دربارهی دورهی جدید:نوشتهی سست، نوشتهی تندرست|کسی که نوشتن با زبان خلاقانه یعنی نوشتن به منزلهی…
انتشار: 2026/07/30 18:26 UTCویرایش: 2026/07/31 23:55 UTCدریافت: 2026/08/14 10:41 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 10:41 UTC
دربارهی دورهی جدید:نوشتهی سست، نوشتهی تندرست|کسی که نوشتن با زبان خلاقانه یعنی نوشتن به منزلهی کاری هنری با زبان را دوست دارد، میل دارد کمک بگیرد. شاید بگویید: اگر کمک بگیریم، اسمش تقلید میشود و دیگر کاری خلاقانه نیست. من با این جواب موافقم اما کمکگیری، شکلهای مختلف دارد. ایدهی کارگاه «نوشتهی سست، نوشتهی تندرست» از همین نقطه شکل گرفته است. توضیح بیشتر اینکه ما ناگزیر هستیم از خواندن زبانمان و دیدن پشت سرمان در این زبان. چرا؟ چون این زبان، منجر به شکلگیری حسحالهایی برای مخاطب همین زبان شده و امتحانهایی پس داده. غذاهای تکطعم در ایران، کمتر از غذاهای چندطعم پخته میشود. ازاین منظر، چندطعمی، برای پختوپز ایرانی خوشایند است (نه در همهی موارد. برای نمونه، لواشک، با طعم غالب ترش نیز خوراکی رایج ایرانی است). از باب مثالی زبانی، جملاتی که حروفشان، آواهایی متناسب با هم دارند، در فارسی ماناتر بودهاند. اینها یعنی امتحان خود را پسدادن. ایده و میل این دوره، هر بار پرداختن به تعدادی از این خصلتهای جاافتادهی ذهنی ـ زبانی است که در گذر صدها سال، همچنان به قدر کافی زیبا و دلنشین است. مطالعهی متنهای فارسی با چنین نگاهی و برای کمکگیری در نویسندگی معاصر فارسی چندان اتفاق نمیافتد و اگر هم اتفاق بیفتد، نویسندهای تحویل میدهد که طرز نوشتنش خیلی قدیمی و بااجازهی شما کمی خندهآور و فرسوده خواهد شد. درست مثل دیالوگ بعضی فیلمهای تاریخی. من در جستجوی راههایی تازه برای استفاده از زمین حاصلخیز «ادبیات فارسی» بودهام. در جستجوی روشهایی به جز تقلید واژگانی یا جملهای از رفتار قلم نویسندگان بزرگمان. به همین دلیل، به جای تمرکز بر سبک یک نفر که به فضای تقلید دامن بزند، هر بار در هر کارگاهِ «نوشتهی سست، نوشتهی تندرست»، بر روشهای خلاقانهی تعدادی از نویسندگان و شاعران برجستهی فارسی تمرکز میکنم. چه روشهایی؟ روشهایی که معاشرت با آنها، چیزی را در ما شکل دهد بیشتر و بالاتر از کپیکاریِ زبانی. زبانی مثل فارسی، صاحب ویژگیهایی فرهنگی است. مثل هر زبان پرسابقهی دیگر. ویژگیهای فرهنگ ایرانی در هزار مظهر و مصداق جلوه کرده که در فرهنگهای دیگر، عین آن یا خیلی وقتها حتا مانند آن جلوه نکرده است: گاهی در قالی، گاهی در کاشیکاری، گاهی در آداب معاشرت، گاهی در پختوپز، گاهی در رسوم یلدا و نوروز و چهارشنبهسوری. ویژگیهای فرهنگی، در زبان ادبی و خلاقانهی فارسی هم آشکار شده است. به همین دلیل، در این کارگاه، به ادبیات فارسی همچون مجموعهای از صفتها و خصلتها نگاه میکنیم که مخصوص ما ایرانیهای فارسیزبان است. به نظر من اگر کسی بخواهد با فارسی کار خلاقانه کند، میتواند به اندازهی میلش از این سرمایه بردارد. پس خلاصهاش میشود اینکه: در این کارگاه، «تندرستی نوشته»، به جای آنکه با رونویسی از بزرگان به دست بیاید، حاصل دیدار چشم مشتاق نویسنده ـ یعنی شما ـ با بهترین منظرههای زبانی است. از سرمایهای به نام ادبیات فارسی حرف میزنم. این سرمایه بهتنهایی کاری نمیکند. وقتی به کار میآید که با جسارت شخصیِ ما برای مشقهای نوشتن، به منفعتی به نام «زبان خلاقانه» مبدل شود. این کارگاه، شامل خواندن تعریفشده و جهتدار متنهایی برجسته، گفتگو دربارهی آن متنها و تمریندادن، همراستا با آن رفتارهای زبانی یا تکنیکها در متونی است که «میخوانشیم».✳️برای جزئیات بیشتر و ثبت نامبه پشتیبان دوره، شناسهی @manmatn1 پیام بدهید.@Nevisandegikhallagh


