.عقل سلیم در مورد اعدامهای اخیر چه میگوید!؟ مقامهای قضایی بارها تکرار کردهاند که در اجرای احکام…
انتشار: 2026/07/30 10:47 UTCدریافت: 2026/08/03 00:42 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/03 00:42 UTC
.عقل سلیم در مورد اعدامهای اخیر چه میگوید!؟ مقامهای قضایی بارها تکرار کردهاند که در اجرای احکام اعدام هیچ توقف یا تخفیفی در کار نیست. این ادعا را باید با همان معیاری سنجید که خودش به آن استناد میکند: عقل سلیم و قانون. مجازات باید متناسب با جرم باشد، دادرسی باید چیزی بیش از تشریفات کوتاه باشد، و حکمی که برگشتناپذیر است باید از سنگینترین سطح یقین برخوردار باشد. در ماههای پس از اعتراضهای دیماه، شمار قابلتوجهی از بازداشتشدگان به همین مجازات نهایی رسیدهاند. عقل سلیم نمیخواهد این احکام کورکورانه محکوم یا تأیید شوند؛ میخواهد بپرسیم آیا شواهد به اندازهی برگشتناپذیری مجازات محکم بودهاند یا نه.اما نکتهی دیگری هم هست؛چرا عقل سلیم، حتی از منظر بقای خود نظام، ایجاب میکند که اقناع افکار عمومی در موضوع اعدامها اولویت ویژه قرار گیرد.اعدام، اگر بدون اقناع عمومی و صرفاً بهعنوان ابزار بازدارندگی به کار رود، همان انباشت را بازتولید میکند: خشمی که بهجای فروکش، ذخیره میشود و در حافظهی جمعی به مطالبهای ناتمام بدل میگردد.همان جنس مطالبهای که دیماه ۱۴۰۴ را ساخت. سرکوبی که تنها بر ترس تکیه کند و بر اقناع تکیه نکند، ممکن است کوتاهمدت مؤثر بنماید، اما رسوب میکند و دیر یا زود به شکل تازهای از انفجار بازمیگردد. ابزارهای نرم توضیح علنی، شفافیت، اقناع بهجای اجبار، تنها زمانی زائد به نظر میرسند که حکومتی گمان کند نیازی به رضایت جامعه ندارد.و البته که هر بار بهجای اقناع تنها به مجازات حداکثری متوسل شود، عملاً اعتراف میکند که مسیر اقناع را از دست دادهاست. تکرار همین مسیر، جز آمادهسازی زمینه برای تکرار همان رخداد، نتیجهای در بر ندارد.عقل سلیم را نه با فریاد میتوان اقامه کرد و نه با سکوت؛ اقامهاش را باید در ترازویی جست که خود نظام برساخته است. قانون را با قانون خودش سنجیدن، تناسب را با شرطی که خود نهاده محک زدن، شفافیت را با وعدهای که خود داده مقایسه کردن، این کاریست که هیچ قدرتی، هر قدر هم مستحکم، از پاسخگویی به آن معاف نیست. این ترازو رسوایی کسی را نمیطلبد، حکم میکند. و هر نظامی که در برابر حکم خویش بایستد، دیر یا زود در برابر همان چیزی قرار میگیرد که تاریخ آن را از یاد نمیبرد: نه شکست از دشمن بیرونی، که ناتوانی از وفای به عهدی که خود بر زبان رانده بود.#محسن_قریب