🔸🔶«در آسمان فقاهت شیعی»🔸سی مشرق فقهی ازثقةالاسلام کلینی تا آیت الله شبیری زنجانی🔸سیدضیاء مرتضوی🔹مقد…

🔸🔶«در آسمان فقاهت شیعی»🔸سی مشرق فقهی ازثقةالاسلام کلینی تا آیت الله شبیری زنجانی🔸سیدضیاء مرتضوی🔹مقدمهکتاب🔸جایگاه بلند فقیهان ما در آسمان فقاهت و هدایت بندگان به شریعت، چنان است که جناب علامه حلی در آغاز دو کتاب «نهایة الإحکام» و «تذکرة الفقهاء» با تعبیر «علیهم السلام» برای آنان دعا و از آنان تجلیل کرده است و فرزند فقیه او  جناب «فخر المحققین» با اشاره به اختلاف در کاربرد «علیه السلام» در غیر معصومان(ع)، این کار پدر را مؤید جواز کاربرد آن در فقیهان ما شمرده است. علامه خود در آغاز «تذکرة الفقهاء» در وصف آنان نوشته است:«فقیهان استوانه‌های دین، ناقلان شریعت رسول ربّ العالمین، حافظان فتاوای ائمه مهدیین، صلوات الله علیهم اجمعین، و وارثان پیامبران‌اند؛ کسانی که مدادشان بر خون شهیدان برتری دارد و رسول خدا(ص) نگاه به آنان را عبادت، و همنشینی با آنان را خوشبختی، و پیروی از آنان را آقایی، و بزرگداشت آنان را مایه خشنودی خداوند، و توهین به آنان را مایه خشم خداوند شمرده است» و سپس بر پیروی از آنان در امور مختلف تاکید کرده است.🔸پیامبر اکرم(ص)، طبق نقل، اهل بیت(ع) را بسان ستارگان آسمان شمرده است و اینکه هر ستاره‌ای که از چشم پنهان می‌شود، ستاره دیگری رخ نشان می‌دهد: «إنّما مثل أهل بیتی فی هذه الأمة کمثل نجوم السماء، کلّما غاب نجم طلع نجم». عالمان ربانی نیز که به نقل جناب کلینی از حضرت صادق(ع) در ملکوت آسمان‌ها «عظیم» خوانده می‌شوند و فقیهان حقیقی شریعت نیز که باز به نقل جناب کلینی از حضرت باقر(ع)،‌ کسانی‌اند که «زاهد در دنیا» و «راغب در آخرت» و «متمسّک به سنت پیامبر(ص)» هستند، چنان بوده و هستند. آنان به رغم تنگناهای موجود در برهه‌های مختلف تاریخ اسلامی، به سبب سلطه جور و جهالت، در آسمان سه ضلع اصلی دین، معرفت و اخلاق و فقاهت طلوع کرده و سلسله‌وار، یکی پس از دیگری، و گروهی پس از گروه دیگر، بندگان خداوند و طالبان هدایت را به اندیشه‌های ناب و وظایف دینی و آداب شریعت هدایت کرده‌اند و منظومه‌های هدایتی خود را یکی پس از دیگری سروده‌اند.🔸عالمان ربّانی و فقیهان صَمَدانی با نگارش هزاران کتاب و رساله کوچک و بزرگ، در سطوح مختلف و با مسلک‌ها و مشرب‌های گوناگون، بر غنای رشته‌های مختلف علوم اسلامی و کتابخانه بزرگ آن افزوده‌اند و این خطّ و حرکت مبارک با قوت و گستره بیشتر ادامه دارد و می‌دانیم که سهم عمده‌ای از این جهاد تاریخی به آثار و منابع فقهی اختصاص دارد؛ آثار بسیار گسترده‌ای که با همه تمایزهای اجتهادی و مشرب‌های استنباطی، در این نقطه مشترک‌اند که راه‌هایی گشوده و هموار به دریای شیرین معارف الهی و احکام شریعت نبوی هستند. آنان را می‌توان مظهری از «مناهل» سرشار از آب گوارا شمرد که به تعبیر امام سجاد(ع) در زیارت شریف «أمین‌الله»، در پیشگاه جود و کرامت خداوند آماده برای تشنگان علم و معرفت و اخلاق و آگاهی به احکام شریعت شده است؛ تشنگان شریعت و طریقت و حقیقت: «اللهمّ إنّ قلوبَ المُخبتینَ الیک والهة... و مَناهلَ الظِماءِ لَدَیکَ مُتْرَعةٌ». همه «مشرق‌وار»، با تکیه بر کتاب و سنت و از خاستگاه رهنمود عقل، به سوی خورشید حقیقت و معرفت توحید و عبادت ربّ العالمین هدایت می‌کنند؛ خداوندی که به تعبیر قرآن کریم «ربّ المشارق» است و آنان هر یک در آسمان «ربوبی» و در افق «بندگی»، مشرقی نورانی از «مشارق» او هستند.🔸خورشید در آسمان فقاهت شیعی نیز با پویایی و حیات خود هر روز از مشرقی جدید طلوع می‌کند و چنین است که گرچه خورشید فقه و خاستگاه آن یکی است، اما «مشارق» آن بی‌شمار است. آنچه در «در آسمان فقاهت شیعی» آمده، شعاع‌هایی چند از افق فقاهت گروهی از صدها فقیه برجسته در گذشته و حال است که هر یک، مشرقی از منظومه اجتهادی آنان می‌باشد و این بنده نگارنده در طول بیش از سی سال، به مناسبت‌های مختلف، ‌با تقریر، مستندسازی، ارزیابی و توسعه آنها نگاشته و گاه بر محور آن سخنرانی کرده است و جز چند مورد آن، اصل بقیه، همه در گذشته، به شرحی که در آغاز و پاورقی هر «مشرق» آمده، به صورت پراکنده منتشر شده و همین امر، عذر اندک تکراری است که گاه در برخی مقاله‌ها به اقتضای موضوع، آمده است؛ اما آنچه در این مجموعه آمده، همراه با بازنگری و گاه بازنویسی و افزوده‌های تازه است، به ویژه که بخشی از مقالات در بازنگری و فرایند جدید در راستای دیدگاه برخی فقیهان قرار گرفته است تا در قالب کنونی پیش روی علاقه‌مندان گذاشته شود و از این منظر کاری تازه است.🔸این مجموعه که چینش آن به ترتیب تاریخ حیات فقیهان شکل گرفته، شامل موضوعات متنوعی در قلمرو مسائل کلی و جزئی فقهی بر محور دیدگاه‌های بیست‌وهفت نفر از فقیهان است و در این میان دو نفر از آنان،‌ هر یک دارای دو مقاله‌اند: آیت‌الله استاد مرتضی مطهری و استاد مکرم، آیت‌الله یوسف صانعی.ادامه 👇@szmortazavi