دیگری با روایت صادقانه واقعیتها.خبرنگاران با نگاه مسئولانه، قلم آگاه و روایت حرفهای خود، نقش مهمی در تبیین اهمیت منابع طبیعی، ارتقای فرهنگ حفاظت از جنگلها، مراتع، بیابانها و آبخیزهای کشور و آگاهیبخشی به افکار عمومی ایفا میکنند. رسانههای مسئول، افزون بر اطلاعرسانی، با مطالبهگری آگاهانه و انعکاس دغدغههای ملی، نقشی مؤثر در صیانت از سرمایههای طبیعی کشور بر عهده دارند.اینجانب ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای عرصه خبر، هفدهم مرداد، روز خبرنگار را به همه خبرنگاران، عکاسان خبری، فعالان رسانهای و بهویژه خبرنگاران حوزه منابع طبیعی و محیطزیست تبریک عرض میکنم و از تلاشهای ارزشمند آنان در روایت واقعیت، آگاهیبخشی و پاسداری از سرمایههای طبیعی ایران صمیمانه قدردانی میکنم.بیتردید، آینده منابع طبیعی ایران در پرتو آگاهی عمومی و روایت صادقانه، مسئولانه و حرفهای رسانهها، روشنتر و امیدبخشتر خواهد بود.از درگاه خداوند متعال، سلامتی، توفیق و سربلندی همه اصحاب رسانه را در انجام رسالت خطیر اطلاعرسانی و خدمت به ایران اسلامی مسئلت دارم.رضا افلاطونیمعاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور@Zaminonline