سال ۱۳۱۵ خورشیدی #صادق_هدایت ، نویسندهای که بعدها نامش با #بوف_کور گره خورد، ایران را ترک کرده و م…
انتشار: 2026/08/06 23:54 UTCدریافت: 2026/08/15 13:40 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 13:40 UTC
سال ۱۳۱۵ خورشیدی #صادق_هدایت ، نویسندهای که بعدها نامش با #بوف_کور گره خورد، ایران را ترک کرده و مدتی را در بمبئی هند گذراند. او در همان روزها نگارش رمانی را به پایان رسانده بود که با همه آنچه تا آن زمان در ادبیات فارسی نوشتهشده بود تفاوت داشت؛ رمانی تلخ، رازآلود،روانشناختی و سرشار از نمادهایی که خواننده را میان رؤیا و واقعیت سرگردان میکرد.اما مشکل نشر این کتاب از کجا آغاز شد؟فضای نشر آن روز خیلی تشنه رمانهای اینگونه نبود و دلیل مهمتر اینکه هدایت پس از انتشار برخی آثار پیشینش، از جمله «وغوغ ساهاب»، با محدودیتهایی در ایران روبهرو شده بود. او بهخوبی میدانست که انتشار «بوف کور» در ایران تقریباً غیرممکن است و اگر هم نسخهای برای چاپ به ناشری بسپارد، امید چندانی به انتشار آن نخواهد داشت.هدایت تصمیم عجیبی گرفت؛ تصمیمی که شاید در آن زمان بیشتر شبیه یک شکست به نظر میرسید. او کتابش را با هزینه شخصی در بمبئی هند منتشر کرد. نه چاپی پرزرقوبرق در کار بود و نه شمارگان بالا. چاپ تنها حدود ۵۰ نسخه در بمبئی، از نظر اقتصادی تقریباً هیچ توجیهی نداشت. هدایت نه به سود فکر میکرد و نه به تیراژ؛ میخواست اثرش فقط «وجود داشته باشد». این همان چیزی است که امروز در مطالعات نشر از آن با عنوان «انتشار برای بقا» یاد میشود؛ یعنی گاهی هدف ناشر یا نویسنده، کسب درآمد نیست، بلکه حفظ اثر برای تاریخ است. «بوف کور» با شیوهای ساده تکثیر شد؛ نسخههایی که فقط میان دوستان، نویسندگان و اهل ادب دست به دست میشد و اساساً برای فروش عمومی چاپ نشده بود.روی جلد کتاب جملهای دیده میشد که بعدها به یکی از مشهورترین جملههای تاریخ نشر ایران تبدیل شد:«طبع و فروش در ایران ممنوع.» مشهورترین جمله روی جلدهای کتاب جملهٔ «طبع و فروش در ایران ممنوع» بعدها خودش به بخشی از افسانه بوف کور تبدیل شد. بسیاری معتقدند همین جمله، خودش حس کنجکاوی و رمزآلودگی آفرید و در شهرت کتاب نقش داشت.───تجربه و منطق حکم می کرد این کتاب چه آیندهای خواهد داشت، «کتاب در همین چند نسخه گم میشود و برای همیشه فراموش خواهد شد.»اما تاریخ، همیشه هم مطابق پیشبینی انسانها حرکت نمیکند.چند سال بعد، با تغییر شرایط سیاسی و برطرف شدن مشکلات به وجود آمده برای صادق هدایت، «بوف کور» در ایران منتشر شد. آرامآرام منتقدان، نویسندگان و سپس خوانندگان عادی به سراغ آن رفتند. و کمکم به یکی از مهمترین آثار ادبیات معاصر فارسی تبدیل شد.سالها بعد، همین رمان به زبانهای گوناگون جهان ترجمه شد، در دانشگاهها موضوع پژوهش و پایان نامهها قرار گرفت و بسیاری از منتقدان ادبی آن را یکی از برجستهترین رمانهای فارسی قرن بیستم دانستند.شاید بزرگترین شگفتی این ماجرا آن باشد که سرنوشت «بوف کور» را نه بازار کتاب تعیین کرد، نه تیراژ چاپ نخست و نه استقبال روزهای اول. " سرنوشت آن را زمان تعیین کرد"👈 گویی تاریخ، سالها بعد، حق نویسندهای را گرفت که زمانهاش او را نخواست.#ارسالی_مخاطبین ✍ کانال #حدادپور_جهرمی @mohamadrezahadadpour