🔺ایران را نمیتوان شکست‼️ روایتی از نمایشگاه «حقیقت جاودان؛ ایران زنده است» و گفتوگو با هربرت کر…
انتشار: 2026/08/09 11:31 UTCدریافت: 2026/08/14 01:00 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 01:00 UTC
🔺ایران را نمیتوان شکست‼️ روایتی از نمایشگاه «حقیقت جاودان؛ ایران زنده است» و گفتوگو با هربرت کریممسیحی 🖋#مریم_اطیابی🔸میراثباشی:از همان قاب اول، چیزی کم بود؛ یا شاید چیزی بیش از حد حضور داشت.آدمی در عکسها نبود، اما همه جا انسان دیده میشد. در چینخوردگی آجرهای طاق کسری، در ستونهای تختجمشید، در سکوت مسجدی که قرنها نماز را به خاطر سپرده بود و در کلیسایی که هنوز بوی دعا میداد. هر قاب، رد پای انسان را حمل میکرد؛ انسانی که رفته بود، اما اثرش هنوز مانده بود.🔸 همین پرسش، آغاز گفتوگوی من با هربرت کریممسیحی شد؛ عکاسی که سالهاست ایران را نه فقط ثبت، که روایت میکند.🔸از او پرسیدم چرا نام نمایشگاه را «حقیقت جاودان؛ ایران زنده است» گذاشته است؟مکث کوتاهی کرد و بعد جملهای گفت که شاید خلاصه همه عکسهایش باشد:«حکومتها شکست میخورند، سلسلهها از میان میروند، آدمها میآیند و میروند؛ اما ایران هرگز شکست نمیخورد.»🔸او از تاریخ، روایت دیگری دارد؛ روایتی که در آن، یورش اسکندر، حمله مغول یا هر مهاجم دیگری به معنای شکست ایران نیست. آنچه در فراز و فرود تاریخ فرو میریزد، حکومتها و سلسلهها هستند، نه سرزمینی که هزاران سال توانسته خود را از نو بسازد.🔸میگوید اگر ایران شکست خورده بود، امروز دیگر چیزی به نام ایران وجود نداشت. این سرزمین راز عجیبی برای زنده ماندن دارد؛ رازی که نه در سیاست، بلکه در فرهنگ، حافظه و هنر نهفته است.🔸هربرت در عکسهایش، انسان را عمداً حذف کرده است.اما وقتی از مسجدی عکس میگیرد، مسلمانانی را میبیند که قرنها در آن عبادت کردهاند. وقتی کلیسایی را قاب میبندد، مسیحیانی را میبیند که در سکوت آن دعا خواندهاند. وقتی به تختجمشید نگاه میکند، تنها سنگها را نمیبیند؛ تمدنی را میبیند که هنوز در حافظه این سرزمین نفس میکشد.برای او، بناهای تاریخی، اشیای بیجان نیستند؛ موجوداتی زندهاند که هنوز با ما حرف میزنند.🔸شاید به همین دلیل است که به گفته او باستانشناسان هم هنگام دیدن آثارش، بیش از آنکه از دقت مستندنگاری سخن بگویند، از «روح مکان» حرف زدهاند؛ روحی که در عکسهای او زنده مانده است. 🔸اما گفتوگو، جایی عمیقتر شد که از میراث فرهنگی حرف زدیم. کریم مسیحی ناگهان از عکس فاصله گرفت و از مسئولیت حرف زد. میگوید آرزو دارد روزی برسد که یک جوان در آذربایجان غربی، نگران مسجد آقابزرگ کاشان باشد؛ همانطور که یک شهروند کاشانی دلش برای قرهکلیسا یا کلیسای وانک بلرزد.🔸او میگوید: برایش مهم است که یک مسیحی، نگران آسیب دیدن مسجد باشد و یک مسلمان، دلواپس کلیسا.این جمله شاید ساده به نظر برسد، اما در دل خود، تعریف تازهای از میراث فرهنگی دارد.میراث، متعلق به یک دین نیست.متعلق به یک قوم نیست.متعلق به یک استان هم نیست.میراث، حافظه مشترک ماست.اگر گنبد مسجدی فرو بریزد، بخشی از حافظه ایران آسیب دیده است و اگر دیوار کلیسایی ترک بخورد، باز هم چیزی از هویت مشترک ما فرو ریخته است.🔸از نگاه او، ایران زمانی از میراث خود بهدرستی حفاظت خواهد کرد که هر ایرانی، فارغ از قومیت، زبان یا دین، آثار تاریخی سراسر این سرزمین را بخشی از خانه خود بداند.🔸هربرت جمله دیگری هم گفت که مدتها در ذهن خواهد ماند:«اینها میراث فرهنگی کشور نیستند؛ ارث پدری من و تو هستند.»شاید تفاوت همین دو واژه، همه تفاوت نگاه ما به حفاظت از میراث فرهنگی باشد.🔸او تاکید میکند: وقتی بنایی را متعلق به یک سازمان بدانیم، حفاظت از آن را هم وظیفه همان سازمان میدانیم.اما وقتی آن را خانه پدری خود بدانیم، دیگر منتظر هیچ بخشنامهای نمیمانیم.مردم، خودشان نگهبان خواهند شد.🔸این هنرمند از نسل جوان هم با مهربانی حرف میزند. نه از موضع نصیحت، بلکه از موضع اعتماد. میگوید هر نسل، زبان خودش را برای دوست داشتن ایران پیدا میکند.اگر نوجوانی امروز، نقش فروهر را روی لباسش چاپ میکند یا از کاشیکاری مسجد شاه اصفهان برای طراحی یک دستبند الهام میگیرد، نباید او را سرزنش کرد. این هم شکلی از پیوند با گذشته است.نسل امروز قرار نیست ایران را دقیقاً شبیه نسلهای قبل دوست داشته باشد.مهم این است که روزی، خودش راهش را به سوی این حافظه پیدا کند.🔸از او پرسیدم هنر چه نقشی در حفاظت از میراث فرهنگی دارد؟ لبخندی میزند و میگوید:اگر هنرمندان نبودند، شاید خیلی از چیزهایی را که امروز میشناسیم، اصلاً نمیشناختیم. 🔸واقعیت همین است.پیش از آنکه دوربینها به ثبت آثار تاریخی بپردازند، این نقاشان بودند که تختجمشید، طاق کسری و دهها بنای دیگر را برای تاریخ حفظ کردند.هنر، فقط زیبایی خلق نمیکند؛ حافظه میسازد.🔸وقتی گفتوگو تمام شد، از گالری بیرون آمدیم.بیرون، زندگی جریان داشت؛ همان زندگی که در روزهای میان جنگ و آتشبس، هنوز آدمها را به دیدن یک نمایشگاه عکس میکشاند.🔻ادامه:@mirasbashi

