با سپاس از دوست گرامی آقای دکتر محمدی عزیز که همیشه از منش اخلاقی و دانش سرشار ایشان بهره بردهام،…
انتشار: 2026/08/16 03:53 UTCدریافت: 2026/08/22 02:14 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 02:14 UTC
با سپاس از دوست گرامی آقای دکتر محمدی عزیز که همیشه از منش اخلاقی و دانش سرشار ایشان بهره بردهام، میخواستم نکاتی را اینجا بیان کنم. از آنجاکه در رساله دکتری آثار و اندیشههای ملکیان را بهعنوان یکی از نواندیشان دینی بررسی کردهام؛ در مطالعهی آثار مکتوب استاد ملکیان، به نکاتی رسیدهام که برخی از آنها را در رسالهام نیز مورد بحث و نقد قرار دادهام. یکی از این نقدهاــ که البته بیشتر ناظر به آثار مکتوب ملکیان است و نه لزوماً اندیشههای اوـ وجهی روششناختی دارد.بهنظرم بخشی از ویژگیهای آثار مکتوب ملکیان را باید با توجه به مسیر شکلگیری و ارائه این آثار در نظر گرفت. بخش قابلتوجهی از نوشتهها و کتابهای ایشان حاصل پیادهسازی سخنرانیها، درسگفتارها یا مجموعهای از گفتارهای ایشان است و از همین رو، همیشه از ساختار و صورتبندیای که در آثار دانشگاهیِ تألیفی انتظار میرود، برخوردار نیستند.پیامد این وضعیت گاهی در آثار ایشان بهصورت ضعف نسبی در انسجام درونی، تکرار برخی مطالب و مفاهیم، یا تعریفهایی که میتوانستند دقیقتر و روشنتر صورتبندی شوند، دیده میشود. بهگمان من، نکتهای که دوست گرامی، آقای دکتر محمدی، در فایل صوتی به آن اشاره کردند نیز از همین منظر قابل تأمل است.البته این نقد را نباید بهمعنای کمارزش دانستن آثار یا اندیشههای ملکیان تلقی کرد. ایشان فیلسوفی پُرکارند و بهنظر میرسد یکی از دغدغههای جدیشان، آگاهیبخشی و کمک به ارتقای تفکر و زندگی اخلاقی در جامعه است. شاید بتوان گفت بخشی از این مسئله نیز به انتخاب آگاهانهی ایشان برای حضور گسترده در عرصهی عمومی و ارتباط مستقیم با مخاطبان بازمیگردد؛ حضوری که طبعاً مجال و فرصت کمتری برای بازپرداخت، تدوین و ساختارمند کردن همه آثار در قالب متعارف دانشگاهی باقی میگذارد.ملکیان برای روشنفکر دو رسالت مهم برمیشمارد: «تقلیل مرارت» و «تقریر حقیقت». بهنظرم میتوان گفت او ایندو را تا حد زیادی بهعنوان یک تعهد اخلاقی در زندگی فکری خود نیز دنبال کرده است. تکاپوی گسترده او برای سخن گفتن با جامعه و آگاهیبخشی به مخاطبان را میتوان در امتداد همین تلقی از «تقریر حقیقت» و مسئولیت اخلاقی روشنفکر فهم کرد.از این رو، من نیز با وجود نقدهایی که به برخی آثار و حتی برخی وجوه اندیشهی ایشان دارم، در ارزیابی کلی ملکیان تلاش میکنم میان نقد علمی و داوری درباره شخصیت و کارنامهی فکری او تفکیک قائل شوم.و در پایان، با همهی نقدها، جانب تواضع و فروتنی را در برابر اندیشمندی رعایت میکنم که با وجود تنگناها و محدودیتهایی که فضای فکری و اجتماعی ایران برای اندیشمندان ایجاد کرده، بخش بزرگی از توان و زندگی فکری خود را صرف آگاهیبخشی، گفتوگو با جامعه و دفاع از عقلانیت و اخلاق کرده است. به گمان من، نقد اندیشه و اثر، نهتنها با این احترام منافاتی ندارد، بلکه اساساً زمانی ارزشمند است که با انصاف و احترام به کوشش فکری دیگری همراه باشد.ماهمنیر ایرانپور۲۴ مرداد ۴۰۵
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- جامعه ایرانی · تطابق دقیق — ۳۱ مرداد ۱۴۰۵، ۲:۱۴
- اخبار رهبر شهید انقلاب 🇮🇷 · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۳۱ مرداد ۱۴۰۵، ۱۹:۳۳
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
