✍🏻 نقهای یک فروند چپدستِ راستپا این مطلب را ۱۰ سال پیش نوشتهام. ـــــــــــــــــــــــــ…
انتشار: 2026/08/13 16:06 UTCدریافت: 2026/08/17 08:37 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 08:37 UTC
✍🏻 نقهای یک فروند چپدستِ راستپا این مطلب را ۱۰ سال پیش نوشتهام. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ⚜️ امروز، ۱۳ آگوست، روز جهانی چپدستهاست. با خودم اندیشیدم چه بنویسم که هم حق چپدستیام را بجا آورده باشم، هم آنچه مینویسم با منِ دانشجوی زبانشناسی سازگار باشد. این شد که این فکرِ بفهمینفهمی بکر سر باز کرد و بر آن شدم وجیزهای بنویسم.⚜️ معمول است که وقتی زبانگر به پدیدهای برمیخورَد، نخستْ وجه زبانی آن را میجوید. من هم چنین کردم و با رویکردی خاص، نمودهای زبانی این قضیه را بهاجمال بررسیدم.⚜️ چندان اهل نالیدن و غمبادگرفتن نیستم؛ ولی به نظرم آمد این چپپرهیزی و شاید چپگریزی و شاید هم حتی چپستیزی، برخلاف پنداشتم آنچنان نوپا و بیریشه هم نیست؛ اژدهای هفتسری است برای خودش؛ گوَنوار در بسترِ ذهن ریشه دوانده و عَشقهوش گِردِ اندیشه ساقه پیچانده.⚜️ لفظِ «چپ» که میآید، هرچه مفهوم بد و ناپسند است پشتبندش سرازیر میشود. نمونههایش چنان عیان و فراواناند که حتی نگاهی سرسری درستی این ادعا را گواهی میدهد. میگویید نه؟ اینها نمونهاش:۱. طوری چپچپ نگاهم میکنی، انگار گناه کبیره کردهم.۲. وانتت چپ کرده و همۀ بارش ضایع شده.۳. به حرفهاش اعتنا نکن؛ چپکی میگه.۴. هر کاریش میکنیم، ساز مخالف میزنه؛ انگار امروز از دندۀ چپش بلند شده.۵. هان؟ چهت شده؟ از وقتی از من پول قرض گرفتی، تا میبینمت خودتو به کوچۀ علیچپ میزنی.۶. سر ارثومیراث با هم چپ افتادهن.۷. خواب دیده شوهرش توی راه هلاک شده. یکی نیست بهش بگه خواب زن چپه.۸. ریشاتو چپهتراش نکن، مگه میخوای لولو بشی؟۹. یکی هم نیست به این چپچُسِ الدنگ بگه تو که دوتا رو چارتا میبینی به سرشماری چه.⚜️ بسیار خوب، هیچ آدم باانصافی نمیتواند بگوید اینها مفهومهایی خوب و پسندیدهاند. آن جاهایی هم که ناپسندیاش هویدا نیست، گونهای خلافِ روالِ معمول بودن درش نهفته است.⚜️ تازه کجایش را دیدهاید؟! این یک طرف قضیه بود. داستان وقتی آبوتابدارتر میشود که آن طرف قضیه را هم نشانتان بدهم. این تبعیض به همین جا ختم نمیشود و هرچه مفهوم خوب و پسندیده است، پشت «راست» انباشته میشود.⚜️ اگر باز هم میخواهید نه بگویید، این بار هم چشم باز کنید و ببینید تا چشمانتان گرد شوند:۱. انگار راستراستکی باید از این شهر بریم!۲. راست و پوستکنده بگو ببینم چه گندی بالا آوردی؟۳. آب توی دلت تکون نخوره؛ همۀ کارها رو خودم راستوریس میکنم.۴. اگه راستوحسینی میگفتیم چه نیتی داریم، خیلی بهتر بود.در همۀ این نمونهها مفهوم صداقت و حقیقت جلوهگر است.⚜️ اینها همه بهکنار. دامنۀ چپستیزی گستردهتر از اینهاست. در فارسیِ افغانستانی، «چپدادن» بهمعنای «فریبدادن» است. «چپ» در ترکی هم «دروغ» معنا میدهد.⚜️ باز هم اگر همچنان دوبهشکّید، این تکهمتن از کلیله و دمنه تیر خلاص است بر انگاشت شکآلودهتان:🔅 هر گشادهابرو که چشم راستِ او از چپ خُردتر باشد با اختلاج دایم ... ذات ناپاک او مجمع فساد و مکر و منبع فجور و غدر باشد.⚜️ حال، هرچه این واژه و مفهومهای پیوسته با آن بدشگون و ناهمایون انگاشته میشود، واژۀ متضادش، یعنی «راست»، مطلوب و مطبوع پنداشته میشود. این نهتنها در فارسی و زبانهای ایرانی، بلکه انگار در خانوادهٔ زبانهای هندواروپایی رواست.⚜️ بهگواهی محمد حسندوست، در انگلیسی و لاتینی و آلمانی کهن و ایرلندی کهن، معادل راست بهمعنای «راست و درست» آمده است. میبینید؟! راست و درست همهجا در کنار هم.⚜️ این چپبدپنداری و راستخوبانگاری، از کجا ریشه میگیرد؟! چرا پیشینیان و همچنان امروزیان و شاید پسینیانْ چپ را نابهنجار میدانسته و همچنان میدانند و شاید خواهند دانست؟⚜️ راستدستها، چرا اینقدر چپکی فکر میکنید؟! چرا با چپدستها چپ افتادهاید و چپچپ نگاهمان میکنید؟! این هم گلایۀ ما از شما. حالا از ما گفتن بود و از شما خود را به کوچۀ علی چپ زدن! ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 معین پایدار🆔 @moeennaamak
پستهای تلگرام — معیننامک | معین پایدار
✍🏻 مراتب دلبستگی در فارسی و انگلیسی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ⚜️ در انگلیسی، ۴ وندواره داریم که کارکردِ نسبتاً مشابهی دارند: -phile -maniac -holic -addict ⚜️ در فارسی، اینها را با واندوارههای…
✍🏻 برای ثبتنامها چهطور پیام بنویسیم؟ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ⚜️ برگزارکنندهها زمان زیادی صرف میکنند که اطلاعیۀ کاملی بنویسند تا از ایجاد ابهام و سؤال برای مخاطبشان پیشگیری کنند و جلوی چتهای چندباره و نالازمِ فرساینده را بگیرند.⚜️ ولی معلوم نیست چرا عدهای از مخاطبانِ برنامهها موقع پیامنوشتن یا سؤالپرسیدن برای ثبتنام، در شفافنویسی و کاملنویسی «کوتاهی» میکنند؛ بهحدی که پیامشان را باید رمزگشایی کرد تا متوجه منظورشان شد.🔰 وقتی برای جایی پیامی میفرستیم باید این موارد را حتماً رعایت کنیم:۱. پروفایل متعارف و قابلِتشخیصپروفایل کاربری گالری هنری یا موزۀ گیاهشناسی یا تابلوی اعلانات و تبلیغات نیست، بلکه در درجۀ اول جایی است که قرار است هویتمان را برای طرف مقابلمان آشکار کند تا در او احساس امنیت و همدلی ایجاد شود.نام کاربری باید بهطور کامل و با حروف و املای درست و متعارفِ فارسی یا انگلیسی درج شده باشد؛ مثلاً:معین پایدار یا Moeen Paydarعکس پروفایلمان هم باید تصویر واضحِ خودمان باشد. عکسهای دستهجمعی، گلوبتهٔ خالی، فلان عکسنوشته و هر چیزی که طرف مقابلمان را در تشخیص هویتمان دچار مشکل کند، برای عکس پروفایل مناسب نیست.این «حق» طرف مقابلمان است که بداند با چهکسی چت میکند؛ بنابراین بهتر است پروفایل و نام کاربریمان طوری باشد که هویتمان برای طرف مقابل قابلتشخیص باشد.۲. سلام و احترام رایج و رسمیدر اولین پیام، بهویژه وقتی در موقعیتی رسمی چت میکنیم، بهتر است پیام را با سلام و احترامِ کوتاهی آغاز کنیم. مثلاً:درود و مهر.سلام و احترام.سلام، وقتتان بهخیر.درود. روز و روزگار خوش.۳. معرفی کامل خودباید پس از سلام و احترامِ مختصر و متعارف، بلافاصله نام و نام خانوادگی خود را کامل و دقیق بنویسیم. همچنین اگر ارائۀ اطلاعاتی دربارۀ شغل، رشته یا نسبتمان با برنامه مفید است، بهتر است آن را هم کوتاه بیان کنیم. مثلاً:معین پایدار هستم، دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ زبانشناسی.یا فرضاًمعین پایدار هستم، تولیدکنندۀ محتوا و راهنمای گردشگری. ۴. وضوح و دقتِ سؤال یا درخواستپاسخگویی که برایش پیام میفرستیم، چهبسا پاسخگوی چندین برنامه باشد. اگر نگوییم برای چه برنامهای پیام دادهایم یا چه چیزی از او میخواهیم، متوجه منظورمان نمیشود.پس درخواست یا سؤالمان را باید واضح و دقیق و کامل بنویسیم؛ مثلاً:سلام و احترام. معین پایدار هستم و مایلم در محفل «قهوۀ قجری» ثبتنام کنم. دربارۀ شیوۀ پرداخت حقالزحمه سؤال دارم: آیا امکان پرداخت از طریق کارتبهکارت وجود دارد؟۵. دقیقخواندن متن اطلاعیه قبل از هر سؤالی، یک بار با دقت تمام، متن اطلاعیه را بخوانیم. اگر جواب سؤالمان در آن درج نشده بود، خیلی تمیز و شفاف، سؤالمان را از پاسخگو بپرسیم.شتابزدگی و بیحوصلگی در خواندن متن اطلاعیه، هم کار خودمان را عقب میاندازد، هم زحمت پاسخگو را زیاد میکند.۶. بردباری و ادبِ همیشگیاگر پیاممان دیده نشد یا دیر دیده شد، نباید گلایه کنیم یا با پاسخگو تندی کنیم. وقتی نگران ازدستدادن برنامهایم، میتوانیم پس از گذشت زمان معقول، یادآوری مؤدبانه و کوتاهی بفرستیم.۷. درستنویسی و رسمینویسیدر چتهای رسمی، بهتر است از فرستادن استیکر و ایموجیهای متعدد و لحن خودمانی یا شوخیآمیز پرهیز کنیم.همچنین باید به تایپ و املای درست پیام دقت کنیم؛ دقت در این زمینه و همچنین جملهبندی درست و کامل، نشان میدهد که برای طرف مقابلمان ارزش و احترام قائلیم. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 برای پیشگیری از کلیگویی و مبهمنویسی، چند نمونه از پیامهای نامطلوب و مطلوب را میآورم:نمونۀ پیامهای گُنگ و ناقص و مبهم:سلام استادمیشه راهنمایی کنید؟سلاموقت بخیریه سؤال داشتمبرای اون دورهثبتنامش هنوز بازه؟سلام وقت بخیرمن میخوام شرکت کنم، باید چیکار کنم؟سلامثبتنام چطوریه؟نمونۀ یک پیام واضح و کامل و دقیق:سلام و احترام. معین پایدار هستم، دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ زبانشناسی. مایلم در محفل «قهوۀ قجری» ثبتنام کنم.⚜️ یک کلام ختم کلام:وقتی میخواهیم برای ثبتنام در برنامهای پیامی به برگزارکنندۀ آن بدهیم، پیاممان باید طوری باشد که مخاطبمان، بدون نیاز به سؤال دوباره، بداند ما چهکسی هستیم، برای چه چیزی پیام دادهایم و دقیقاً چه میخواهیم.ادب فقط سلامکردن و مؤدبانه حرفزدن نیست؛ واضح و کامل و دقیق نوشتن هم نوعی احترام به ذهن و زمان مخاطب است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 معین پایدار🆔 @moeennaamak
✍🏻 محفل قهوهٔ قجری قاجارخوانی و قاجارنویسی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 منبع محفل: کتابِ جریدۀ فریده 🔰 زمان برگزاری محفل: از ۱۸ مرداد ۱۴۰۵، روزهای فرد از ساعت ۱۴:۳۰ تا ساعت ۱۶:۰۰ … آگاهی و یادآوری جلسۀ دوم محفل «قهوۀ قجری» عصر امروز ساعت ۱۴:۳۰ تا ۱۶:۰۰ در گوگلمیت برگزار خواهد شد. لینک اتاق گوگلمیت برای ثبتنامکنندگان فرستاده شده است. برنامۀ امروز محفل: صفحات ۲۲ تا ۳۰ از کتاب جریدۀ فریده
✍🏻 آزار ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــدختری خوابیده در مهتابچون گلِ نیلوفری بر آبخواب میبیندخواب میبیند که بیمار است دلدارشو این سیهرؤیاشکیب از چشمِ بیمارش بازمیچیندمینشیند خستهدل در دامنِ مهتابچون شکستهبادبانِ زورقی بر آبمیکند اندیشه با خود:از چه کوشیدم به آزارش؟!و از پشیمانیسرشکی گرم میدرخشد در نگاهِ چشمِ بیدارشروز دیگر، باز چون دلداده میماند به راهِ اوروی میتابد ز دیدارشمیگریزد از نگاه او، باز میکوشد به آزارش!🔏 هوشنگ ابتهاج، رشت، تیرماه ۱۳۳۰ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 معین پایدار🆔 @moeennaamak
📽 تکهای از فیلم «کمالالملک» ساختۀ علی حاتمی با بازی جمشید مشایخی عزتالله انتظامی ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 🔰 معین پایدار 🆔 @moeennaamak ✍🏻 کمالالمُلک و کلامالمَلک ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــناصرالدینشاه: این روزها دلبهنشاط نیستی، کمالالملک! شادابی به هنر حیات میدهد. جلوۀ عشق میشود هنر. قدری خوش بگذران، سرِ کیف باش، قدر هنرت را بدان! نگذار در ناخوشی بمیرد. هنر متاعی نیست که سر هر بازار بشود خرید!کمالالملک: و سر هر بازار هم نمیشود فروخت. این روزها دیدم قدر گوهر خیلی بیشتر است تا هنر.ناصرالدینشاه: پیداست شما هنوز از آن قضیۀ دزدی جواهرات ملولید. با این طبع حساس شما، چنین رنجشی طولانی عجیب نیست. نصیحتی به شما میکنم: همانطور که آقا خطای نوکر را میبخشد، غلام هم باید بهموقع از حجخُلقی مولای خود غمضِعین کند. کینه سزاوار دلهای پاک نیست! وقتی آقایی محبت نوکرش را طلب میکند، امساک نارواست. رضایت ولینعمتْ اولشرط نوکری است. نکتۀ دیگر: با دلمردگی سراغ نقاشی نروید، تأثیر نامطلوبی دارد.کمالالملک: با روحیۀ مأیوس و افسردۀ فعلی که الحق مناسب کار نیست، بهترین اوقات تحقیق است. اگر اجازه میفرمودید به سفر فرنگستان، برخورد نزدیک با شیوۀ کار مشاهیر گیتی، بیشک خالی از فایده نبود.ناصرالدینشاه: اول باید لغت فرانسه را بهدرستی بیاموزی. این قاموس که دیکسیونر شخصی خود ماست مرحمت میکنیم، عصای دستت باشد. هر وقت فرانسه را کامل کردی، به عرض برسان، میفرماییم محمدحسنخان اعتمادالسلطنه امتحان کند. اگر نتیجه تِغه بییَن* بود، مرخصی بروی فرنگ. ارووَر موسیو**...*تِغه بییَن (très bien): عبارت فرانسوی است؛ یعنی «خیلی خوب»**ارووَر موسیو (au revoir monsieur): عبارت فرانسوی است؛ یعنی «خداحافظ آقا». تلفظ عزتالله انتظامی بسیار ناشیانه و نادرست است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 نکته⚜️ سبک و سیاق این مکالمه لزوماً قاجاری نیست، بلکه بهنوعی «بازآفرینیِ ادیبانۀ مطبوع» علی حاتمی بر اساس «تصور او» از مکالمات دربار قاجاری است. گفتار قاجاریان با گفتار امروزیان چندان فرقی نداشته است؛ این را از نمایشنامههای آن دوران و بهویژه از دیالوگهای نمایشنامههای آن زمان، میتوان تشخیص داد و اثبات کرد.⚜️ آنچه فارسیِ قاجاری تلقی میشود و انباشته از الفاظ عربی و آغشته به تکلف سلسلهمراتبی است، به «نوشتار» آن زمان منحصر است، آن هم فقط «برخی از گونههای نوشتاری» آن دوران. بااینهمه، آنچه در مکالمات این فیلم آمده، حتی به نوشتار قاجار هم چندان شبیه نیست و در اصلْ نثر مطبوع علی حاتمی است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ🔰 معین پایدار🆔 @moeennaamak