#پرسشهای_تاریخی پرسش: درود استاد عربزاده. درباره پوریای ولی چقدر میدونید؟ آیا اونجوری که ازش پویان…
انتشار: 2026/08/02 20:42 UTCدریافت: 2026/08/11 16:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/11 16:45 UTC
#پرسشهای_تاریخی پرسش: درود استاد عربزاده. درباره پوریای ولی چقدر میدونید؟ آیا اونجوری که ازش پویانمایی ساختن واقعا برپایه چیزی هست که بوده یا تحریفش کردن و دستبردن در شخصیتش؟ و کلا این راه و روش پهلوانی آیا اینجوریه که گرایشات برابری و چپ گرایانه میده؟ و اینکه تاریخ زورخانه و پهلوانی برای چه دورهای هست؟______پاسخ:اتفاقاً الان چند ماهی هست با پروفسور بیکر-بریان استاد تاریخ دانشگاه کاردیف روی موضوع مشابهی کار می کنیم. ایشون نویسنده کتاب مانویت هست که من ترجمه اش کردم و همین امسال منتشر شد. ورزش زورخانه ای و آیین پهلوانی یک دنیایی بسیار عجیبی داره برای خودش دوستان و خیلی خیلی خیلی زیاد ظرفیت تحقیقاتی داره. اگه دانشجوی ارشد یا دکتری هستین و رشته اتون تاریخ هست پیشنهاد می کنم به نوشتن یک تز یا رساله در این باره توجه کنید. من در جریان نوشتن همین مقاله مجبور شدم یکسری کتاب و مقاله بخونم و متوجه شدم چقدر موضوع پیچیده ایه. پهلوانی همانطور که از اسمش پیداست ریشه اش از کلمه پَهلَو میاد. نمی خوام وارد جزئیات معنای نام پهلو بشم ولی واضحه که یه آیین باستانیه که بعد از اسلام طبق معمول چیزای اسلامی واردش شده. درسته که گرایشات برابرخواهانه در آیین پهلوانی بوده ولی اصلا نباید بهش گفت چپ!!! آیین پهلوانی سلسله مراتب خاص خودش رو داشته، آداب و رسوم خاص خودش رو داشته. یه جور انجمن برادری بود. مرام هایی داشتن شبیه شوالیه های اروپایی، مثل دفاع از ضعیفان در برابر قوی تر ها و خیلی چیزای دیگه. بر این عقیده ایران باستانی استوار شده که روح سالم در بدن سالم هست. باید علاوه بر ورزش و تمرینات رزمی پهلوان یکسری اصول اخلاقی رو هم یاد بگیره و براساس اونا رفتار کنه. یکسری قوانین داشتن که خیلی سخت بوده و هر کسی از پسش برنمیومده. بنابراین به زورخانه به هیچ عنوان یک ورزش معمولی نگاه نکنین. اما در مورد پوریای ولی می دونیم که یه پهلوان در خوارزم بوده و اسم اصلیش اصلاً محمود خوارزمی بوده. هم پهلوان بوده و هم صوفی و شاعر. من عاشق انیمیشن پوریای ولی بودم و هستم و اگرچه خیلی چیزاش خیالیه ولی در کل پوریای ولی رو همونجوری نشون داده که در منابع تاریخی هست. پوریا یه زورخانه داشت که توش شاگردانش نه فقط تمرینات رزمی، بلکه مرام و معرفت و اصول اخلاقی خاص رو یاد می گرفتن. در انیمیشن پوریای ولی اونو شیعه معرفی کردن در صورتی که احتمال زیاد اهل سنت بوده. در کل در ایران قرون وسطی ما از این گروه های شبیه انجمن برادری زیاد داشتیم. پهلوانان بودن، عیاران بودن، صوفی ها بودن، عارفان بودن، درویش ها بودن، اهل فتوت یا جوانمردان بودن و .... خیلی گروه های دیگه. به طرز شگفت انگیزی از بین همه ی اونا این زورخونه و پهلوانی تا به امروز باقی مونده. نکته بسیار تا بسیار و بسیار جالب اینه که این گروه ها توی خودشون مستقل از دولت و حکومت بودن و حتی تا حد زیادی قدرت دولت ها رو محدود می کردن. مثلاً اگر دولت یا حکومت وقتی می خواست به کسی ظلم کنه، برخی از این گروه ها باهاش درگیر می شدن. گاهی حتی برخی از سیاستمداران و رهبران به این گروه ها می پیوستن مثل خلیفه الناصر عباسی که مفصل در موردش توی کتابم فرمانروایان کوهستان توضیح دادم ولی کم پیش میومد که به یک سازمان دولتی تبدیل بشن. این گروه ها باعث می شدن که قدرت به طور کامل دست دولت نیافته. دولت و پادشاه یا سلطان یا خلیفه و حالا هر کسی نتونه هر کاری دلش بخواد انجام بده! مردم امروزی فکر می کنن در قدیم دولت ها خیلی راحت تر می تونستن حق مردم رو بخورن در صورتی که در عمل اتفاقا دولت های مدرن که تمام قدرت و سلاح ها رو در اختیار دارن خیلی راحت تر می تونن این کارا رو بکنن. توی شهرهای بزرگی مثل بغداد خیلی اوقات این گروه ها از مردم عادی در مقابل دولت محافظت می کردن و دولت ها خیلی اوقات جلوشون کوتاه میومدن. ریشه ی خیلی از این گروه ها هم برمی گرده به ایران باستان ولی متاسفانه شواهدی که ما در اختیار داریم ازشون خیلی خیلی در این دوره محدوده. مثلاً عیاران که توی منابع پس از اسلام خیلی ازشون یاد شده و یعقوب لیث یکی از اونا بود ریشه در ایران باستان داشتن چون کلمه ی اَیار در زبان فارسی میانه به معنای یاری دهنده هست. همه ی این گروه ها که مستقل از هم کار می کردن یه مانع نفوذ در برابر دولت و حکومت وقت بودن. جای چنین گروه های مستقل از دولت و آزاد در دنیای مدرن امروز به شدت خالیه!!!!! من اگر عمری برام باقی موند، حتماً یک یا چند کتاب در مورد این گروه ها می نویسم. _____جهت سفارش کتابهای 《فرمانروایان کوهستان》،《شوالیههای مسکین مسیح و معبد سلیمان》، «افسانه استر و مردخای»، 《خوداینامگ کتاب شاهان فارسی میانه》 و 《مانویت: دین باستانی ایرانشهر》به مدیر پیام دهید:@MortezaArabzadeh_@NagoftehayeTarikh@NagoftehayeTarikh@NagoftehayeTarikh
