تصویری نو از تکامل و انسان: انس میگیرد و سازش مییابددر مسابقهای شرکت کردهاید که خط پایان آن دائ…
انتشار: 2026/07/18 22:56 UTCدریافت: 2026/08/08 00:17 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 00:17 UTC
تصویری نو از تکامل و انسان: انس میگیرد و سازش مییابددر مسابقهای شرکت کردهاید که خط پایان آن دائماً جابهجا میشود. هر بار که به مقصد نزدیک میشوید، مقصد چند متر دورتر میرود. برای دههها، بخش بزرگی از زیستشناسی تکاملی بر این فرض استوار بود که موجودات زنده در حال سازگار شدن با محیط خود هستند. محیط همان صحنه نسبتاً ثابتی بود که انتخاب طبیعی روی آن عمل میکرد. جهشهای سودمند نادر بودند، اما وقتی رخ میدادند، انتخاب طبیعی آنها را حفظ میکرد و به تدریج موجودات را با محیط سازگارتر میساخت.اما پژوهش جدیدی از دانشگاه میشیگان روایت متفاوتی عرضه میکند. پژوهشگران نشان دادهاند که جهشهای سودمند احتمالاً بسیار فراوانتر از چیزی هستند که نظریههای رایج تصور میکردند. مسئله این نیست که طبیعت راهحلهای خوب پیدا نمیکند. مسئله این است که محیط آنقدر سریع تغییر میکند که بسیاری از این راهحلها هرگز فرصت تثبیت پیدا نمیکنند. جهشی که امروز مزیت محسوب میشود، ممکن است فردا بیفایده یا حتی زیانآور شود.پژوهشگران این وضعیت را نوعی «ردیابی سازشی» توصیف میکنند: جمعیتها دائماً در حال پاسخ دادن به محیطاند، اما محیط سریعتر از آن تغییر میکند که سازگاری کامل ممکن شود. در این تصویر، تکامل دیگر حرکت آرام به سوی یک تعادل پایدار نیست؛ بلکه تعقیب دائمی جهانی است که قواعدش پیوسته عوض میشود.وقتی امروز به ژنومها نگاه میکنیم و تغییرات اندکی میبینیم باید بدانیم در این میان تعداد زیادی از جهشهای سودمند ظهور کردهاند، اما پیش از آنکه فرصت تثبیت پیدا کنند، شرایط تغییر کرده است.در این روایت جدید، طبیعت کمتر شبیه مهندسی است که به سمت یک طراحی بهینه حرکت میکند و بیشتر شبیه قایقرانی است که روی دریایی متلاطم، مدام مسیر خود را اصلاح میکند.این یافته در بازنگری در تبیینهای تکاملی در علوم انسانی و اجتماعی اهمیت دارد.معرفتشناسی تکاملیبسیاری از روایتهای معرفتشناسی تکاملی، بهویژه روایتهای متأثر از پوپر دانش را حاصل فرایند حذف خطا و انتخاب نظریههای سازگارتر میدانند. این پژوهش یادآوری میکند که تناسب همیشه وابسته به محیط است. اگر محیطهای شناختی و اجتماعی دائماً در حال تغییر باشند، آنگاه شاید نظریهها صرفاً به حقیقت نزدیکتر نمیشوند؛ بلکه در جهت سازگار شدن با شرایط خاص تاریخی تغییر میکنند. در چنین نگاهی، دانش کمتر شبیه انباشت پاسخهای نهایی و بیشتر شبیه توانایی حفظ یادگیری در جهانهای متغیر است. مسئله اصلی دیگر «یافتن بهترین نظریه» نیست، بلکه توسعه ظرفیت بازسازی مداوم چارچوبهای فهم است.اقتصاد تکاملیبخشی از اقتصاد تکاملی، بهویژه سنت متأثر از هایک بر سازگاری تدریجی نهادها با محیط رقابتی تأکید میکند. اما اگر محیط دائماً تغییر کند مفهوم «کارایی» باید با مفاهیمی مانند تابآوری، انعطافپذیری و ظرفیت تحول تکمیل شود. بهترین نظام اقتصادی الزاماً کارآمدترین نظام در شرایط فعلی نیست؛ بلکه نظامی است که بتواند در برابر تغییرات پیشبینیناپذیر دوام بیاورد.روانشناسی تکاملیروانشناسی تکاملی اغلب بسیاری از ویژگیهای انسانی را با ارجاع به سازگاریهای شکلگرفته در محیط اجدادی توضیح میدهد. مفهوم «ناهماهنگی تکاملی» (evolutionary mismatch) نیز از همین جا ناشی میشود: مغز ما برای جهانی دیگر طراحی شده است. یافتهی جدید میگوید حتی در گذشته نیز سازگاری کامل وجود نداشته است. جمعیتها همواره در حال تعقیب محیط بودهاند. در نتیجه شاید انسان را نباید مجموعهای از سازگاریهای تثبیتشده دانست، بلکه باید او را سامانهای دید که برای زندگی در شرایط عدم قطعیت تکامل یافته است. این تفاوت مهمیست. در نگاه تکاملی رایج انسان موجودی است که برای پاسخهای خاص طراحی شده است. در نگاه جدید انسان موجودی است که برای یادگیری و بازآفرینی پاسخها تکامل یافته است.اخلاق تکاملیاگر تکامل هیچ مقصد نهایی ندارد و سازگاری کامل هرگز حاصل نمیشود اخلاق باید بیش از آنکه مجموعهای از قواعد بهینه باشد، و میتوان آن را ظرفیت جوامع برای هماهنگی با شرایط متغیر درنظر گرفت. فضای اخلاقی نیز مانند فضای زیستی، نیازمند تنوع، آزمایش، خطا و یادگیری مستمر است.فهم ما از انسانشاید مهمترین پیام این مقاله آن باشد که باید از تصویری که انسان را موجودی «بهینهشده» میداند فاصله بگیریم. در بسیاری از روایتهای علوم انسانی، فرض میشود که تکامل در گذشته مشکلات اصلی را حل کرده و اکنون ما وارث آن راهحلها هستیم. اما این پژوهش تصویری دیگر پیشنهاد میکند. انسان محصول نهایی یک فرایند بهینهسازی نبوده، بلکه موجودی است که از دل تاریخ طولانیِ سازگاریهای ناتمام بیرون آمده است.شاید مهمترین ویژگی ما توانایی زندگی کردن در جهانی است که پاسخهای دیروز در آن همیشه برای فردا کافی نیستند.هادی صمدی@evophilosophy
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 1 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — فلسفه علم
قسمت دوم #پادکست علوم شناختی پیرامون نظریه بارشناختی جان سوئلر. این پادکست مانند نمونه قبلی که سال گذشته تولید و منتشر شد با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده است و اشتباهات جزیی در ادای جملات و کلمات و اصطلاحات به همین دلیل می باشد که پیشاپیش به همین جهت عذرخواهی میکنیم. این پادکست مبتنی بر مقاله سال گذشته من در همین کانال علوم شناختی پیرامون نظریه بارشناختی و فرآیندهای یادگیری در مغز انسان است. با ما همراه باشید. @cognitive_science_iran
🔊اطلاعیه برگزاری سخنرانی👈سخنران: آقای دکتر محمدصالح زارع پور، دانشگاه منچستر-پژوهشگاه دانش های بنیادی📝عنوان: Fatalism and Infallibility🗓زمان: شنبه ۲۴ مرداد ساعت ۱۶ تا ۱۸🔴مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش های بنیادی، میدان نیاوران 🟢حضور برای علاقه مندان آزاد است.@philosophyofscience🔊اطلاعیه برگزاری سخنرانی👈سخنران: آقای دکتر آرش اباذری، دانشگاه بیلکنت📝عنوان: نقش رهایی بخش تکانه های بدنی: آدرنو در برابر فیشته🗓زمان: دوشنبه ۲۶ مرداد ساعت ۱۶ تا ۱۸🔴مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش های بنیادی، میدان نیاوران 🟢حضور برای علاقه مندان آزاد است.@philosophyofscience
🔊اطلاعیه برگزاری سخنرانی👈سخنران: آقای دکتر آرش اباذری، دانشگاه بیلکنت📝عنوان: نقش رهایی بخش تکانه های بدنی: آدرنو در برابر فیشته🗓زمان: دوشنبه ۲۶ مرداد ساعت ۱۶ تا ۱۸🔴مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش های بنیادی، میدان نیاوران 🟢حضور برای علاقه مندان آزاد است.@philosophyofscience
🔊اطلاعیه برگزاری سخنرانی👈سخنران: آقای دکتر محمدصالح زارع پور، دانشگاه منچستر-پژوهشگاه دانش های بنیادی📝عنوان: Fatalism and Infallibility🗓زمان: شنبه ۲۴ مرداد ساعت ۱۶ تا ۱۸🔴مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش های بنیادی، میدان نیاوران 🟢حضور برای علاقه مندان آزاد است.@philosophyofscience
«عصر سهشنبههای بخارا» این هفته به کتاب استاد وهابزاده اختصاص دارد. فرصت داشتید از دست ندهید زیرا این کتاب ارزش خواندن دارد. به ویژه اگر والد هستید یا معلم، یا دانشجوی تربیت معلم، و احیانا در خواندن کتاب تردید دارید در جلسه شرکت کنید. شاید شرکت در این جلسه اثری بر آیندهی کودکان یا دانشآموزان شما داشته باشد. تردید نکنید.ساعت ۱۷ سهشنبه ۲۰ مرداد ١۴٠۵ با سخنرانی: عبدالحسین وهابزاده، سیدمحسن گلدانساز، هادی صمدی، بهاره کیائی، مانیا شفاهی، محمدرضا سرکارآرائی (پیام تصویری) و علی دهباشی خیابان باهنر (نیاوران). روبهروی کامرانیهٔ شمالی، شمارهٔ ۱۳۷ و ۱۳۵، شهر کتاب نیاورانهادی صمدی
🔵ششمین مدرسهٔ تابستانی انعکاس (حضوری-مجازی) | شهریور ۱۴۰۵🔗توضیح دربارهٔ دو بخش مدرسۀ تابستانیℹ️ششمین مدرسۀ تابستانی انعکاس به دنبال چیست؟تاریخنگاری فلسفۀ اسلامی تنها بازخوانی منفعلانه متون گذشته نیست، بلکه مواجههای انتقادی، روششناختی و سنجشگرانه با سیر تحول اندیشهها در بستر تاریخی و اجتماعی آنهاست. در نگاهی رایج، تاریخ فلسفۀ اسلامی غالباً به مثابۀ روایتی خطی و ضروری انگاشته میشود؛ روایتی که گویی ناگزیر از کندی آغاز میگردد، با فارابی و ابنسینا قوام مییابد، در اندیشههای ابنرشد و سهروردی ابعاد تازهای پیدا میکند، در حکمت متعالۀ ملاصدرا به کمال میرسد و پس از آن، تنها به عصر شارحان محدود میشود.اما آیا این روایتِ تکخطی، یگانه تصویر ممکن از سنت عقلانی ماست؟ ششمین مدرسۀ تابستانی «انعکاس» بر آن است تا با عبور از این نگاه کلیشهای، خودِ «تاریخنگاری فلسفه اسلامی» را به عنوان یک مسئله و موضوع پژوهش مستقل در کانون توجه قرار دهد. ما در این مدرسه در پی آنیم که ببینیم پرسش از این کلانروایتها و بازاندیشی در شیوههای تاریخنگاری، چه بصیرتهای تازهای برای فهم انتقادی و پویای فلسفه اسلامی به همراه خواهد داشت.این رویداد با هدف گشودن همین افقهای نو در مواجهه با تراث فلسفی، امسال با همراهی برجستهترین اساتید و پژوهشگران داخلی و بینالمللی برگزار میشود.بخش فارسی (حضوری-مجازی)💠«بازاندیشی در تاریخنگاری فلسفهٔ اسلامی»👥 با همکاری پژوهشکدهٔ فلسفهٔ تحلیلی پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM)🔻 ۲۵ ساعت ارائۀ آموزشیچهارشنبه، پنجشنبه، جمعه، ۴، ۵ و ۶ شهریور ۱۴۰۵ از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۹ (به وقت تهران) در محل پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) در تهران🔻 با ارائۀ ۱۱ استاد و پژوهشگر🗂 محورهای اصلی:◀️میان فلسفه و تاریخ: روشها و رویکردها در تاریخنگاری فلسفهٔ اسلامی◀️تاریخِ تاریخنگاری فلسفهٔ اسلامی◀️فراروی از تاریخنگاری رسمی فلسفهٔ اسلامی🔗کسب اطلاعات بیشتربخش انگلیسی (مجازی)💠«فلسفه، فراسوی الفلسفة»👥 با همکاری مرکز دینپژوهی حنیف، موسسۀ مطالعات عربی و اسلامی دانشگاه اکستر و دانشگاه حبیب🔻 ۲۲.۵ ساعت ارائۀ آموزشی «به زبان انگلیسی | با ترجمۀ همزمان»پنجشنبه، جمعه، شنبه، ۱۲، ۱۳ و ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ از ساعت ۱۳ تا ۲۱ به وقت تهران🔻 با ارائۀ ۱۵ استاد و پژوهشگر🗂 محورهای اصلی:◀️فراروی از تاریخنگاری رسمی فلسفهٔ اسلامی◀️چیستی فلسفهٔ اسلامی در نسبت با دیگر علوم اسلامی◀️بینشهای فلسفی در کلام، فقه و اصول، ادب، عرفان🔗کسب اطلاعات بیشتر🎓 اعطای گواهی🌐 برگزاری جلسات مجازی در Zoom👥 شبکهسازی و تعامل علمی📍 امکان اسکان برای شرکتکنندگان غیر تهرانی و امکان نگهداری از کودکان در بخش حضوری⏲ مهلت ثبت درخواست: تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ 🌐 کسب اطلاعات بیشتر:◀️بخش فارسی◀️بخش انگلیسی🔗 برای ثبت درخواست شرکت در یک یا هر دو بخش به اینجا مراجعه کنید و در صورت نیاز به راهنمایی، به @Inekas_admin پیام بدهید.#رویداد_انعکاس🔵@Inekas
