https://www.epigraphie-islamique.uliege.be/thesaurus/User/MainSearch.aspxاین پایگاه بسیار مهم است و…
انتشار: 2026/08/11 07:45 UTCدریافت: 2026/08/12 08:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/12 08:15 UTC
https://www.epigraphie-islamique.uliege.be/thesaurus/User/MainSearch.aspxاین پایگاه بسیار مهم است و برای پژوهش در تاریخ اسلام، بهویژه کار با کتیبههای اسلامی، ارزش معرفی دارد.نام آن Thesaurus d’Épigraphie Islamique (TEI) یا «گنجینه/دانشنامه کتیبهشناسی اسلامی» است. هدف پروژه گردآوری کتیبههای سراسر جهان اسلام به زبانهای عربی، فارسی، ترکی و در مواردی زبانهای دیگر تا سال ۱۰۰۰ق / ۱۵۹۱–۱۵۹۲م است.این طرح را Ludvik Kalus حدود سال ۱۹۹۰ پایهگذاری کرد و از ۱۹۹۲ رسماً آغاز شد. او تا ۲۰۲۴ مدیریت آن را برعهده داشت. از ۲۰۲۵ مدیریت پروژه به Frédéric Bauden، استاد دانشگاه لیژ، سپرده شده و Frédérique Soudan نیز از ۱۹۹۲ در تدوین پایگاه نقش اصلی داشته است. مالکیت علمی پروژه متعلق به Fondation Max van Berchem در ژنو است و میزبانی و فعالیت کنونی آن با دانشگاه لیژ ارتباط دارد.حجم پایگاهپایگاه در حال حاضر بسیار بزرگ است. در صفحه جستوجوی آن اکنون ۵۸٬۳۱۸ رکورد کتیبه و ۴۸٬۵۰۷ تصویر ثبت شده است. نکته مهم این است که پایگاه ایستا نیست؛ از سال ۲۰۲۱ اطلاعات و اصلاحات آن به صورت پیوسته و مستقیم بهروزرسانی میشود.هر رکورد میتواند اطلاعات بسیار مفصلی داشته باشد: تاریخ هجری و میلادی، محل کتیبه، محل نگهداری فعلی، زبان، ماهیت متن، نوع بنا و محل نصب، جنس و ابعاد، نوع خط و ویژگیهای کتیبهشناختی، متن کامل کتیبه، اختلاف قرائتها، منابع چاپی، توضیحات پژوهشی و در بسیاری موارد تصویر.برای نمونه، یک کتیبه منسوب به سده نخست هجری در اطراف مدینه در پایگاه ثبت شده که متن آن شانزده سطر دارد و نامهایی چون «عمارة بن حزم»، «سعد بن معاذ» و حتی قرائتی به صورت «علي بن أبو طالب» در آن گزارش شده است؛ پایگاه در عین حال اختلاف نظر پژوهشگران درباره تاریخگذاری آن را نیز آورده و منابع مختلف را معرفی کرده است. این نشان میدهد که TEI صرفاً فهرست تصاویر نیست، بلکه نوعی ابزار پژوهشی انتقادی برای کتیبهها نیز هست.اهمیت ویژه برای ایرانبرای مطالعات ایران اهمیت آن بیشتر هم میشود. بخش ایران و افغانستان در سال ۲۰۱۵ به مجموعه افزوده شده است. بنابراین میتوان برای یافتن کتیبههای فارسی و عربی ایران، نام شهرها، بناها، اشخاص، تاریخها و حتی عبارات خاص کتیبهای از آن استفاده کرد.یکی از امکانات بسیار خوب، جستوجوی متن عربی است. میتوانید یک واژه یا عبارت را با صفحهکلید عربی وارد کنید؛ پایگاه تمام کتیبههای حاوی آن را پیدا میکند و واژه مورد جستوجو را در متن کتیبه برجسته نشان میدهد. همچنین امکان محدودکردن نتایج و جستوجوی مجدد در میان نتایج قبلی وجود دارد.این قابلیت برای پژوهش تاریخی امکانات جالبی ایجاد میکند؛ مثلاً میتوان تحول کاربرد لقبهایی چون «امام»، «سلطان»، «شاه»، «امیرالمؤمنین» یا عبارات مذهبی و دعایی را در کتیبههای مناطق و ادوار مختلف دنبال کرد.پروژه خود پیشنهاد میکند ارجاع علمی به هر مدخل به این صورت باشد:Thesaurus d’Epigraphie Islamique (TEI), fiche n° xxx, consultée le [date].ذکر تاریخ مراجعه مهم است، چون قرائتها و اطلاعات مدخلها ممکن است بعداً اصلاح شوند.جستوجوی کتیبهها در Thesaurus d’Épigraphie Islamiquehttps://t.me/UT_Central_Library


