موج‌چهارم- ۲۰۲۰

خاطره ای جالب از:#استاد_باستانی_پاریزیزمانی که در دانشگاه تهران تحصیل میکردم روزی امتحان تاریخ داشتیم. استاد آمد و فقط یک سوال داد و از کلاس بیرون رفت. مادر یعقوب لیث صفار از چه نظر در تاریخ معروف است؟از هر کدام از همکلاسی هایم پرسیدم نمیدانستند. تقلب هم آزاد بود چون مُراقب و مُمتِحنی حضور نداشت اما براستی هیچکس چیزی نمیدانست.همگی دو ساعت نوشتیم از صفات برجسته این بانوی بزرگِ ایرانی: از شجاعت او، از مهارت در شمشیر زنی، تیراندازی و اسب سواریِ او، از تقوا، اخلاق و رفتارِ شایسته ی بانویی چون او.خلاصه هرچه که در شأن و شخصیتِ مادرِِ سرداری چون یعقوب لیث صفاری به ذهنمان آمد نوشتیم.استاد بعد از دو ساعت آمد و ورقه ها را جمع کرد و رفت. چند روز بعد موقعِ اعلام نتایج امتحان تاریخ، در تابلو، مقابل اسامی همه نوشته شده بود: مردود برای اعتراض به دفتر استاد رفتیم. استاد گفت کسی اعتراض دارد؟ همه گفتیم آری. گفت: خوب پاسخ صحیح را چرا ننوشتید؟پرسیدیم پاسخ صحیح چه بود استاد؟ گفت: در هیچ کتاب و منبع و سندٍ تاریخی، نامی از مادر یعقوب لیث صفار برده نشده است. پاسخ صحیح "نمیدانم" بود. همه چند صفحه نوشته بودید اما کسی شهامت نداشت بنویسد: "نمیدانم"ملتی که فکر میکند همه چیز می داند، ناآگاه است. بِروَید با کلمه زیبای "نمیدانم" آشنا شوید، زیرا فردا، گرفتارِ نادانی خود خواهید شد.@Modire_2020

*قدرت* *دارون عجم‌اوغلو، استاد MIT و برنده نوبل اقتصاد ۲۰۲۴، از آن متفکرانی است که یک سئوال ساده را بی‌رحمانه جدی گرفت؛* چرا بعضی ملت‌ها ثروتمند می‌شوند و بعضی دیگر، با همان مردم و همان تاریخ، در فقر می‌مانند؟پاسخ او آزار دهنده است، چون اسطوره‌ها را خراب می‌کند.نه فرهنگ مقصر است، نه جغرافیا،نه «ذات ملت‌ها».مقصر اصلی جایی دیگر است. “قدرت”.عجم‌اوغلو کتاب “چرا ملت‌ها شکست می‌خورند”را هوشمندانه با یک شوک آغاز می‌کند:نوگالس‌، شهری واحد، دو نیمه، یک خط مرزی. آن‌سوی خط آمریکا است، این‌سویش مکزیک. زمین همان زمین است، هوا همان هوا، مردم حتی فامیل‌اند.اما زندگی‌ها زمین تا آسمان فرق دارد.در نوگالس آمریکا قانون حاکم است، رأی مردم معنا دارد، پلیس پاسخ‌گوست و هر کسی می‌تواند کسب‌ و کار راه بیندازد. در نوگالس مکزیک قدرت در دست شبکه‌های بسته و فاسد است، قانون ابزار زور است و اقتصاد برای رانت و غارت چیده شده.عجم‌اوغلو همان اول کار می‌گوید:توسعه از مرز نمی‌آید، از نهاد می‌آید.بعد تصویر بزرگ‌تر می‌شود؛ برلین شرقی و غربی.یک شهر، یک ملت، یک زبان؛ اما دو سرنوشت. آن‌جا که مردم‌ می‌توانستند حاکم را کنار بزنند، ثروت و آزادی شکل گرفت.آن‌جا که قدرت متمرکز شد، برای نگه‌داشتن مردم مجبور شدند دیوار بکشند.یا کره شمالی و جنوبی؛ یک ملت، اما یکی در انزوای فقر و قحطی، دیگری در صف اقتصادهای پیشرفته جهان. اگر فرهنگ تعیین‌ کننده بود، این شکاف‌ها اصلاً نباید وجود می‌داشت.ایده کتاب در همه‌ی این مثال‌ها یکی است و بی‌امان تکرار می‌شود:ملت‌ها زمانی شکست می‌خورند که نهادهای بهره‌کش بر آنها حاکم شود؛ نهادهایی که قدرت را در دست یک فرد یا الیگارشی متمرکز می‌کنند و اقتصاد را به ماشین استخراج ثروت برای صاحبان قدرت بدل می‌سازند.در مقابل، ملت‌ها زمانی اوج می‌گیرند که نهادهای فراگیر داشته باشند؛ جایی که قدرت پخش می‌شود، قانون بالاتر از افراد می‌ایستد، رقابت آزاد است و مردم حق دارند حاکم را بر کنار کنند.جمع‌بندی عجم‌اوغلو به‌ شدت سیاسی و ناراحت‌کننده است:اول قدرت سیاسی از مردم ربوده می‌شود، بعد اقتصاد غارت می‌شود.دیکتاتوری اگر راه توسعه بود، کره شمالی باید الگوی جهان می‌شد.توسعه نه از مشت آهنین، بلکه از مهار قدرت زاده می‌شود و این دقیقاً همان دلیلی است که “چرا ملت‌ها شکست می‌خورند”.@Modire_2020

محمد‌علی فروغی: «امروز درس تاریخ اروپا را تدریس کردم.یکی از شاگردان پرسید چرا اروپا این‌قدر پیشرفت کرده و ما عقب مانده‌ایم. پاسخ دادم که اروپا از تجربه‌های شکست خود درس گرفت، اما ما هنوز شکست‌هایمان را انکار می‌کنیم.»......«ما در ایران چاپلوس و کاسه‌لیس و سالوس بسیار داریم، طوری که گرفتاری‌های دیگر پیش آن کم‌رمق است. اگر این سالوس نبود، روزگار ایران سعادتمند می‌شد.»......«این مردم گویی در خوابی عمیق فرو رفته‌اند.نه از علم استقبال می‌کنند و نه از جهل می‌گریزند. گاه فکر می‌کنم که وظیفه ما معلمان، نه فقط آموختن، که بیدار کردن است.»محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) از برجسته‌ترین چهره‌های فکری و سیاسی ایران معاصر بود؛ نویسنده، مترجم، فیلسوف، ادیب و دولتمردی که نقشی مهم در گسترش اندیشهٔ نوین، پایه‌گذاری فرهنگستان ایران و معرفی فلسفهٔ غرب به فارسی‌ زبانان داشت. آثار ارزشمند او، از جمله سیر حکمت در اروپا، هنوز از منابع مهم تاریخ اندیشه به شمار می‌روند. فروغی درکنار فعالیت‌های فرهنگی، سه دوره نیز نخست‌وزیر ایران بود.@Modire_2020

عبور از طوفان؟ اكنون؟ يا شايد وقتي ديگر ؟.......... وقتی طوفان تمام می‌شود ، یادت نمی‌آید چطور از دل آن گذشتی، چطور از آن جان به در بُردی ... حتی مطمئن نیستی که آیا واقعا طوفان تمام شده است یا نه. اما در این میان یک چیز قطعی است ... وقتی طوفان را پشت سر…موراکی

مدیرمالی پرسید : اگر نیروهایی که آموزش می دهیم بروند چی؟ مدیر عامل گفت : اگر آموزش ندهیم و ماندند با نیروهای آموزش ندیده چه کنیم ؟ @organizationalbehavior🌹