پاسخ علم به تجربههای عجیب بخش اول: احساس حضور داشتن کسی در کنار ما که دیده نمیشودوقتی احساس میکن…
انتشار: 2026/08/07 20:51 UTCدریافت: 2026/08/07 22:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 22:35 UTC
پاسخ علم به تجربههای عجیب بخش اول: احساس حضور داشتن کسی در کنار ما که دیده نمیشودوقتی احساس میکنیم کسی اینجاست ولی نیست؛ علم چه توضیحی برای «احساس حضور» دارد؟گاهی انسان بدون اینکه کسی را ببیند، بشنود یا حتی نشانه مشخصی از حضور فرد دیگری پیدا کند، ناگهان با اطمینان احساس میکند که یک موجود کنارش است؛ مثلا احساس میکند کسی پشت سرش ایستاده، در اتاق حضور دارد یا او را دنبال میکند.این تجربه در علوم اعصاب و روانشناسی با اصطلاحاتی مانند Sensed Presence یا Felt Presence شناخته میشود. این تجربه کم گزارش نمیشود، و همانگونه که اسمش پیداست «تجربه» است، نه چیزی فراتر از ماده. بنابراین نکته مهم این است که این احساس میتواند کاملا واقعی و قانعکننده باشد، بدون اینکه الزاما یک موجود خارجی واقعا در محیط حضور داشته باشد.مغز فقط محیط را دریافت نمیکند؛ آن را پیشبینی میکندیکی از کلیدهای فهم این پدیده، نحوه کار مغز در بخش ادراک است.مغز صرفا اطلاعاتی را که از چشم، گوش، پوست، دستگاه تعادل و سایر حواس دریافت میکند جمعآوری نمیکند. بلکه دائما درباره وضعیت بدن و محیط پیشبینی میکند و این پیشبینیها را با اطلاعات حسی مقایسه میکند.برای مثال، وقتی در یک اتاق تاریک راه میرویم، اطلاعات حسی بسیار کمتری نسبت به یک محیط روشن در اختیار مغز است. با این حال مغز همچنان باید درباره اینکه چه چیزی در اطراف ما وجود دارد، تصمیم بگیرد.در چنین شرایطی، اطلاعات ناقص یا مبهم میتوانند با پیشبینیهای مغز ترکیب شوند و تجربهای ایجاد کنند که از دید فرد کاملا واقعی به نظر میرسد. اما «احساس حضور» فقط مسئله دیدن یک سایه یا شنیدن صدای مبهم نیست.وقتی «خود» در فضای اطراف بازنمایی میشودبرای اینکه بتوانیم حرکت کنیم و محیط را درک کنیم، مغز باید دائما وضعیت بدن را محاسبه کند؛ دستها و پاها کجا هستند؟ بدن چگونه حرکت میکند؟ سر در چه موقعیتی قرار دارد؟ چه چیزی به بدن مربوط است و چه چیزی در محیط قرار دارد؟این اطلاعات از چندین سامانه حسی ـ حرکتی به مغز میرسند و باید با یکدیگر هماهنگ شوند.اگر این اطلاعات برای مدتی دچار ناهماهنگی شوند، مغز ممکن است در تعیین منشا برخی احساسات یا حرکات دچار خطا شود.در بعضی شرایط، نتیجه میتواند بسیار عجیب باشد؛ مثلا فرد احساس میکند عامل دیگری در فضای نزدیک او حضور دارد.در واقع، مغز ممکن است بخشی از اطلاعات مربوط به بدن یا فرایندهای درونی خود را بهصورت حضور یک عامل خارجی تجربه کند.آزمایشهای آزمایشگاهی چه میگویند؟این ایده صرفا یک حدس نظری نیست.در یکی از پژوهشهای مشهور، پژوهشگران به رهبری اولاف بلانکه از یک سامانه رباتیک برای دستکاری هماهنگی میان حرکات فرد و بازخورد حسی استفاده کردند.شرکتکنندگان در شرایط خاصی گزارش کردند که احساس میکنند شخص یا موجود دیگری در نزدیکی آنها حضور دارد.این یافته اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان میدهد تغییر در نحوه ادغام اطلاعات حسی ـ حرکتی میتواند بدون وجود یک موجود خارجی، تجربهای شبیه «حضور یک دیگری» ایجاد کند.پژوهشهای عصبشناختی نیز شبکههایی از مغز را که در پردازش بدن، موقعیت فضایی، خودآگاهی و ادغام اطلاعات حسی ـ حرکتی نقش دارند، با این نوع تجربه مرتبط دانستهاند. نواحی تمپورال ـ پاریتال، در کنار بخشهای دیگری از شبکه مربوط به بازنمایی بدن و خود، در این فرایند اهمیت دارند.با این حال، نباید نتیجه گرفت که یک «مرکز احساس حضور» در مغز وجود دارد.شواهد فعلی بیشتر با درگیر بودن یک شبکه توزیعشده از فرایندهای عصبی سازگارند.چرا مغز ممکن است حضور «یک موجود» را استنباط کند؟این بخش، بخش جالب ماجراست.مغز انسان فقط اشیای بیجان را تشخیص نمیدهد؛ دائما به دنبال عاملها و کنشگران نیز میگردد. اگر چیزی در محیط باعث ایجاد یک الگوی حسی مبهم شود، مغز باید مشخص کند که منشا آن چیست.اگر اطلاعات بهاندازه کافی مبهم باشند، ممکن است مغز آن را به یک «عامل(علت فاعلی، علت هوشمند، یک کَسی)» نسبت دهد؛ بهخصوص وقتی اطلاعات مربوط به بدن و فضای اطراف نیز کاملا هماهنگ نباشند.در نتیجه ممکن است تجربه نهایی نه این باشد که یک صدای نامشخص شنیدم، بلکه چیزی بسیار مشخصتر باشد: یک کسی اینجاست(مرتبط با یک واکنش غریزی باستانی، سوگیری عامل هوشمند).این تفاوت مهم است. مغز فقط یک محرک حسی را تجربه نمیکند؛ بلکه تفسیری درباره منشأ آن نیز ایجاد میکند.آیا این همان توهم است؟نه الزاما«احساس حضور» میتواند بدون دیدن، شنیدن یا لمس کردن یک موجود مشخص رخ دهد. بنابراین با یک توهم دیداری یا شنیداری معمول یکسان نیست. همچنین این تجربه در زمینههای بسیار متفاوتی گزارش شده است؛ از تجربههای مرتبط با خواب، از جمله فلج خواب، گرفته تا برخی شرایط عصبی و روانشناختی. بنابراین نباید همه موارد را یک پدیده واحد با یک علت واحد دانست. یک تجربه منفرد از احساس حضور نیز بهخودیخود نشان نمیدهد که فرد دچار بیماری یا اختلال عصبی است.پس آیا «موجود نادیدنی» واقعا وجود داشته است؟در اینجا باید از نظر علمی میان دو پرسش متفاوت تمایز بگذاریم.پرسش نخست: آیا فرد واقعا احساس کرده موجودی در نزدیکی اوست؟بله. خودِ تجربه میتواند کاملا واقعی و شدید باشد.پرسش دوم: آیا علت این تجربه وجود یک موجود خارجی بوده است؟نه؛ از خودِ احساس حضور نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.پژوهشهای آزمایشگاهی نشان دادهاند که دستکاری فرایندهای حسی ـ حرکتی و بازنمایی بدن میتواند تجربهای مشابه ایجاد کند؛ بنابراین برای توضیح چنین تجربهای الزاما به یک عامل خارجی نیاز نداریم.مغز انسان دارای سازوکارهایی است که میتوانند در شرایط خاص، بدون وجود یک عامل خارجی، تجربه بسیار قانعکنندهای از حضور یک موجود دیگر ایجاد کنند.این پدیده نمونه جالبی از یک حقیقت بنیادی درباره ادراک است که آنچه تجربه میکنیم، همیشه بازتاب مستقیم جهان بیرونی نیست و گاهی در بالاخانه خود ما رخ میدهد؛ در حالی که تجربه آگاهانه حاصل تعامل اطلاعات حسی، وضعیت بدن و پیشبینیهای مغز درباره جهان است.سام آریامنش 🚀 @ofoghroydadمنابع:Blanke, O., Pozeg, P., Hara, M., et al. (2014). Neurological and Robot-Controlled Induction of an Apparition. Current Biology, 24(22), 2681–2686.Blanke, O., Slater, M., & Serino, A. (2015). Behavioral, Neural, and Computational Principles of Bodily Self-Consciousness. Neuron, 88(1), 145–166.Brugger, P., Regard, M., Landis, T., Cook, N., Krebs, D., & Niederberger, J. (1996). Feeling of a Presence in Epilepsy. Epilepsia, 37(1), 58–64.Seth, A. K. (2013). Interoceptive Inference, Emotion, and the Embodied Self. Trends in Cognitive Sciences, 17(11), 565–573.بعدی: تجربه خروج از بدن
پستهای تلگرام — افــــــق رویـــــداد
آیا سونا و حمام یخ میتوانند بر باروری مردان اثر بگذارند؟شواهد علمی نشان میدهد که گرمای شدید و مکرر میتواند بهطور موقت کیفیت اسپرم را کاهش دهد، اما شواهدی وجود ندارد که حمام یخ یا غوطهوری در آب سرد بتواند باروری مردان را افزایش دهد. در عین حال، نباید میان افزایش تستوسترون و افزایش باروری اشتباه گرفت؛ این دو الزاماً همجهت نیستند.بیضهها خارج از حفره بدن قرار گرفتهاند، زیرا تولید طبیعی اسپرم در دمایی پایینتر از دمای مرکزی بدن انجام میشود. در یک پژوهش بزرگ در سال ۲۰۲۴ که بیش از ۱۵ هزار مرد چینی و بیش از ۲۸ هزار نمونه مایع منی را بررسی کرد، قرار گرفتن در معرض دماهای شدید با کاهش غلظت، تعداد کل و تحرک اسپرمها ارتباط داشت.این پژوهش بهتنهایی ثابت نمیکند که استفاده از سونا همین اثر را ایجاد میکند، اما با شواهد فیزیولوژیک درباره حساسیت اسپرم به گرما سازگار است.شواهد مستقیم درباره سونا نیز قابل توجهاند.در یک پژوهش طولی(یعنی پژوهشی که یک گروه از افراد را در طول زمان دنبال میکند و در چند مقطع زمانی از آنها داده میگیرد) روی ۱۰ مرد سالم، شرکتکنندگان به مدت سه ماه، هفتهای دو بار و هر بار ۱۵ دقیقه در سونای فنلاندی با دمای ۸۰ تا ۹۰ درجه سانتیگراد قرار گرفتند. در پایان دوره، تعداد و تحرک اسپرمها کاهش یافت و تغییراتی در عملکرد میتوکندری و بستهبندی DNA اسپرم مشاهده شد. نکته مهم این بود که این تغییرات پس از توقف استفاده از سونا برگشتپذیر بودند و طی شش ماه برطرف شدند.از سوی دیگر، شواهد درباره حمامهای داغ و احتمال بارداری پیچیدهتر است. یک پژوهش روی زوجهایی که برای بارداری تلاش میکردند نشان داد استفاده از وان آب داغ یا جکوزی بهتنهایی تأثیر آشکاری بر نرخ بارداری نداشت، اما قرار گرفتن بیشتر مردان در معرض چندین منبع گرما با کاهش متوسط احتمال بارداری همراه بود.(منابع گرما به تنهایی روی اسپرم اثر ضعیفی دارند ولی چندین منبع گرما آن هم به طور مکرر؟ این قابل توجه است و کیفیت و تعداد اسپرم را کاهش میدهد: شرت تنگ، لپتاپ، سونا، وان آب داغ، حمام آب داغ، گرمای خود محیط، و نوع نشستن/سام)اما از این یافته بالا نمیتوان نتیجه گرفت که هرچه بدن سردتر شود، باروری بیشتر خواهد شد. مرورهای نظاممند درباره غوطهوری در آب سرد نشان دادهاند که این روش ممکن است برای کاهش درد عضلانی و ریکاوری کوتاهمدت پس از ورزش مفید باشد و شواهد محدودی نیز از اثرات احتمالی آن بر استرس، خواب و کیفیت زندگی وجود دارد؛ اما تاکنون شواهد قانعکنندهای نشان ندادهاند که حمام یخ باعث افزایش تستوسترون، بهبود کیفیت اسپرم یا افزایش احتمال بارداری شود.حتی پژوهشهایی که خنکسازی مستقیم کیسه بیضه را برای درمان ناباروری بررسی کردهاند، با حمام یخ تمامبدن قابل مقایسه نیستند. بنابراین نمیتوان از آنها نتیجه گرفت که غوطهور شدن در آب سرد یا گذاشتن یخ روی بدن پس از سونا، آسیب احتمالی گرما به اسپرم را خنثی میکند.نکته مهم دیگر، تفاوت تستوسترون و باروری است. تستوسترون برای عملکرد طبیعی دستگاه تولیدمثل مردان ضروری است، اما افزایش سطح تستوسترون خون به معنای تولید اسپرم بیشتر نیست. حتی مصرف تستوسترون خارجی میتواند تولید اسپرم را سرکوب کند؛ به همین دلیل انجمن اورولوژی آمریکا و انجمن پزشکی باروری آمریکا مصرف درمانی تستوسترون را برای مردانی که قصد باروری فعلی یا آینده دارند توصیه نمیکنند.در مورد زنان، وضعیت علمی حتی نامشخصتر است. پژوهش درباره اثر گرما بر عملکرد تولیدمثل زنان هنوز محدود است و بخش قابل توجهی از پژوهشهای مربوط به سرما و دستگاه تولیدمثل بر پژوهشهای حیوانی متکی است. بنابراین فعلاً نمیتوان درباره تأثیر حمام یخ یا سونا بر تخمکگذاری، کیفیت تخمک یا احتمال بارداری در زنان نتیجه قطعی گرفت.سونا و حمام یخ را نباید «ترفند افزایش باروری» دانست.گرمای شدید و مکرر، بهویژه در مردان، میتواند کیفیت اسپرم را موقتاً مختل کند؛ اما شواهد فعلی نشان نمیدهد که سرما بتواند این اثر را معکوس کند یا بهطور مستقل باروری را افزایش دهد. سونا ممکن است برای آرامش و خواب مفید باشد و حمام سرد نیز ممکن است در ریکاوری ورزشی کاربرد داشته باشد، اما نباید مزایای عمومی این روشها را به مزایای اثباتنشده برای باروری تعمیم داد.نکته علمی ظریف اینجاست که «دمای پایینتر برای اسپرم مناسبتر است» به معنای «هرچه سردتر، بهتر» نیست. این دقیقا همان جهشی در استدلال است که بسیاری از توصیههای شبکههای اجتماعی مرتکب میشوند.🚀 @ofoghroydad🔗medicalxpress
افــــــق رویـــــداد pinned a photo
🔴پستهای شنبه ۱۵ آگوست⬅️ شهرهای تخیلی گِرد یا دایرهای که در انیمهها میبینید در ایران واقعی بودند⬅️ آیا سونا و حمام یخ میتوانند بر باروری مردان اثر بگذارند؟⬅️ اجماع خودجوش؛ وقتی هزار عامل هوش مصنوعی بدون دستور کسی با هم همنظر شدند⬅️ رونمایی از نقشه جدید جهان🔴پستهای هفتهی گذشته :⬅️ میل طبیعی کاربران به متفاوت و متمایز بودن نیز میتواند بهتدریج گفتوگوها را به سمت منفیگرایی سوق دهد.⬅️ شرم و انگ اجتماعی؛ موانع اصلی کمکخواهی مردانِ قربانیِ خشونتِ شریکِ عاطفی🎥 دانلود ۳ استندآپ کمدی از ریکیجرویز با زیرنویس چسبیده ⬅️ دنیسووانها از همعصران خود بلندقدتر بودند و گوشت زیادی میخوردند⬅️ فسیل ۲۳۶ میلیونساله، روایت تکامل زندهزایی در دودمان پستانداران را به چالش میکشد؛ زمان گذار تکاملی از تخمگذاری به زندهزایی در اجداد تکاملی ما⬅️ پژوهش ۲۱کشوری: اوقات فراغت بدون نظارت، احتمال رفتار خشونتآمیز در نوجوانان را افزایش میدهد 🎥 بحثی در مورد آتئیسم ،هیتلر، کمونیسم و ... بین دوکینز و ریکی جرویس 🎥 جرج کارلین: میدونین بهشت کجاست؟⬅️ پاسخ علم به تجربههای عجیب؛ بخش چهارم: دژاوو یا آشناپنداری⬅️عندر ستایش زنستیزان⬅️ در مورد مردستیزی در ایران و تفاوتش با زنستیزی⬅️ آیا باید با هوش مصنوعی ازدواج کرد؟ مسئلهای فراتر از عشق و فناوری ⬅️شیوه نوشتن در هنگام چت و یا شیوه حرف زدن بیمعنی نیست، بلکه سرنخهایی از شخصیت فرد به دست میدهد⬅️ تماس چشمی چگونه به یادگیری زبان در نوزادان کمک میکند؟⬅️ آیا حیات سلولی دو بار آغاز شد؟ مطالعه جدید به دو خاستگاه مستقل اشاره دارد⬅️ مزیت های دوزبانه بودن، در سطح مغز و اجتماعی⬅️ رنگ آبی مصری در ایرانِ عصر آهن؛ نشانهای از ارتباطات دوردست جهان باستان⬅️یک میلیون سال تولیدمثل بدون آمیزش جنسی، سامانهای زیستی را از بین نبرده است⬅️پال اِردوش؛ مردی که تقریبا همهچیز را کنار گذاشت تا ریاضیات را دنبال کند⬅️پاسخ علم به تجربههای عجیب؛ بخش سوم: رویای شفاف ⬅️ پاسخ به حرفهای ترامپ در مورد واکسن و اوتیسم⬅️ فقط رژیم غذایی مادر مهم نیست؛ عادات غذایی پدر هم ممکن است بر رشد جنین اثر بگذارد⬅️ تنهایی ممکن است بیش از انزوای اجتماعی به سلامت آسیب بزند⬅️ دوره مجردی، میتواند فرصتی برای رشد فردی باشد⬅️ گذر به جهان آینهای: ذرات به رشتههایی شبحگون تبدیل میشوند و معمای تکقطبی مغناطیسی حل میشود.⬅️ پاسخ علم به تجربههای عجیب؛ بخش اول: وقتی احساس میکنیم کسی اینجاست ولی نیست؛ علم چه توضیحی برای «احساس حضور» دارد؟⬅️ پنجمین انتشار محرمانه اسناد:پنتاگون ویدئوهای تازهای از اشیا و پدیدههای ناشناس منتشر کرد⬅️ منطقی رفتار کردن لزوما به معنای اخلاقی رفتار کردن نیست و برعکس.(چرا نوشتید رژیم در فلان مورد منطقی یا عاقلانه رفتار کرده؟ پس هوادار رژیم هستید!)⬅️ فرهنگسازی: خشونت را با جنسیت نسنجیم؛ با انسانیت بسنجیم⬅️ تحقیقی جدید و جالب: میراث نئاندرتالها؛ ژنی باستانی از نئاندرتالها در ما که برخی انسانهای امروز را بلندقدتر و عضلانیتر میکند به ویژه مردم آسیای شرقی را⬅️ عادیسازی کثافتی به نام هیتلر⬅️ پیچیدهگویی و عقده توجه⬅️ ترویج علم و فلسفه و ارتباط آن با پیچیدهگویی و اصطلاحات تخصصی⬅️ پاسخ علم به تجربههای عجیب؛ بخش دوم: تجربه خروج از بدن
شهرهای تخیلی گِرد یا دایرهای که در انیمهها میبینید در ایران واقعی بودند.مشهورترین نمونه فیروزآباد ساسانی است. تصویر بالا سمت چپ و راست مقایسه زمان گذشته و حال است.فیروزآباد ساسانی (اردشیر خورَه؛ شکوه اردشیر یا فرّ اردشیر) به شکل یک دایره طراحی شده بود. شهر دارای حلقههای متحدالمرکز و محورهای شعاعی بود که از مرکز به سمت بیرون میرفتند.در مرکز شهر، یک مجموعه حکومتی قرار داشت و ساختار شهر به شکلی بسیار هندسی سازماندهی شده بود.این شهر احتمالا از مشهورترین نمونههای شهرسازی کاملا هندسی و دایرهای در جهان باستان است.داستان فیروزآباد از خودِ تاسیس امپراتوری ساسانی جدا نیست.اردشیر بابکان در آغاز قرن سوم میلادی علیه اردوان پنجم، آخرین شاه اشکانی شورید. دشت فیروزآباد برای او موقعیتی فوقالعاده داشت؛ از چند طرف با کوهها احاطه شده بود و راههای ورود به آن محدود و قابل دفاع بودند.اردشیر در همین منطقه پایگاه خود را ایجاد کرد و شهری ساخت که نامش اردشیرخوره بود. شواهد باستانشناختی نشان میدهد که ساخت شهر احتمالاً حتی پیش از نبرد نهایی اردشیر و اردوان در ۲۲۴ میلادی آغاز شده بود.فیروزآباد از همان ابتدا فقط یک شهر نبود؛ یکی از نخستین صحنههای فیزیکی تولد امپراطوری ساسانی بود.🔗 Unesco🚀 @ofoghroydadنمونه دیگر دارابگرد و نمونههای قدیمیتر هگمتانه است. بعدا شهر بغداد امپراطوری عباسی از همین شهرهای ایرانی الگو گرفتند.
تحلیلی خوبی هست از والاستریتژورنال چهار فرض اشتباه واشنگتن درباره جنگ ایرانمتن کامل فارسی:https://jjs.pub/19550 ➡️➖➖➖دقیقا میخواستم در همین زمینه بنویسم اینکه الان سلاح دو طرف چیست و چه جنگ ناپیدایی در جریان است اما رغبت نکردم(حال نداشتم).در جنگ ایران، اینک پرسش اصلی این است: چه کسی زیر فشار اقتصادی «زودتر» عقبنشینی میکنداز والاستریتژورنال متن کامل فارسی:https://jjs.pub/19561 ➡️
شرم و انگ اجتماعی؛ موانع اصلی کمکخواهی مردانِ قربانیِ خشونتِ شریکِ عاطفیپژوهشی از دانشگاه جرج میسون نشان میدهد که شرم، انگ اجتماعی، ترس از واکنش خشونتآمیز و نگرانی از باور نشدن از مهمترین عواملی هستند که مردان قربانی خشونت شریک عاطفی را از درخواست کمک بازمیدارند.این پژوهش با بررسی نزدیک به ۱۲۰۰ مرد آمریکایی، یکی از نخستین پژوهشهای گستردهای است که موانع کمکخواهی را در میان مردان سیاهپوست غیرلاتین، لاتینتبار و سفیدپوست مقایسه کرده است.پژوهشگران تاکید کردهاند که کمبود پژوهشهای متمرکز بر تجربه مردان میتواند باعث شود خدمات حمایتی، نیازهای واقعی این گروه را بهدرستی پوشش ندهند.در هر سه گروه، خصوصی تلقی کردن خشونت رایجترین مانع کمکخواهی بود؛ یعنی بسیاری از مردان خشونت در رابطه را مسئلهای شخصی میدانستند که نباید درباره آن با دیگران صحبت کنند.با این حال، تفاوتهایی میان گروهها مشاهده شد. مردان لاتینتبار بیشتر از سایر گروهها شرم و خجالت را مانع درخواست کمک میدانستند. مردان سیاهپوست کمتر نگرانی از «باور نشدن» را گزارش کردند، در حالی که مردان سفیدپوست بیشتر در تشخیص و نامگذاری تجربه خود بهعنوان «خشونت یا سواستفاده» مشکل داشتند.پژوهشگران معتقدند این یافتهها ضرورت ایجاد خدمات حمایتی فراگیر، حساس به تروما و از نظر جنسیتی بیطرف را نشان میدهد؛ خدماتی که خشونت شریک عاطفی را صرفاً مسئلهای مربوط به زنان تلقی نکنند و بتوانند تجربههای متفاوت مردان را نیز پوشش دهند.نکته مهم این است که یافتهها به معنای برابری میزان یا الگوی خشونت علیه زنان و مردان نیست؛ بلکه نشان میدهد مردان قربانی نیز با موانع خاصی برای شناسایی خشونت و دسترسی به حمایت مواجهاند و نادیده گرفتن این گروه میتواند بخشی از مسئله خشونت شریک عاطفی را پنهان نگه دارد.🚀 @ofoghroydadPsychology of Men & Masculinities (2026).
