#اخلاق_رحیمانه؛ رمز ماندگاری #مدرسه_نبوی در تاریخ بشري قسمت دوم 💫 #پيامبر ، خود را به #معلم بودن و…
انتشار: 2026/08/12 14:31 UTCدریافت: 2026/08/13 15:51 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/13 15:51 UTC
#اخلاق_رحیمانه؛ رمز ماندگاری #مدرسه_نبوی در تاریخ بشري قسمت دوم 💫 #پيامبر ، خود را به #معلم بودن و نیز معلم آسان گیر معرفی نمود و فرمود: “إنّ اللَّه تعالى لم یبعثنی معنّتا و لا متعنّتا و لکن بعثنی معلّما میسّرا.” ؛ خداوند مرا اشکال گیر و اشکال تراش نفرستاده بلکه آموزگار و آسانگیر فرستاده است. (نهج الفصاحه) 🌱رحمت پیامبر نسبت به #دشمنان و کفار بزرگان مشکل آفرین قریش در مواجهه با پیروزی پیامبر (ص) که فکر می کردند شمشیر پیامبر (ص) از آنان برداشته نشود و با گله پیامبر از رفتار گذشته شان مواجه بودند ، اما در پاسخ به سوال رسول الله که با شما چه خواهم کرد ؟ با صراحت اعتراف به “برادری” پیامبر رحمت (ص) کردند ؛ “وكان صناديد قريش قد دخلوا الكعبة و هم يظنّون أنّ السّيف لا يرفع عنهم، فقال(ص) لهم : ألا لبئس جيران النّبىّ كنتم، لقد كذّبتم و طردتم ثم ما رضيتم حتى جئتمونى فى بلادي و تقاتلوننى . يا أهل مكّة ما ترون أنّى فاعل بكم؟ قالوا: خيرا، أخ كريم و ابن أخ كريم، قال: اذهبوا فأنتم الطّلقاء. فأعتقهم رسول اللّه(ص) و قد كان اللّه – تعالى – أمكنه من رقابهم عنوة، و كانوا له فيئا فلذلك سمّوا الطّلقاء، ثمّ بايعوه على الإسلام. «وَ رَأَيْتَ اَلنّٰاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اَللّٰهِ» (تفسیر جوامع الجامع ج۲ ص ۵۶۱) "سران قریش وارد کعبه شده بودند، با این تصور که شمشیر علیه آنها غلاف نخواهد شد. پیامبر به آنها فرمود: «چه همسایگان بدی برای پیامبر بودید! او را طرد کردید و بیرون راندید، اما راضی نشدید تا اینکه به سرزمین من آمدید و با من جنگیدید. ای مردم مکه، فکر میکنید با شما چه خواهم کرد؟» آنها پاسخ دادند: «گمان خیر داریم. تو برادر بزرگوار و پسر برادر بزرگواری.» او گفت: «بروید، شما آزادید.» پس رسول خدا آنها را آزاد کرد، زیرا خداوند متعال او را بر آنها مسلط کرده بود و آنها غنیمت جنگی او بودند، از این رو آنها #آزادشده نامیده شدند. سپس با او بر اسلام بیعت کردند. «و دیدی که مردم وارد دین خدا میشوند.»"در این جا بود که پیامبر خدا عفو نمود ، و مهمتر ؛ اجازه هرگونه #سرزنشی از سوی هر کسی با توجه به یک آیه قرآن گرفت و آن آیه درباره بخشش حضرت یوسف است، فرمود: «فإنى أقول كما قال أخى يوسف: لاََ تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ اَلْيَوْمَ يَغْفِرُ اَللََّهُ لَكُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ اَلرََّاحِمِينَ» (سوره یوسف / ۹۲) این جمله نشاندهنده عفو عمومی پیامبر و نهایت اخلاق و محبت و رحمت آن پیامبر بزرگ خداست. ( المغازي ج۲ ص۸۳۵) 🌱رحمت پیامبر در جریان معصیت کار امیرالمومنین (ع) اولین و آخرین شاگرد امتیازی رسول الله (ص) در مدرسه اوست ، اسلام را به #دین_محبت معرفی نمود و فرمود : ان هذا الاسلام ؛ دین الله ، .. اقام دعائمه علی محبته .( نهج البلاغه ، خ ۱۹۸) چنین دین و چنین پیامبری ، #متخلفان و عاصیان را نیز درخور اِعمال محبت معرفی میکند و لذاست که فرمود : “انما ینبغی لاهل العصمه و المصنوع الیهم فی السلامه ان یرحموا اهل الذنوب و المعصیه.” (نهج البلاغه خ ۱۴۰) و بعد ، از سیره با محبت رسول الله (ص) می گوید ؛ پیامبر ، حق الله و حدود شرعی را بر عاصیان پیاده می کرد و حتی در مورد تبهکار اعدامی ، خود بر بدن او نماز می خواند و سهم او و نام او را از دفتر مسلمین حذف نمیکرد . (نهج البلاغه ، خ ۱۲۷)🌱همنشینی با رسول الله در “سلوک اخلاقِ رحیمانه” برای بهرمندی بیشتر از رحمت بیکرانِ او و نشستنِ در سایه سار محبتش ؛ باید به اخلاق او زیبا شد. رسول خدا (ص) فرمود : همانا نزدیک ترین شما به من در فردایِ (قیامت) و سزاوارترین شما به شفاعت من ؛ راستگوترین، امانت دارترین، خوش اخلاق ترین و نزدیک ترین شما به مردم است. (امالی صدوق / ۴۱۱ م ۷۶) در منابع اهل سنت مانند “سنن تِرمذی” چنین آمده ؛«به درستی که محبوبترین و نزدیکترین کس به من در هم نشینی روز قیامت کسی میباشد که اخلاقش از همه نیکوتر باشد».🌱جاهای مهم اِعمال #اخلاقِ_رحیمانه رحمت و محبت در پوشش اخلاقی بودن ، در همه بسیار ارزشمند است ، اما ظهور اخلاق در مقاطع مهمی میتواند اثرات تربیتی و عرفانی بیشتری در تربیتِ نفس و ارتقاء جامعه داشته باشد . از آن جمله ؛ گرفتن حقِ #مظلوم از ظالم است که در جمله ای پیامبر خاتم(ص) مى فرماید: «… و مَن أخذ للمظلوم مِن الظالم کان معى فى الجنة مصاحباً…»؛ «هرکسى داد ستمدیده اى را از ستمگر بگیرد، در بهشت با من و یار و همنشین من باشد.» (بحار الأنوار ، ج ۷۵ ص ۳۵۹) و در حدیث دیگر به سه مورد مهم دیگر که ضرورت اخلاق رحیمانه می رود اشاره نمود و فرمود : “اِرْحَموا عَزيزاً ذَلَّ، وَ غَنيّاً افتْقَرَ، وَ عالِماً ضاعَ بَينَ جُهّالٍ.فرمود: به بزرگی که خوار شده، توانگری که تهیدست شده، دانشمندی که میان نادانان تباه شده، مهربانی کنید. (تحف العقول) 🎙استاد هادي سروش 🆔@quranpuyan
