به بردهداران غرامت بده و دیگر برده نباش!اگر فرانسه سرانجام در سال ۱۸۲۵ موافقیت کرد که استقلال ها…
انتشار: 2026/07/18 09:06 UTC
به بردهداران غرامت بده و دیگر برده نباش!اگر فرانسه سرانجام در سال ۱۸۲۵ موافقیت کرد که استقلال هائیتی را به رسمیت بشناسد و به تهدید خود مبنی بر حمله به جزیره با سربازان فرانسوی پایان دهد، تنها به این دلیل بود که شارل دهم از دولت هائیتی وعدۀ پرداخت ۱۵۰میلیون فرانک طلا بهعنوان غرامت به بردهداران بهخاطر زیان داراییهایشان را دریافت کرد. با توجه به برتری نظامی آشکار فرانسه و محاصرۀ دریایی اعمالشده از سوی ناوگان فرانسوی که منتظرِ توافق بودند و خطر واقعی اشغال جزیره، دولت وقت هائیتی واقعاً چارهای نداشت. سنجش میزان اهمیت آن مبلغ ۱۵۰میلیون فرانک طلا که در سال ۱۸۲۵ تعیین شد مهم است. بهدنبال مذاکرات طولانی، این رقم را بر مبنای سودآوری مزارع و ارزش بردهها قبل از انقلاب هائیتی به دست آوردند. چنین رقمی نشاندهندۀ ۲ درصد از درآمد ملی فرانسه در آن زمان یا معادل ۴۰ میلیارد یورو به پول امروزی بود. تحقیقات اخیر نشان داده است که مجموع ۱۵۰میلیون فرانک طلا بیش از ۳۰۰ درصدِ درآمد ملی هائیتی در سال ۱۸۲۵ را تشکیل میداد ـــ به عبارت دیگر، معادل سه سال تولید ملی. پس از زلزلۀ ۱۸۴۲ و آتشسوزی متعاقب آن در پورتو پرنس، فرانسه با تعلیق پرداخت بهره از سال ۱۸۴۳ تا ۱۸۴۹ موافقت کرد. اما پرداختها پس از آن از سر گرفته شد و تحقیقات اخیر نشان میدهد که طلبکاران فرانسوی توانستند بهطور متوسط ۵ درصد درآمد ملی هائیتی از ۱۸۴۹ تا ۱۹۱۵ را که بسته به دوره و وضعیت سیاسی کشور نوسانهای عمدهای داشت، اخذ کنند.مازاد تجاری جزیره اغلب به ۱۰ درصد درآمد ملی میرسید، اما گاهی صفر یا اندکی زیر صفر میشد، با میانگین حدود ۵ درصد در این دوره. این یک میانگین پرداخت درخور توجه در یک دورۀ زمانی بلندمدت است. اما این مبلغ کمتر از مبلغی بود که در قرارداد ۱۸۲۵ ذکر شده بود، و همین باعث شد بانکهای فرانسوی مدام از اینکه هائیتی وامگیرنده در پرداخت بدهی تأخیر دارد شکایت کنند. سرانجام بانکها با حمایت دولت فرانسه تصمیم گرفتند بقیۀ وامهای خود را به ایالات متحد واگذار کنند که هائیتی را در سالهای ۱۹۱۵ تا ۱۹۳۴ برای برقراری نظم و حفاظت از منافع مالی امریکا اشغال کرده بود. بدهی سال ۱۸۲۵ در نهایت بازپرداخت نشد و تا اوایل دهۀ ۱۹۵۰ رسماً از دفاتر پاک نشد. بیش از یک قرن، از ۱۸۲۵ تا ۱۹۵۰، بهایی که فرانسه اصرار داشت هائیتی برای آزادی خود بپردازد یک پیامد اصلی داشت: توسعۀ اقتصادی و سیاسی جزیره تابع مسألۀ غرامت بود که با توجه به فرازونشیب چرخههای بیپایان سیاسی و ایدئولوژیک، گاهی با خشونت فیصله مییافت و گاهی با کنارهگیری مقامات پذیرفته میشد.سرمایه و ایدئولوژی | نوشتۀ توما پیکتی | ترجمۀ حسین راغفر | نشرنو، چاپ اول ۱۴۰۵، قطع رقعی، جلد سخت، ۱۱۴۴صفحه، ۴.۵۰۰.۰۰۰تومان، #ازکتاب.ـــــــــــــــــــــــــــــــــسفارش و خرید از وبسایت نشرنو:@nashrenow | nashrenow.com
