ادامهٔ یادداشت👆🔸کتاب مشهور گینزبرگ، با نام پنیر و کرم‌ها، که به فارسی هم برگشته، جلوهٔ صافی از تاری…

ادامهٔ یادداشت👆🔸کتاب مشهور گینزبرگ، با نام پنیر و کرم‌ها، که به فارسی هم برگشته، جلوهٔ صافی از  تاریخ خُرد است، پژوهشی‌ دربارهٔ یک آسیابان هم‌وطن و مقتول دستگاه تفتیش عقاید. منوکیو، قهرمان کتاب، که نام اصلی‌اش دومینیکو اسکاندلا است و فقیری عیال‌وار در آرزوی یک دنیای جدیدِ بهشت‌گونه بود، او به بازجوی خود گفته‌ بود: «ذهن من بلند بود و در آرزوی دنیا و شیوهٔ حیاتی جدید، زیرا کلیسا درست عمل نمی‌کرد و چنان جاه و جبروتی نباید دیده می‌شد.» منوکیو همچنین، این‌ کلیسای ثروتمند و فاسد را که به چشم می‌دید با فقر و خلوص کلیسای مطلوب خودش مقایسه می‌کرد و می‌گفت: «کاش کلیسا از روی محبت اداره می‌شد، درست شبیه آن‌ زمانی‌که به دست اربابمان، عیسی مسیح، بنا نهاده شد ... حال عشاهای ربانی مجللی در میان است و اربابمان، عیسی مسیح، جاه و جبروت نمی‌خواهد.»🔸به این عبارت از ابن‌خلدون دقت کنیم: «بدان! آگاهی از اجتماع بشری که همان عمران جهان است، حقیقت تاریخ است و نيز اطلاع از حالت‌های گوناگونِ ماهیت این عمران، حالت‌هایی مانند توحش، مدنیت، عصبیت‌ها و غلبهٔ بشر که با کار و تلاش برای درآمدزایی، تأمین معیشت، علوم و صنایع به دست می‌آید و دیگر دستاوردهای این عمران.» گوشه‌چشمی به تاریخِ اجتماعی یا تاریخِ مردم که همان تاریخِ خُرد است. 🔸خوشبختی در این چندسالی است که دردانشگاه‌های ایران مثل کشورهای اسلامیِمتقدم‌تر در تحصیلِ مدرنیته، به تاریخ جدید یا همان خُردتاریخ توجه شده‌ است. آنچه امثال عبدالله عروی در کتاب مفهوم‌ تاریخ، هشام جعیط در دیالکتیک دین و سیاست و هادی تیمومی در مفهوم‌التاريخ و تاریخ المفهوم في‌العالم الغربي آورده‌اند، که امید دارم  سومی مانند دو دیگر به فارسی برگردد، شاهد تأثیر‌گذاری زودتر آنالِ فرانسه بر مغربِ اسلامی است. در سال‌های اخير در سازمانِ سمت و پژوهشکدهٔ تاریخ اسلام، کتبِ چندی به ترجمه یا تألیف در تاریخ جدید منتشر شده‌ است. مثلاً در انتشارات سمت تاریخ تکه‌تکه، تراوشِ قلم فرانسوا دوسِ، و دیگر، تاریخ جدید، مجموعه‌مقالاتی از تاریخ‌نگارانِ خُرد و زیر نظر ژاک لوگوف، در دست است. کتاب اخیر، چند مقالهٔ با ارزشِ خواندن دارد که در اینجا یادآوری می‌کنم:۱. «تاریخ جدید»، عنوان مقالهٔ مفصل لوگوفاست. نویسنده چند ویژگی تاریخ جدید رابرشمرده است. مثل: فراگیری، توسعهٔ معنای سند. مارک بلوخ در تعریف کتاب دربارهٔ دانش اسناد در اواخر سدهٔ ۱۷م گفته آن کتاب اتفاق مهمی در تاریخ اندیشهٔ بشر بود و خود لوگوف باور دارد امروز، تاریخ، در متن «انقلاب اسناد» زندگی می‌کند. نویسندهٔ مقالهٔ اول، مفهوم «رویداد تاریخی» را نقد کرده و با مارک بلوخ و لوسین فور، که در فهم توین‌بی از معنای تمدن با او همراه‌اند، مخالفت می‌کند.  لوگوف با آوردن نقلی از فرانسوا سیمیان، که بیشتر اقتصاددان و جامعه‌شناس است تا مورخ، رسالت تاریخِ خُرد را پیروزمندی در برابر سه «بت سیاسی» (تاریخ سیاسی)، «بت فردی» (تاریخ افراد) و «بت تاریخی» (عدم‌‌توجه به امور طبیعی) دانسته‌ است. ۲. «تاریخ درازمدت»، نوشتهٔ میشل وُوِل. دوران درازمدت برای کشف نیروهای ژرف تاریخ‌ساز و کشف آثار آن، غنی‌ترين چشم‌انداز تاریخ جدید است. ۳. «تاریخ ساختارها»، از کریستف پومیان، باور دارد که تاریخِ ساختارگرا تاریخ همهٔ مردم است (دقت کنیم منظورش تاریخ عوام نیست). در این شکل از تاريخِ خُرد، به تاریخ روان‌شناختی توصيه می‌شود و مورخ در این روند، از جمعیت‌شناسی و آمار که می‌توان از خلالش چارچوب ذهنی افراد را مطالعه کرد بهره می‌گیرد.۴. «انسان‌شناختی تاريخی» به خامهٔ آندرهبور گی‌یر، می‌خواهد بر آداب و سنن مردم،تاریخ درماندگان کنار تاریخ یارانِ قدرت و مردمی، مثل کشاورزی گمنام که روش احیای زمین را دگرگون می‌کند و کنشگر تاریخی مهمی است، تکيه کند. نویسنده، يکی از کتب مهم در این زمینه را سرمایه‌‌داری و حیات مادی فرنان برودل معرفی می‌کند. پی‌یرگور،صاحب‌ مقاله، یکی از موضوعات مهم را «تاریخ تغذیه» قید کرده و مثال زیبایی آورده‌ است. ذرت که برای اولین‌بار از آن‌ سوی اقیانوس به اسپانیا آورده و از آن استقبال نشد، بعداً با نام «گندم ترکی» از غذاهای اصلی مردم اسپانیا و فرانسه شد. تاریخ بیماری‌ها و اثر بحران‌های اقتصادی و اجتماعی بر آن فصل زیبایی از انسان‌شناسی تاریخی خواهد بود.t.me/mardomnameh%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D9%85%… یادداشت👇