🔷 ردپای جریانهای آب و گل در ماه؛ کشفی که میتواند آینده سکونت انسان در ماه را تغییر دهدپژوهشگران…
انتشار: 2026/08/13 13:40 UTCدریافت: 2026/08/15 05:11 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 05:11 UTC
🔷 ردپای جریانهای آب و گل در ماه؛ کشفی که میتواند آینده سکونت انسان در ماه را تغییر دهدپژوهشگران با بررسی تصاویر با وضوح بالای فضاپیمای Lunar Reconnaissance Orbiter ناسا، شیارها و کانالهایی را در نزدیکی قطبهای ماه شناسایی کردهاند که از نظر شکل، شباهت زیادی به مسیر جریانهای گلآلود و آبی در مریخ دارند. نکته مهم این است که این کانالها در نزدیکی دهانههای برخوردی دیده میشوند و به گفته پژوهشگران، ممکن است در اثر ذوب شدن یخهای زیرسطحی پس از برخورد سیارکها ایجاد شده باشند. در نگاه نخست، وجود آب مایع در ماه عجیب به نظر میرسد؛ زیرا ماه تقریباً فاقد جو است و فشار بسیار پایینی در سطح آن وجود دارد. در چنین شرایطی آب مایع بهسرعت تبخیر میشود. با این حال، پژوهشگران معتقدند یخ موجود در لایههای زیرین خاک ماه، یعنی رگولیت، میتواند تحت فشار همین خاک قرار داشته باشد. اگر برخورد یک سیارک انرژی کافی ایجاد کند، این یخ برای مدت کوتاهی ذوب میشود و آب حاصل میتواند با خاک ماه مخلوط شده و به شکل یک جریان گلآلود کوتاهمدت حرکت کند.محاسبات انجامشده نشان میدهد چنین جریانی میتواند سرعتی حدود ۴ تا ۷ متر بر ثانیه داشته باشد. طول برخی از کانالهای مشاهدهشده حدود ۱٫۷ تا ۲٫۵ کیلومتر است و بر اساس مدل پژوهشگران، جریان احتمالاً تنها چند دقیقه، و حداکثر حدود ده دقیقه، دوام داشته است. بنابراین صحبت از رودخانههای دائمی روی ماه نیست؛ بلکه منظور پدیدهای بسیار کوتاه و نادر است که احتمالاً بلافاصله پس از برخورد یک جرم آسمانی رخ میدهد. یکی از شواهد جالب، شکل خود کانالهاست. در برخی نقاط، آثار V شکل دیده میشود که میتواند نشان دهد یک جریان متحرک هنگام برخورد با موانع موجود در سطح، مسیر خود را تغییر داده است. همچنین پژوهشگران متوجه شدهاند که فرسایش و تغییر شکل برخی دهانههای کوچک در مناطق قطبی ماه با مناطق دیگر تفاوت دارد. این موضوع میتواند نشانهای از وجود یخ و حرکت بسیار آهسته مواد یخی در زیر سطح باشد. اهمیت این کشف فقط به تاریخچه آب در ماه محدود نمیشود. یخ زیرسطحی یک منبع بسیار ارزشمند برای مأموریتهای آینده ماه محسوب میشود، زیرا میتوان از آب برای تولید آب آشامیدنی، اکسیژن و حتی سوخت استفاده کرد. اما همین یخ ممکن است برای فضانوردان خطر نیز ایجاد کند. اگر گرمای موتورهای یک فضاپیما یا تجهیزات یک پایگاه باعث گرم شدن یخ زیر سطح شود، احتمال دارد بخشی از آن به بخار تبدیل شده و خاک اطراف را ناپایدار کند. همچنین برخورد یک سیارک در نزدیکی یک پایگاه میتواند در شرایط خاص، جریان آب و گل ایجاد کند. با وجود این، خود پژوهشگران تأکید کردهاند که تصاویر موجود هنوز اثبات قطعی وجود جریانهای آبی در ماه نیستند. برای اثبات این فرضیه، باید به این مناطق سفر کرد و از خاک و مواد موجود در کانالها نمونهبرداری کرد. اگر در این نمونهها موادی مانند فیلوسیلیکاتها که میتوانند در اثر تغییرات شیمیایی مرتبط با چنین جریانهایی تشکیل شوند، پیدا شود، شواهد بسیار قویتری به دست خواهد آمد.در مجموع، مقاله نشان میدهد که ماه ممکن است بسیار پویاتر از تصویری باشد که تاکنون از آن داشتهایم. این پژوهش نه از وجود رودخانههای دائمی، بلکه از احتمال شکلگیری جریانهای بسیار کوتاهمدت آب و خاک پس از برخورد سیارکها سخن میگوید. اگر این فرضیه در بررسیهای آینده تأیید شود، هم شناخت ما از تاریخچه آب و شکلگیری ماه تغییر خواهد کرد و هم برنامهریزی برای فرود انسان و ساخت پایگاههای دائمی در مناطق قطبی ماه باید با توجه بیشتری به پایداری خاک و یخهای زیرسطحی انجام شود.naked-science.ru/article/astronomy/lunnay… Science Persian
