آفت شهرت یکی از خطرناک‌ترین آثار شهرت این است که نگاه و قضاوت مردم را نسبت به فرد مشهور تغییر می‌ده…

آفت شهرت یکی از خطرناک‌ترین آثار شهرت این است که نگاه و قضاوت مردم را نسبت به فرد مشهور تغییر می‌دهد. چه‌بسا خطایی که اگر از فردی ناشناس سر بزند، آن را نکوهش کنند؛ اما اگر همان خطا از شخصی مشهور باشد، برایش توجیه بتراشند، آن را کوچک بشمارند یا حتی به فضیلت…یکی از بزرگ‌ترین آفت‌ها و اسباب انحراف در میان همه مذاهب و فرقه‌ها، تقدیس اشخاص و قائل شدن به نوعی عصمت برای آنان است؛ هرچند این عقیده را صراحتاً بر زبان نیاورند.احترام به بزرگان دین نباید انسان را از پیروی حق بازدارد.این سخن تکراری را که قطعاً از تلبیس شیطان و القائات هوای نفس است، کنار بگذارید که می‌گویند:«یعنی تو از فلان عالم باسوادتری؟!تو بهتر از او دین را فراگرفته‌ای؟!»بله؛ هر انسانی ممکن است دچار خطا و اشتباه شود، مادامی که از جانب خداوند از عصمت برخوردار نباشد.حتی پیامبران الهی، علیهم الصلاة والسلام، گاه در اجتهاد خود به نتیجه‌ای ناصواب می‌رسیدند؛ اما الله متعال از طریق وحی آنان را بر خطا، سهو یا اشتباهشان آگاه می‌ساخت و تصحیح می‌کرد، و همین نیز وجهی از عصمت آنان به شمار می‌رود.اما غیر از پیامبران، عصمت برای هیچ‌کس ثابت نیست. هر انسانی، حتی ابوبکر صدیق و عمر بن خطاب رضی‌الله‌عنهما، ممکن است در معرض سهو و اشتباه قرار گیرد؛ چه رسد به تابعین، ائمه اربعه و دیگر علمای سلف و خلف این امت.هر شخص غیرمعصومی در معرض خطا و اشتباه است و امکان نقد او وجود دارد. بنابراین، نباید برای هیچ فرد غیرمعصومی جایگاهی قائل شد که سخن و اجتهادش عملاً هم‌ردیف نص معصوم قرار گیرد. قائل شدن به عصمت برای کسی که شریعت عصمت او را ثابت نکرده است، با نصوص و اصول شریعت تعارض دارد و می‌تواند انسان را به غلو و انحرافی بسیار خطرناک بکشاند.در کنار جواز، و بلکه در مواردی وجوبِ نقد، تبیین و روشنگری، رعایت عدل و انصاف نیز واجب است؛ حتی اگر طرف مقابل دشمن سرسخت ما باشد، چه رسد به آن‌که خطا، شذوذ یا اشتباه از سوی عالمی معتبر از علمای اهل سنت و جماعت و از اهل حدیث و اثر سر زده باشد.کسی که حق‌خواهی، علم، عدالت و امامت علمی او نزد بزرگان دین ثابت و محرز شده، امت از او به نیکی، علم و استقامت در دین و منهج یاد کرده و مبانی فکری و اعتقادی‌اش بر قرآن و سنت بنا شده است، نباید به سبب یک یا چند خطا از دایره اسلام، ایمان و سنت خارج شمرده شود؛ همچنین نباید به شخصیت او هجوم برد و بی‌ضابطه به تکفیر، تفسیق یا تبدیع او پرداخت.بله، خطا و اشتباه او باید نقد شود. هرچه درجه، گستره و خطر آن خطا بیشتر باشد، روشنگری، هشدار و تبیین نیز باید صریح‌تر، قاطع‌تر و سریع‌تر صورت گیرد؛ اما این امر نباید به تخریب شخصیت، هتک حرمت و تعرض به آبرو و حیثیت او تبدیل شود.افراد گمراهی که با دلایل معتبر و بر اساس ضوابط شرعی، از سوی علمای اسلام تکفیر، تبدیع یا تضلیل شده‌اند، حکم و جایگاه متفاوتی دارند؛ با این حال، حتی در برخورد با آنان نیز نباید از چارچوب عدل و انصاف خارج شد.در هر صورت، هرگز نباید برای اقوال، اجتهادات و دیدگاه‌های افراد ــ در هر مقام و منزلتی که باشند ــ عصمت قائل شویم. نباید از سخنان نادرست آنان پیروی کنیم، برای توجیه خطاهایشان خود را به تکلف بیندازیم یا به دفاعی کورکورانه از آنان روی آوریم.تقدیس اشخاص و غلو درباره آنان، در طول تاریخ بشر، یکی از مهم‌ترین زمینه‌های انحراف و از اسباب پیدایش و گسترش شرک بوده است.