▫️سرمقاله |🔸 جنگ، توافق و ضرورت بازسازی اعتماد ▫️ملت و حاکمیت ایران دو جنگ زیان‌بار و پرتلفات را در…

▫️سرمقاله |🔸 جنگ، توافق و ضرورت بازسازی اعتماد ▫️ملت و حاکمیت ایران دو جنگ زیان‌بار و پرتلفات را در خرداد و اسفند سال ۱۴۰۴ تجربه کردند. این دو جنگ ترکیبی و چندجانبه که رژیم اسرائیل و ایالات متحدۀ آمریکا مستقیماً آن را پیش بردند، بسیاری از معادلات و پیش‌فرض‌های ذهنی را در سطح منطقه و جهان دگرگون کرد و واقعیت‌های تازه‌ای را آشکار نمود. این دو جنگ بسیاری از تصورات و تحلیل‌های سفت و سخت را اصلاح کرد. رئیس‌جمهور جنجالی ایالات متحده با آغاز حمله به ایران اهداف بلندپروازانه‌ای را مطرح کرد، اما در نهایت تن به آتش‌بس داد و بدون دستیابی به دستاوردی تعیین‌کننده، راه مذاکره را برگزید. از این منظر، اهداف اولیه او محقق نشد. همچنین استفاده گسترده از توان نظامی و ذخایر تسلیحاتی آمریکا محدودیت‌های قدرت این کشور را آشکار کرد و این تصور را که واشنگتن می‌تواند بدون هزینه‌های سنگین اراده خود را بر منطقه تحمیل کند، تا حد زیادی زیر سؤال برد. ▫️این جنگ همچنین محاسبات بخشی از کشورهای عربی منطقه را دستخوش تغییر کرد. بسیاری از دولت‌های عرب حاشیۀ خلیج فارس دریافتند که اتکای نظامی کامل به یک قدرت خارجی نمی‌تواند تضمین‌کننده امنیت آنها باشد. ازهمین‌رو، احتمالاً در سال‌های آینده سیاست تنوع‌بخشی به روابط خارجی و تعامل بیشتر با قدرت‌های منطقه‌ای از جمله ایران را با جدیت بیشتری دنبال خواهند کرد. ▫️در داخل کشور نیز جنگ برخی فرضیات ریشه‌دار را به چالش کشید. تقابل ایدئولوژیک و سیاسی‌ای که از سال ۱۳۵۸ با تسخیر سفارت آمریکا در تهران آغاز شده بود، سرانجام به رویارویی مستقیم نظامی انجامید. این رخداد نشان داد تصور کسانی که قدرت سخت را به تنهایی ضامن بازدارندگی کامل می‌دانستند یا گمان می‌کردند رهبران و مراکز تصمیم‌گیری در هر شرایطی از آسیب مصون خواهند ماند، نیازمند بازنگری است. ▫️از سوی دیگر، تصور نفوذناپذیری سرزمین‌های اشغالی نیز آسیب دید. فارغ از داوری‌های سیاسی دربارۀ جمهوری اسلامی، نمی‌توان انکار کرد که ایران توانایی هدف قرار دادن عمق خاک اسرائیل را نشان داد و خساراتی نیز بر آن وارد کرد. در مقابل، دشمنان جمهوری اسلامی نیز نتوانستند به اهداف حداکثری خود دست یابند. جنگ‌های ۱۴۰۴ واقعیت‌های میدانی قدرت و محدودیت‌های هر دو طرف را آشکار ساخت. ▫️در این میان، رفتار ملت ایران نیز شایان توجه بود. جامعه‌ای که پیش از آن زخم‌های عمیقی از اعتراضات، نارضایتی‌های اقتصادی و شکاف‌های اجتماعی بر تن داشت، در روزهای جنگ از افتادن به دام انتقام‌جویی و آشوب پرهیز کرد و بلوغ و مسئولیت‌پذیری خود را به نمایش گذاشت. ▫️تحولات سیاسی اخیر و توافق رسمی جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحدۀ آمریکا پس از جنگ، صرف‌نظر از داوری موافقان و مخالفان، نشانهٔ ورود کشور به مرحلۀ جدیدی از حیات سیاسی و دیپلماتیک است. جنگ‌ها معمولاً طرف‌های درگیر را واقع‌بین‌تر می‌کنند و آنان را وادار می‌کنند هزینه‌های ادامۀ مسیرهای پیشین را بار دیگر محاسبه کنند. اما مهم‌ترین درس جنگ، نه در میدان‌های نبرد، بلکه در عرصۀ حکمرانی و رابطۀ دولت و ملت نهفته است. ▫️پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357ش./ ۱۹۷۹م. امیدهای فراوانی را در میان مردم ایران و بسیاری از مسلمانان جهان برانگیخت. شعارهای عدالت‌خواهانه، استقلال‌طلبی و مبارزه با استبداد، نوید شکل‌گیری الگویی تازه از حکمرانی را می‌داد. اکنون پس از گذشت نزدیک به پنج دهه، ارزیابی منصفانه این تجربه تاریخی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. بی‌تردید جمهوری اسلامی در برخی عرصه‌ها دستاوردهای مهمی داشته است؛ اما در کنار آن، مشکلاتی چون تورم مزمن، کاهش قدرت خرید، مهاجرت نخبگان، محدود شدن فضای گفت‌وگو و افزایش شکاف میان بخشی از جامعه و ساختارهای رسمی نیز وجود داشته است. نادیده گرفتن این واقعیت‌ها کمکی به حل آنها نخواهد کرد. ▫️یکی از مهم‌ترین درس‌های تاریخ آن است که هیچ حکومتی صرفاً با ابزارهای سخت قدرت پایدار نمی‌ماند. پایداری واقعی زمانی شکل می‌گیرد که میان حاکمیت و مردم اعتماد متقابل برقرار باشد. سرمایۀ اجتماعی مهم‌ترین پشتوانه هر کشور است و در شرایط بحرانی، بیش از هر سلاح و ثروتی به کار می‌آید. ▫️امروز بخش مهمی از جامعهٔ ایران خواهان شفافیت بیشتر، مبارزۀ جدی با فساد، توزیع عادلانۀ فرصت‌ها، گشایش اقتصادی و مشارکت مؤثرتر در سرنوشت خویش است. این مطالبات نه تهدید، بلکه فرصتی برای اصلاح و تقویت نظام حکمرانی به شمار می‌روند. همچنین تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که سیاست خارجی تنش‌زا و گشودن هم‌زمان چندین جبهه، هزینه‌های سنگینی بر کشور تحمیل می‌کند. حفظ عزت و استقلال ملی ضرورتی انکارناپذیر است، اما این هدف زمانی بهتر تأمین می‌شود که با عقلانیت، واقع‌بینی و شناخت درست از موازنه‌های قدرت جهانی و منطقه‌ای همراه باشد. t.me/nedayeislammagazine1379/693