🔰 مجازاتِ اعدام با توجه رویکردِ فقهی و شرائط اجتماعی✍ هادی سروشبخش نخست ؛ مجازات اعدام با رویکرد ف…

🔰 مجازاتِ اعدام با توجه رویکردِ فقهی و شرائط اجتماعی✍ هادی سروشبخش نخست ؛ مجازات اعدام با رویکرد فقهیاول ؛ اجرای حدود شرعی از احکام روشن قرآن و اهلبیت (ع) است و تمام غرض از تشریع حدودشرعی به تعبیر استادمطهری؛ برای تأدیب و تربیت اجتماع است. و البته اجتماع یک واحد متغیراست.دوم ؛ نفی حدود شرعی امکان پذیر نیست، همانطوریکه "تقدس زدائی" از یک امر مقدس مانند حدود شرعی که در قرآن بدان تصریح شده ، راه حل قابل قبول برای برون رفت ازیک معضل بحساب نخواهد آمد.راه حل در معضلات پیش رو در اجرای حدود سنگین شرعی مانند اعدام مراجعه به متون اصلی دین است که در آن متون راه حل ارائه شده است.سوم ؛ نکته "اجتهادی" نهفته در موارد اجرای حدود سنگین مانند اعدام این است که همه فقیهان قائل به اجرای حدود سختی مانند اعدام در عصر غیبت قائل نیستند و فتوا به آن نداده اند.فقیهانی هستند که اجرای «حد» را فقط مربوط به زمان حضور معصوم میدانند، و در عصر غیبت ؛ حداکثر قائل به «تعزیر» هستند که نوعی تنبیه مجرم میباشد. دو فقیه مهم قرن ششم؛ ابن ادریس حلی وابن زهره، ونیز میرزای قمی، و از معاصرین؛ آیت الله سید احمد خوانساری و آیت الله صانعی به این نظرگرایش دارند.چهارم ؛ اجرای حکم اعدام در مانند؛ ارتداد و یا اهانت کننده به دین و رسول الله (ص) و ائمه اطهار (ع) -برفرض روا بودن اجرای حدود در عصر غیبت- در صورتی است که کلام اهانت آمیز او از روی شوخی و یا عصبانیت و یا اکراه و اجبار و یا غفلت نباشد.از این مقوله بحساب می آید کسی که بخاطر وجود شبهات گرفتار بازگشت از دین شود . استاد آیت الله جوادی آملی در درس میفرمودند: "کسی که از روی تحقیق دچار شبهه شد و از دین برگشت، اعدام نمی‌شود."از اینجاست که فقیهان در جواز اجرای حدقطع دست سارق متوجه زمان قحطی -عام المجاعه-  هستند که در زمان قحطی دست سارق قطع نمیشود.پنجم ؛ در صورت بروز کوچکترین شبهه ای در مورد قصد و غرض مجرم ، او را از زیر تیغ خارج میکند. حدیث « حدود در موارد وجود شبهه قابل اجراء نیست /ادرئوا الحدود بالشبهات» از افتخارات فقه و حقوق اسلامی است و طبق آن؛ قاضی در مقام صدور حکم شرعی، با ورود کمترین و یا کوچکترین شبهه ای باید انشاء حکم اجرا حدود را متوقف کند.در حدیث است ؛ زنی به دلیل اضطرار و نجات از تشنگی شدید، مرتکب عمل زنا شد، عمر بنای بر حکم به اعدام بر اساس حد زنا بر آن زن داشت ، از امام علی(ع) نظرخواهی کرد و امام علی (ع) پس از بررسی، با استناد به آیه ۱۷۳بقره -که اجرا حددرصورت وجوداضطراررا برداشته- از اجرای حد ممانعت نمود. (فقیه ۱۲۵/۴)خلاصه ؛ اهل فقه تصریح دارند ؛ "بر پایه احادیث، مجازات‌های حدی با وجود شبهه نباید اِعمال شوند."ششم ؛ در اجرای حدود سنگین شرعی باید احتمال و یا امکان ایجاد "ضرر" توجه شود .فقیه بزرگ محقق حلی تصریح میکند؛ باید در اجرای حدود شرعی به عدم ضرر به مال و جان اهل ایمان توجه شود .به نظر این قلم ؛ بدبینی به دین میتواند یک ضرر مهم و فراتر از ضرر شخصی باشد. حضرت رسول (ص) فرمود: "اگر چنان نبود که نمی پسندم که مردم بگویند: همانا محمد بوسیله مردمى کمک گرفت تا چون بر دشمن خویش ظفر یافت آنها را کشت، گروه زیادی را اعدام می نمودم./ لو لا انی اکره من ان یقال ان محمدا استعان بقوم فلما ظفر بعدوه قتلهم لضربة اعناق قوم کثیر. (کافی ج۸ ص۳۲۵)برخی فقیهان که به نظریه اجرای حدود در عصر غیبت وفادارند ، در تزاحم بین اجرای حدود و آبروی دین ؛ بدرستی از این حدیث استفاده کرده اند که در اجرای حدود نباید به آبروی دین آسیب وارد شود .هفتم ؛ در اجرای حدود سنگین باید به سوء استفاده دشمن، مورد توجه قرار گیرد.روش امام علی(ع) در اینجا شگفت آور است ؛  در روایت صحیحه ای که مشایخ ثلاثه -کلینی، صدوق، طوسی- نقل کرده اند امیرالمومنین (ع) فرمود: «من هیچ حدی را در سرزمین دشمن اجرا نمی‏کنم، زیرا می‏ترسم آن شخص غیرتی شده و به دشمن ملحق گردد. / لااقیم علی أحد حدا بارض العدو حتی یخرج منها، لئلاتلحقه الحمیه فیلحق بالعدو» (علل۵۴۵/۱)برخی از صاحب نظران در فقه بخوبی از این حدیث استفاده کرده اند که بر اساس تعلیلی که در روایت آمده؛ در هر موردی اجرای حد یا تعزیر موجب فسادی باشد نباید آن حد اجراگردد.هشتم ؛در کتاب پر ارج "جواهر" که حاوی فقه استدلالی است آمده؛ اجرای حد شرعیِ اعدام بر کسی به پیامبر (ص) اهانت کرده از باب "تجاهر به کفر" و یا از باب لغزش و تاثیر منفی در "پایه های دین" است.امروز به برکت آگاهی و روحیه ادب و اخلاق و حساسیت به حقوق که در میان مردمان شکل گرفته و رسانه هم به کمک آمده ؛ اهانت به دین و پیامبر چه بسا باعث لغزشِ پایه دین بحساب نیاید ، بلکه بالعکس ؛ باعث وهن اهانت کننده شده و او را به یک موجود منفور و بی ادب تعریف میکند.ادامه 👇👇