🔷 وقتی هوش مصنوعی شروع به طراحی ویروس میکندپژوهشگران با استفاده از یک مدل هوش مصنوعی زیستی به نا…
انتشار: 2026/08/10 15:02 UTCدریافت: 2026/08/11 20:36 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/11 20:36 UTC
🔷 وقتی هوش مصنوعی شروع به طراحی ویروس میکندپژوهشگران با استفاده از یک مدل هوش مصنوعی زیستی به نام Evo 2 توانستهاند ژنوم ویروسهایی را طراحی کنند که نمونه طبیعیِ مشابهی برای آنها وجود ندارد. این ویروسها باکتریوفاژ هستند؛ یعنی ویروسهایی که به باکتریها حمله میکنند و برای تکثیر خود از سلول باکتری استفاده میکنند. اهمیت این پژوهش در این است که هوش مصنوعی در اینجا فقط DNA موجود را تحلیل یا پیشبینی نکرده، بلکه از روی الگوهای ژنتیکی آموختهشده، توالیهای ژنتیکی کاملاً جدیدی را طراحی کرده است.برای آزمایش اینکه آیا این طراحیها فقط روی کامپیوتر «منطقی» به نظر میرسند یا واقعاً در طبیعت نیز میتوانند کار کنند، پژوهشگران صدها طرح تولیدشده توسط مدل را بررسی و تعدادی از آنها را در آزمایشگاه ساختند. از ۲۸۵ طرح آزمایششده، ۱۶ مورد توانستند واقعاً تکثیر شوند و رشد سویههای هدف باکتریایی را مهار کنند. این نتیجه بسیار مهم است، زیرا نشان میدهد هوش مصنوعی توانسته رابطه پیچیده میان بخشهای مختلف یک ژنوم را تا حدی یاد بگیرد؛ بهگونهای که یک توالی کاملاً جدید میتواند در یک سیستم زنده نیز عملکرد داشته باشد.برای درک سادهتر موضوع، میتوان DNA را مانند دستورالعمل ساخت و عملکرد یک موجود زنده در نظر گرفت. هوش مصنوعی معمولاً از دادههای موجود یاد میگیرد که این دستورالعملها چگونه سازمان یافتهاند. در این پژوهش، مدل Evo 2 با مطالعه تعداد بسیار زیادی از ژنومها، از جمله ژنوم باکتریوفاژها، توانسته الگوهای زیستی را یاد بگیرد و بر اساس آنها دستورالعملهای ژنتیکی جدید تولید کند. بنابراین نقطه عطف اصلی این پژوهش، «ساخت یک ویروس عجیب» نیست؛ بلکه اثبات این ایده است که AI میتواند از مرحله خواندن و تحلیل زیستشناسی به مرحله طراحی زیستشناسی وارد شود.این فناوری در آینده میتواند کاربردهای پزشکی مهمی داشته باشد. یکی از جذابترین آنها مقابله با باکتریهای مقاوم به آنتیبیوتیک است. باکتریوفاژها بهطور طبیعی میتوانند باکتریهای مشخصی را هدف قرار دهند؛ بنابراین اگر بتوان با کمک AI فاژهایی با دامنه میزبانی دقیق طراحی کرد، ممکن است در آینده بتوان از آنها برای هدف قرار دادن باکتریهای مقاوم به دارو استفاده کرد. با این حال، پژوهش فعلی هنوز یک اثبات مفهوم آزمایشگاهی است و به معنی آماده بودن یک درمان جدید برای انسان نیست.در کنار این فرصت، یک مسئله جدی نیز مطرح میشود: اگر هوش مصنوعی بتواند سیستمهای زیستی جدید طراحی کند، همین توانایی در صورت استفاده نادرست میتواند خطرات امنیت زیستی ایجاد کند. به همین دلیل، پیشرفت این فناوری فقط یک مسئله مربوط به هوش مصنوعی یا زیستشناسی نیست؛ بلکه به نظارت، ایمنی آزمایشگاهی و قوانین مربوط به استفاده از AI در زیستشناسی نیز نیاز دارد. با این حال، پژوهش مورد بحث بر باکتریوفاژهای کوچک و غیرانسانی متمرکز بوده است و نباید آن را به معنای ساخت ویروس بیماریزای انسانی توسط AI تفسیر کرد.پیام اصلی این پژوهش بسیار فراتر از تولید ۱۶ ویروس جدید است: هوش مصنوعی بهتدریج در حال تبدیل شدن از ابزاری برای فهم طبیعت به ابزاری برای طراحی بخشهایی از طبیعت است. این تغییر میتواند راههای تازهای برای درمان بیماریها، مقابله با مقاومت آنتیبیوتیکی و مهندسی زیستی ایجاد کند؛ اما همزمان ضرورت دارد که تواناییهای جدید AI با همان سرعت، با چارچوبهای علمی و ایمنی مناسب همراه شوند.nytimes.com/2026/08/06/science/ai-viruses… Science Persian
