✍🏻 از واژهسازی تا زبانپردازی ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ…
انتشار: 2026/08/02 10:43 UTCدریافت: 2026/08/08 10:00 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 10:00 UTC
✍🏻 از واژهسازی تا زبانپردازی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ⚜️ همواره به گوشمان خواندهاند که «فارسی در خطر است»، چندان که گوشمان دیگر از این هشدار پُر است. این سخن البته درست است و آن پروا روا؛ اما تا زمانی که فقط در مغاک هراس فروخَزیم و به آهنگِ آفریدنِ شاهکاری برنخیزیم، گویی البرز به کلند برمیگیریم و آب دریا به کیل میپیماییم؛ چه سرگرم برگردان فلان کتاب و برساخت بَهمان واژگان میشویم و در گرماگرم این تغافل و تکاپو، صدها و هزاران مقال* و مقاله در جهان طرح و طبع میشود.⚜️ هرچند اینهمه لازم و کارآ بوده و هست؛ اما چاره و کافی نبوده و نیست. بنیاد و بنیان فارسی استوار و زایاست، آنچه سست و سترون است، اندیشۀ ما فارسیزبانان و ایرانیهاست. زایندگی و بالندگی اندیشه، که زبانْ محمل و محفل آن است، ممکن یا محتمل نمیشود، جز با خویشباوری و خودنکوداری، و سپس نوآوری و دگرگواری.⚜️ داریوش آشوری از کمشمارْ کسانی است که در هر دو پهنه، درازراهها رفته و ژرفناها کافته. در فلسفه و ادبیات و جامعهشناسی و علوم سیاسی، سرآمد سرآمدان پیشین را ترجمه کرده و برای آنکه از کویر وحشتِ ترجمه به سلامت بگذرد، زبانی بازآفریده و واژگانی تراویده؛ زبانی چنان نیکسنجیده و واژگانی چندان خوشتراشیده که سالهاست یگانه مرجع واژگانیِ بسیار بسیار کتاب و مقالهٔ مؤلفان و مترجمان شده است.⚜️ او متون و اصطلاحات را صرفاً ترجمه نکرده، بلکه سامانهای واژگانی و اندیشگانی برایشان برساخته و پرداخته و نیز با کاربستِ آنها در گسترۀ گستردۀ گفتهها و نوشتهها، به جاانداختنِ آن زبان و واژگان کمر بسته است؛ همهپرسی و گفتْمان و آرمانشهر از بنامترینِ آنهاست. کتاب زبانِ باز و مقالات ما و مدرنیّت بهترتیب، مانیفست واژگانی و اندیشگانی اویاند.*گویا پیش از آنکه داریوش آشوری «گفتمان» را برابر discourse برسازد و پیش نهد، علیمحمد حقشناس «مقال» را برای آن برگزیده و پیش نهاده بود. من هر دو واژه را در متنم گنجاندم تا اثر هر دو فرزانه را پاس داشته باشم. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 معین پایدار🆔 @moeennaamak
