💎 معرفی مجموعه کتابهای «فلسفه در جهان اسلام، در بافتار»P. Adamson, N. Germann, R. Hajatpour, U.…
انتشار: 2026/08/13 07:51 UTCدریافت: 2026/08/13 09:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/13 09:10 UTC
💎 معرفی مجموعه کتابهای «فلسفه در جهان اسلام، در بافتار»P. Adamson, N. Germann, R. Hajatpour, U. Rudolph and G. Tamer (eds.), Philosophy in the Islamic World in Context, Leiden: Brill (2019-2026)💠 وقتی از «فلسفه» در جهان اسلام سخن میگوییم، مرادمان چیست؟ آیا تنها از سنتی فکری در امتداد ترجمهٔ میراث یونانی حرف میزنیم، یا معنایی عامتر و گستردهتر مد نظر است که هرگونه تلاش عقلانی برای صورتبندی مفاهیم مختلف را دربرمیگیرد؟⭐️پاسخ به این پرسش بنیادین، هستهٔ اصلی پروژهٔ «Philosophy in the Islamic World in Context» را تشکیل میدهد؛ مجموعهای به ویراستاری پیتر آدامسون، نادیا گرمان، رضا حاجتپور، اولریش رودلف و جورج تامر که با هدف بازاندیشی در تاریخنگاری «فلسفه» در جهان اسلام شکل گرفته است.پاسخ مختصر ویراستاران و نویسندگان مقالات این مجموعه به پرسش بالا چنین است:طبقهبندی سنتی علوم اسلامی را نباید با تاریخنگاری فلسفه در جهان اسلام یکی انگاشت.در ادبیات متعارف تاریخنگاری فلسفهٔ اسلامی (یا فلسفه در جهان اسلام)، فلسفه عمدتاً در سنت ارسطویی و نوافلاطونی، و شاخههایی چون منطق، معرفتشناسی، متافیزیک، اخلاق و سیاست منحصر بوده است. اما بسیاری از مباحث عمیق فلسفی در تاریخ تحولات فکری مسلمانان، ذیل رشتههایی همچون اصول فقه، کلام، زبانشناسی، شعر و عرفان پرورش رشد و توسعه یافته است. اما این رویکرد بخش مهمی از ظرفیتهای فلسفی سنت اسلامی را نادیده گرفته است. بسیاری از حوزههایی که امروزه شاخههای مستقلی از فلسفه به شمار میآیند، در جهان اسلام نیز سابقهای غنی دارند، اما کمتر در کانون مطالعات تاریخ فلسفه قرار گرفتهاند.به بیان دقیقتر، مسئلهای را که نویسندگان مقالات این مجموعه با آن سر و کار دارند، میتوان چنین صورتبندی کرد:بسیاری از مباحثی که محتوایی فلسفی دارند، در تاریخ اندیشهٔ اسلامی ذیل رشتههایی همچون اصول فقه، کلام، زبانشناسی، شعر و عرفان پرورش یافتهاند و ازاینرو، در تاریخنگاری متعارف فلسفه معمولاً بیرون از قلمرو فلسفه قرار گرفتهاند. آیا این بدان معناست که این حوزهها فاقد اهمیت فلسفیاند و باید از تاریخ فلسفه کنار گذاشته شوند، یا آنکه اساساً مرزهای رایج تاریخنگاری فلسفی نیازمند بازنگری است؟ اگر کمی فراتر از این پرسش پیش رویم، این مسئله در نهایت به پرسشی بنیادینتر دربارهٔ چیستی فلسفه و معیارهای تمایز آن از دیگر علوم در سنت اسلامی بازمیگردد: آیا درکودریافت سنتی از چیستی فلسفه در جهان اسلام، پیشاپیش جوانب مهمی از اندیشۀ فلسفی در سنت اسلامی را -که در رشتههایی جز الفلسفة بسط یافتهاند- از نظر دور نگاه نمیدارد؟در این مجموعه، علاوه بر این که تأثیر و تأثر سنت الفلسفة و سایر شاخههای علوم بر یکدیگر بررسی میشود، بحثی بنیادی بر سر معیار دقیق طبقهبندی علوم و تفکیک فلسفه از غیر آن جاری است. آیا تفکیک صریح فلسفه از فقه و اصول فقه، زبانشناسی، عرفان و دیگر جوانب اندیشۀ اسلامی به معنای این است که این علوم، علیرغم شباهت محتوایی و بعضاً روشیِ پررنگشان، کاملاً از یکدیگر مجزا هستند؟ در این صورت، ارتباط میان اینها چگونه میبایست ترسیم شود؟ بر همین اساس، نویسندگان مقالات این مجموعه میکوشند تاریخ فلسفهٔ اسلامی را از چارچوب محدود «تاریخ فیلسوفان» فراتر ببرند و آن را در نسبت با دیگر عرصههای فرهنگ اسلامی بازخوانی کنند. مقصود از واژهٔ بافتار (Context) در عنوان مجموعه نیز همین است: فلسفه نه دانشی منزوی، بلکه بخشی از شبکهای گسترده از تعاملات فکری است که با فقه، زبان، شعر، ترجمه، عرفان و دیگر شاخههای اندیشهٔ اسلامی پیوند خورده و از آنها تأثیر پذیرفته یا بر آنها اثر گذاشته است. از این رو، هر یک از مجلدات این مجموعه به یکی از این حوزهها اختصاص یافته تا نشان دهد چگونه مسائل فلسفی در دل سنتهای گوناگون فکری جهان اسلام شکل گرفته و بسط یافتهاند.📎 پیتر آدامسن در سخنرانی خود با عنوان «فلسفه در جهان اسلام» این ایده را شرح داده است.🍔 از این مجموعهٔ پنججلدی تا کنون سه جلد بهطبع رسیده است. در روزهای آینده گزارشی تفصیلی از هر یک از مجلدات طبعشده و مقالات آن در انعکاس منتشر خواهد شد.💳 عناوین مجلدات بهطبعرسیده⭐️فلسفه و فقه در جهان اسلام (۲۰۱۹)Philosophy and Jurisprudence in the Islamic World (2019)⭐️فلسفه و زبان در جهان اسلام (۲۰۲۱)Philosophy and Language in the Islamic World (2021)⭐️فلسفه و عرفان در جهان اسلام (۲۰۲۶)Philosophy and Mysticism in the Islamic World (2026)🔵 جمعی از نویسندگان مقالات این مجموعه، در ششمین مدرسهٔ تابستانی انعکاس نیز ارائه خواهند داشت.🔗برای کسب اطلاعات تکمیلی و ثبتنام در این مدرسه، به این پیوند مراجعه کنید.@Inekas
پستهای تلگرام — کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
رئیس موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام ادامه داد: بهلحاظ بهترین رتبه، دانشگاه King Saud University از کشور عربستان سعودی با رتبه ۱۵۰-۱۰۱ در رتبه اول دانشگاههای کشورهای اسلامی قرار دارد.https://www.irna.ir/news/86236521https://t.me/UT_Central_Libraryble.ir/Library_UT_AC
حضور ۶ دانشگاه ایران در جمع هزار دانشگاه برتر جهانعلویانمهر، رئیس موسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC): 🔹براساس تازهترین رتبهبندی شانگهای در سال ۲۰۲۶، ۶ دانشگاه ایرانی در جمع هزار دانشگاه برتر جهان حضور دارند.🔹دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه تهران با کسب رتبه در بازه ۶۰۰-۵۰۱ بهطور مشترک رتبه اول دانشگاههای ایران را از آن خود کردهاند./صداوسیما Asriran.com
📜 از میراث مکتوب تا پژوهش دیجیتال؛ تجارب نوآورانه کتابخانه واتیکان کتابخانه واتیکان نمونهای برجسته از پیوند میراث فرهنگی، فناوری دیجیتال و پژوهش علمی است. مهمترین خدمات و نوآوریهای دیجیتال این کتابخانه عبارتند از:🔹 ۱. دیجیتالسازی گسترده نسخههای خطیکی از مهمترین برنامههای کتابخانه، دیجیتالسازی مجموعه عظیم نسخههای خطی آن است. کتابخانه اعلام کرده است که مجموعه نسخههای خطی آن حدود ۸۰ هزار نسخه خطی را شامل میشود و پروژه دیجیتالسازی با هدف پوشش این مجموعه طراحی شده است. 🔹 ۲. حفاظت دیجیتال در کنار دسترسی پژوهشیرویکرد واتیکان صرفاً «اسکن کتاب» نیست؛ بلکه دیجیتالسازی بهعنوان ابزاری برای حفاظت بلندمدت و کاهش نیاز به استفاده فیزیکی از نسخههای ارزشمند دنبال میشود. تصاویر با وضوح بالا امکان مطالعه جزئیات نسخهها را بدون جابهجایی مکرر منابع اصلی فراهم میکنند. 🔹 ۳. استفاده از استاندارد IIIF برای پژوهش دیجیتالیکی از نقاط قوت پروژه، استفاده از چارچوب بینالمللی تعاملپذیری تصویر (IIIF) است. این فناوری امکان مشاهده، مقایسه و استفاده مجدد از تصاویر دیجیتال را در محیطهای پژوهشی فراهم میکند. کتابخانه واتیکان در همکاری با کتابخانه دانشگاه استنفورد، پروژهای را برای ایجاد مسیرهای موضوعی نسخههای خطی بر مبنای IIIF اجرا کرده است. 🔹 ۴. نسخههای خطی همراه با حاشیهنویسی علمیدر پروژه Thematic Pathways، نسخه دیجیتال فقط به نمایش تصویر صفحات محدود نمیشود؛ بلکه فراداده، توضیحات علمی، رونویسی، حاشیهنویسی و تحلیل بخشهای مختلف نسخه نیز در کنار تصویر ارائه میشود. این ویژگی، منابع دیجیتال را به محیطی واقعی برای پژوهش تبدیل میکند. 🔹 ۵. ایجاد مسیرهای موضوعی برای پژوهشگرانکتابخانه برای برخی مجموعههای مهم، مسیرهای موضوعی دیجیتال ایجاد کرده است؛ از جمله دیرینهنگاری لاتین و یونانی، متون کلاسیک لاتین، پالیمپسستهای واتیکان و کتابخانه فدریکو دا مونتهفلترو. این مسیرها مانند نمایشگاههای دیجیتال پژوهشمحور عمل میکنند و منابع مرتبط را در یک محیط موضوعی گرد هم میآورند. 🔹 ۶. دسترسی پیشرفته و جستوجوی تخصصیوبسایت DigiVatLib تنها یک مخزن تصویر نیست؛ کاربران میتوانند در نسخههای دیجیتال جستوجوی پیشرفته انجام دهند و بر اساس اطلاعات عمومی، توصیف داخلی، ارجاعات کتابشناختی و شماره بازیابی، منابع مورد نظر خود را پیدا کنند.🔹 ۷. توسعه مجموعههای دیجیتال فراتر از نسخههای خطیفعالیت دیجیتال کتابخانه تنها به نسخههای خطی محدود نیست. سامانه دیجیتال واتیکان مجموعههایی از مواد چاپی، اینکانوبولا، مواد دیداری، سکهها و مدالها، آرشیوها و مجموعههای متفرقه را نیز دربرمیگیرد. 🔹 ۸. انتشار منظم گزارش پیشرفت دیجیتالسازیکتابخانه روند دیجیتالسازی خود را نیز گزارش میکند. برای نمونه، در یک گزارش دورهای، برای فاصله اول مه تا ۳۱ اوت ۲۰۲۴، ۷۰۷ نسخه خطی جدید و ۲۴۳٬۸۲۳ تصویر به مجموعه دیجیتال افزوده شده بود. 🔹 ۹. پیوند فناوری با علوم انسانی دیجیتالتجربه واتیکان نشان میدهد که دیجیتالسازی زمانی ارزش پژوهشی بیشتری پیدا میکند که با فراداده، حاشیهنویسی، رونویسی، مقایسه تصاویر و ابزارهای تحلیل دیجیتال همراه شود. به همین دلیل، این پروژه را میتوان نمونهای مهم از حرکت کتابخانههای میراثی به سمت علوم انسانی دیجیتال دانست. 🔹 ۱۰. الگویی برای کتابخانههای دانشگاهیتجربه کتابخانه واتیکان یک پیام مهم برای کتابخانههای دانشگاهی دارد: دیجیتالسازی نباید صرفاً به تبدیل منابع چاپی به فایل PDF محدود شود. ایجاد مخازن استاندارد، استفاده از IIIF، تولید فراداده غنی، ایجاد نمایشگاههای دیجیتال و فراهم کردن ابزارهای پژوهشی میتواند منابع دیجیتال را از «نسخه الکترونیکی کتاب» به زیرساخت پژوهش دیجیتال تبدیل کند. https://t.me/UT_Central_Library
🗂️ کتابخانه واتیکان؛ روایت یک کتابخانه تاریخی در مسیر تحول دیجیتال کتابخانه رسولی واتیکان (Biblioteca Apostolica Vaticana) یکی از مهمترین کتابخانههای تاریخی جهان است که مجموعهای کمنظیر از نسخههای خطی، کتابهای چاپی، اسناد، نقشهها، تصاویر و دیگر آثار فرهنگی را در اختیار دارد. اهمیت این کتابخانه تنها به قدمت و ارزش تاریخی منابع آن محدود نمیشود؛ بلکه در سالهای اخیر، دیجیتالسازی گسترده و ارائه برخط میراث مکتوب آن را به نمونهای شاخص از تحول دیجیتال در کتابخانههای میراثی تبدیل کرده است. پروژه دیجیتالسازی کتابخانه از سال ۲۰۱۰ آغاز شد و هدف آن، هم حفاظت بلندمدت از تصاویر با وضوح بالا و هم ایجاد یک کتابخانه دیجیتال قابل دسترس برای پژوهشگران در سراسر جهان است. در حال حاضر، سامانه کتابخانه دیجیتال واتیکان (DigiVatLib) امکان جستوجو و مشاهده دهها هزار نسخه خطی دیجیتال را فراهم میکند و شمار نسخههای دیجیتالشده در سامانه در حال افزایش است. دسترسی به کتابخانه دیجیتال واتیکان:https://digi.vatlib.it/?utm_source=chatgpt.com https://t.me/UT_Central_Library🗂️ کتابخانه واتیکان؛ روایت یک کتابخانه تاریخی در مسیر تحول دیجیتال کتابخانه رسولی واتیکان (Biblioteca Apostolica Vaticana) یکی از مهمترین کتابخانههای تاریخی جهان است که مجموعهای کمنظیر از نسخههای خطی، کتابهای چاپی، اسناد، نقشهها، تصاویر و دیگر آثار فرهنگی را در اختیار دارد. اهمیت این کتابخانه تنها به قدمت و ارزش تاریخی منابع آن محدود نمیشود؛ بلکه در سالهای اخیر، دیجیتالسازی گسترده و ارائه برخط میراث مکتوب آن را به نمونهای شاخص از تحول دیجیتال در کتابخانههای میراثی تبدیل کرده است. پروژه دیجیتالسازی کتابخانه از سال ۲۰۱۰ آغاز شد و هدف آن، هم حفاظت بلندمدت از تصاویر با وضوح بالا و هم ایجاد یک کتابخانه دیجیتال قابل دسترس برای پژوهشگران در سراسر جهان است. در حال حاضر، سامانه کتابخانه دیجیتال واتیکان (DigiVatLib) امکان جستوجو و مشاهده دهها هزار نسخه خطی دیجیتال را فراهم میکند و شمار نسخههای دیجیتالشده در سامانه در حال افزایش است. دسترسی به کتابخانه دیجیتال واتیکان:https://digi.vatlib.it/?utm_source=chatgpt.com https://t.me/UT_Central_Library
کتاب هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در مراقبتهای بهداشتی و علوم پزشکی (Artificial Intelligence and Machine Learning in Health Care and Medical Sciences)، اثر گیورگی جی. سایمون و کنستانتین آلیفریس (Gyorgy J. Simon & Constantin Aliferis) که در سال 2024 منتشر شده است، راهنمایی جامع برای پیادهسازی هوش مصنوعی با درجه بالینی فراهم میکند. این اثر با تمرکز بر «بهترین روشها» و شناسایی «دامهای پنهان»، به بررسی دقیق زیرساختهای فنی، فرآیندهای چرخه حیات مدلها و روشهای مدلسازی پیشبینانه میپردازد. نویسندگان با تحلیل شکستهای تاریخی و ملاحظات اخلاقی، به توسعهدهندگان و تصمیمگیران کمک میکنند تا سیستمهایی ایمن، اثربخش و قابلاعتماد طراحی کنند. تأکید ویژه کتاب بر اهمیت طراحی دقیق دادهها و اعتبارسنجی علمی است که پیشنیاز اصلی جلب اعتماد در کاربردهای حساس پزشکی محسوب میشود. در نهایت، این منبع تلاش میکند تا با ارائه رویکردی روشمند، مسیر دستیابی به مراقبتهای بهداشتی شخصیسازیشده و دقیق را در دنیای واقعی هموار سازد.@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
✴️ معرفی Connected Papers؛ ابزاری برای جستجوی منابع و ترسیم نقشه دانش یک حوزه علمیهوش مصنوعی Connected Papers یک ابزار بصری برای کشف، بررسی و سازماندهی ادبیات علمی است که به پژوهشگر اجازه میدهد بهجای جستجوی خطی و صرفاً کلیدواژهای، ساختار و ارتباطات میان مقالات یک حوزه را بهصورت یک نقشه تعاملی مشاهده کند. برای شروع کار، پژوهشگر کافی است یک مقاله مرتبط و معتبر را بهعنوان مقاله مبنا یا Seed/Origin Paper انتخاب کرده و عنوان مقاله، DOI، URL یا برخی شناسههای دیگر آن را در Connected Papers وارد کند؛ سامانه سپس بر اساس آن مقاله، مجموعهای از مقالات مرتبط را شناسایی و در قالب یک نمودار شبکهای نمایش میدهد. نکته مهم این است که Connected Papers صرفاً یک درخت استنادی ایجاد نمیکند؛ بلکه مقالات را بر اساس میزان شباهت پژوهشی در کنار یکدیگر قرار میدهد. الگوریتم آن از مفاهیمی مانند هماستنادی (Co-citation) و پیوند کتابشناختی (Bibliographic Coupling) برای تعیین ارتباط میان مقالات استفاده میکند؛ بنابراین ممکن است دو مقاله مستقیماً به یکدیگر استناد نکرده باشند، اما به دلیل استفاده از منابع مشترک یا قرار گرفتن در یک جریان علمی مشابه، در نقشه به یکدیگر نزدیک باشند. این ویژگی باعث میشود پژوهشگر بتواند مطالعات مرتبطی را پیدا کند که احتمالاً با یک جستجوی ساده بر اساس کلیدواژه یا بررسی فهرست منابع یک مقاله قابل شناسایی نبودهاند. در نقشه ایجادشده، هر گره نماینده یک مقاله است و فاصله و موقعیت مقالات نسبت به یکدیگر میزان شباهت آنها را نشان میدهد. مقالاتی که از نظر موضوع، منابع و زمینه پژوهشی به یکدیگر نزدیکتر هستند، در یک خوشه قرار میگیرند و به پژوهشگر امکان میدهند موضوعات و جریانهای مختلف یک حوزه را بهصورت بصری تشخیص دهد. اندازه گرهها نیز میتواند اطلاعاتی درباره میزان استناد به مقاله ارائه کند و رنگ گرهها معمولاً برای نمایش سال انتشار مورد استفاده قرار میگیرد؛ بنابراین با یک نگاه میتوان مقالات تأثیرگذار، قدیمیتر و جدیدتر را از یکدیگر تفکیک کرد. یکی از مهمترین کاربردهای عملی Connected Papers، تکمیل جستجوی منابع برای مقاله، پایاننامه و رساله است. پژوهشگر میتواند ابتدا چند مقاله معتبر و مرتبط با موضوع خود را شناسایی کند و سپس هر کدام را بهعنوان نقطه شروع وارد سامانه کند تا مقالات دیگری که از نظر علمی با آنها ارتباط دارند، آشکار شوند.در مجموع، Connected Papers با تبدیل مجموعهای پیچیده از مقالات علمی به یک نقشه بصری و قابل کاوش، فرآیند جستجوی ادبیات را از یک فهرست طولانی از نتایج به یک مسیر اکتشافی و تحلیلی تبدیل میکند. پژوهشگر با شروع از یک مقاله معتبر میتواند به مطالعات مشابه، آثار بنیادی، پژوهشهای جدید، خوشههای موضوعی و مسیرهای احتمالی آینده دست پیدا کند؛ به همین دلیل این ابزار میتواند در مرور ادبیات، تدوین پیشینه پژوهش، پایاننامه و رساله، کشف شکافهای پژوهشی، شناسایی روندهای علمی و تولید ایدههای پژوهشی جدید نقش یک دستیار ارزشمند را ایفا کند. نشانی ابزار: https://www.connectedpapers.com/https://t.me/UT_Central_Library