⚡️یک ایران بهم ریخته!وقتی روسیه در شکست کریمه فهمید اروپا به او اجازه پیشروی در غرب را نمی‌دهد متوج…

⚡️یک ایران بهم ریخته!وقتی روسیه در شکست کریمه فهمید اروپا به او اجازه پیشروی در غرب را نمی‌دهد متوجه ترکستان شد. روس ها از گرفتاری انگلستان در هندوستان استفاده کرده و به مرزهای شمالی ایران تاخته و تا مرو پیش آمدند. در سال 1857 سلطان مراد میرزا شورش‌های شمال غرب را سرکوب کرد و ترکمن‌ها را کشت اما سه سال بعد درگذشت و پسرش حمزه میرزا والی خراسان شد. ترکمن‌ها مجدد مرو را تسخیر کردند. روسها نیز در سال‌های 1868-1861 تحت فرماندهی ژنرال فن کافمن و آبراموف قسمت‌های اعظم سمرقند، تاشکند و بخارا را تصرف کردند و کلیه مناطق خیوه و خوارزم به دست آنها افتاد. ص285.ناصرالدین شاه از انگلستان کمک خواست و جوابی نگرفت و انگلستان بلوچستان را به تصرف درآورد. در سال 1881 ناصرالدین شاه که توان مقابله با ترکمن‌ها را از دست داده بود پذیرفت مرزهای شمال کشور را رها کرده و روسیه را به تأمین امنیت در شمال ایران متعهد کند. بدین طریق بود که پیمان آخال ترکستان را برای همیشه از ایران جدا کرد.شورش بزرگ هندوستان انگلستان را متوجه اهمیت تلگراف در این کشور کرد. به همین منظور خط تلگرامی از لندن با عبور از اروپا و عثمانی به بندر فاو و بوشهر رسید و پس از 8213 کیلومتر در سال 1862 با قبول شرط ناصرالدین شاه که تلگراف باید به خانقین- تهران- اصفهان- بوشهر هم وصل شود اروپا را به هندوستان متصل کرد.روس‌ها نیز در سال 1864 قراردادی در مورد خط تلگرامی بین سن‌پطرزبورگ در تهران را از طریق جلفا و تبریز امضا کردند. ص288 در خلال این ایام ناصرالدین شاه به مسافرت عتبات عالیات رفت. میرزا حسین خان سپهسالار در عثمانی به سفارت کبرا رسید و مقدمات این سفر را فراهم کرد. او ده سال سابقه سفارت در عثمانی داشت و مقدمات این سفر را فراهم کرد. شاه در 1870 عازم عتبات شد.سپهسالار به علت اقامت زیاد در کشورهای خارجی به اوضاع جهانی آگاهی داشت و سیاست خود را بر همکاری با دولت انگلستان استوار کرد و در پی باز کردن پای انگلیسی‌ها به سیاست ایران بود. او موفق شد در 1872 قراردادی با رویتر امضا کند که به موجب آن برای 70 سال بهره‌برداری از معادن ایران در ازای مبلغی به یک انگلیسی واگذار شده بود. با این مبالغ سپهسالار شاه ایران را راهی سفر اروپا کرد. در سال 1873 شاه ایران برای نخستین بار عازم اروپا شد. ص290.روسها شاه ایران را در رابطه با قرارداد رویتر تحت فشار گذاشتند و ناصرالدین شاه قول داد بعد از بازگشت به ایران در این قرارداد تجدیدنظر کند. روس ها نیز به او قول دادند نسبت به تأسیس راه‌ آهن در ایران اقدام کنند.شاه در نخستین سفر خود از روسیه با آلمان و از آنجا به بلژیک و انگلستان رفته و سپس از فرانسه و سوئیس دیدن کرده و به ایتالیا رفت. در مسیر برگشت نیز از ایتالیا و اتریش دیدن کرده و از طریق عثمانی به ایران برگشت. او در انزلی متوجه آشوبی شد که در اعتراض به قرارداد رویتر ایجاد شده بود و مجبور به عزل سپهسالار شد. سپس میرزا یوسف آشتیانی را به صدارت و سپهسالار را به وزارت خارجه گمارد. بهانه لغو قرارداد رویتر نیز تأخیر او در اقدام برای تأسیس راه‌آهن عنوان شد. روس‌ها در این زمان از فرصت به وجود آمده استفاده کرده و هیأتی را در سال 1875 به سرکردگی یک ژنرال روس بازنشسته به نام فالکن هاگن به ایران فرستادند و مذاکراتی آغاز شد که نتیجه‌ای نداشت چون انگلستان به شدت مخالفت کرد.📗«تاریخ روابط خارجی ایران»- نوشته: عبدالرضا هوشنگ مهدویخلاصه نویسی و یادداشت برداری از: نوید موسوی @ketaabkhane_hamrah