💢جفایی که در حق Appraisal میکنیم✍️ ايوب موحدزاده سالهاست در ادبیات مدیریت منابع انسانی از اصطلاح…
انتشار: 2026/07/19 19:25 UTC
💢جفایی که در حق Appraisal میکنیم✍️ ايوب موحدزاده سالهاست در ادبیات مدیریت منابع انسانی از اصطلاح Performance Appraisal استفاده میکنیم، اما بهندرت از خود پرسیدهایم که چرا متخصصان این حوزه، واژه Appraisal را بر کلمات دیگری همچون Evaluation و Review ترجیح دادهاند. به نظر سوالی سطح پایین مطرح کردم، اما پاسخ آن برای یک متخصص HR، بویژه در حوزه مدیریت عملکرد، بسیار حیاتی است. اگر به سایت Etymology Dictionary مراجعه کنیم درمییابیم که ریشه Appraisal به لاتین pretium (به معنای ارزش، بها) و فعل appretiare (ارزشگذاری کردن) باز میگردد. واژههایی مانند Price، Prize و Appreciate نیز همگی از یک خانوادهاند و محور مشترکشان «ارزش» است نه «اندازهگیری و اعطای امتیاز». به نظر میرسد نخستین کاربرد ثبتشده واژه Appraisal نیز به سال 1698 [یعنی 328 سال پیش] بازمیگردد.برای درک بهتر Appraisal، نگاهی به تعریف فعل آن در وبستر بیاندازیم:Appraise: - to evaluate the worth, significance, or status of- commonly implies the fixing by an expert of the monetary worth of a thing, but it may be used of any critical judgment. ارزشیابی:- ارزیابیِ ارزش، اهمیت یا جایگاه- معمولاً به تعیین ارزش یک چیز توسط یک متخصص اشاره دارد، اما میتواند برای هر نوع قضاوت حرفهای نیز به کار رود.نکتهٔ کلیدی در این تعاریف، عنصر «قضاوت حرفهای» است. Appraisal از همان ابتدا نه به اندازهگیری صرف، که به داوری مبتنی بر تخصص محدود میشده است. تفاوتی بنیادین با Measurement یا evaluation که نگاهشان عدد و امتیاز است.در آثار پیشگامان این حوزه، همچون آرمسترانگ (۲۰۲۲) و آگینیس (۲۰۱۹)، Performance Appraisal صرفاً به گردآوری امتیاز عملکردی محدود نمیشود، بلکه گفتوشنودی حرفهای و دوسویه درباره عملکرد، نقاط قوت، نیازهای توسعهای، و حتی ظرفیت رشد آینده فرد را دربر میگیرد. بهبیان دیگر، پیرو این تعاریف، مافوق نه یک «امتیازدهنده»، که باید یک «متخصص خبره» باشد. از آنجاییکه طی دو دهه اخیر، بسیاری از سازمانهای پیشرو مانند Adobe، Deloitte، Microsoft و Google بهتدریج از اصطلاحاتی مانند Performance Review یا Performance Check-in استفاده کردهاند، تصور بر این شده که عمر Appraisal رو به پایان است. البته به گمانم این تغییر، بیشتر ناظر بر زمانبندی و شیوه پایش (مثلاً جلسات کوتاهتر و مستمر) است، نه تغییر در مفهوم بنیادین «ارزشگذاری حرفهای». هرچند گذر زمان بهتر نشان خواهد داد که این تغییر، تغییر پارادیم است با صرفا تغییر نامگذاری، که احتمالا آنهم برای رقیقتر کردن برچسبهای «ارزیابی» است.شخصا مفهوم «ارزشگذاری عملکرد» را بهمراتب وفادارتر به معنای اولیه Appraisal میدانم تا «ارزیابی عملکرد» که امروز بر سر زبانها افتاده است. «ارزیابی» بار کمی و امتیازی دارد، اما «ارزشگذاری» بار ارزشی، توسعهای و انسانی.اگر غایت مدیریت عملکرد، توسعه انسان و سازمان باشد، شاید بد نباشد پیش از کنار گذاشتن Appraisal، باری دیگر معنای آن را مرور کنیم. بزرگترین جفایی که در حق Appraisal کردهایم، این است که آن را از «ارزشگذاری عملکرد و نتایج آن» و گفتوگو برای تحلیل سهم مدیر و کارکنان در خلق آن ارزش، به «امتیازدهی به افراد و رتبهبندی آنها» تقلیل دادهایم.@management_technique

