🅾 آیا کوهنوردی و حضور در ارتفاع برای کودکان و نوجوانان ایمن است؟@irmmaانجمن پزشکی کوهستان ایران:…
انتشار: 2026/08/02 02:36 UTCدریافت: 2026/08/02 03:42 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/02 03:42 UTC
🅾 آیا کوهنوردی و حضور در ارتفاع برای کودکان و نوجوانان ایمن است؟@irmmaانجمن پزشکی کوهستان ایران: این پرسش یکی از رایجترین دغدغههای والدین، مربیان و سرپرستان برنامههای کوهنوردی است. بسیاری تصور میکنند حضور در ارتفاع ممکن است به رشد کودکان و نوجوانان آسیب برساند یا کوهنوردی در این سنین خطرناک باشد. اما آیا شواهد علمی این باور را تأیید میکنند؟پاسخ کوتاه این است: خیر.بر اساس شواهد علمی موجود، کودک یا نوجوان بودن، بهتنهایی مانعی برای حضور ایمن در ارتفاع نیست. تاکنون هیچ پژوهش معتبری نشان نداده است که کوهنوردی تفریحی یا حضور کوتاهمدت در ارتفاع، بهخودیخود برای کودکان و نوجوانان سالم مضر باشد.کمیسیون پزشکی فدراسیون جهانی کوهنوردی (UIAA) در بیانیه اجماع شماره ۹، با عنوان Children at Altitude (۲۰۰۸) اعلام میکند که کودکان و نوجوانان سالم، در صورت رعایت اصول صعود تدریجی، همهوایی مناسب و پایش علائم بیماری ارتفاع، میتوانند با ایمنی در برنامههای کوهنوردی شرکت کنند.همچنین انجمن بینالمللی پزشکی ارتفاع (ISMM) در بیانیه اجماع منتشرشده در سال ۲۰۰۱ در نشریه High Altitude Medicine & Biology تأکید میکند که تاکنون شواهد علمی کافی برای ممنوعیت حضور کودکان سالم در ارتفاع وجود ندارد و مهمترین عامل تعیینکننده خطر، نحوه صعود است، نه سن.بنابراین، آنچه خطر ایجاد میکند، عبارت است از:صعود سریع؛همهوایی ناکافی (Acclimatization)؛خوابیدن در ارتفاع زیاد، بدون فرصت سازگاری بدن؛نادیده گرفتن علائم بیماری ارتفاع؛کمآبی بدن و خستگی شدید؛و نه صرفاً کودک یا نوجوان بودن.کودکان و نوجوانان نیز ممکن است دچار بیماری ارتفاع شوندگاهی تصور میشود کودکان و نوجوانان نسبت به بیماری ارتفاع مقاومتر هستند یا برعکس، همیشه بیشتر از بزرگسالان آسیب میبینند. هیچیک از این دو باور، پشتوانه علمی ندارد.بر اساس بیانیه UIAA (۲۰۰۸) و بیانیه اجماع ISMM (۲۰۰۱)، کودکان و نوجوانان نیز مانند بزرگسالان ممکن است به بیماری حاد ارتفاع (AMS)، ادم ریوی ارتفاع (HAPE) یا ادم مغزی ارتفاع (HACE) مبتلا شوند.مطالعات نشان میدهد احتمال بروز این بیماریها، بیش از آنکه به سن وابسته باشد، به عواملی مانند سرعت صعود، ارتفاع نهایی، میزان همهوایی، سابقه قبلی بیماری ارتفاع و تفاوتهای فردی بستگی دارد.به همین دلیل، هیچ سنی مصونیت کامل در برابر بیماری ارتفاع ایجاد نمیکند.آیا کودکان و نوجوانان تحمل کمتری نسبت به بزرگسالان دارند؟یکی از پرسشهای رایج این است که آیا بدن کودکان و نوجوانان در برابر کمبود اکسیژن، آسیبپذیرتر است؟بر اساس بیانیه کمیسیون پزشکی UIAA (۲۰۰۸)، تاکنون هیچ شواهد فیزیولوژیکی معتبری وجود ندارد که نشان دهد کودکان و نوجوانان سالم، نسبت به بزرگسالان تحمل کمتری در برابر کاهش اکسیژن ارتفاع دارند.به بیان سادهتر، در یک کودک یا نوجوان سالم، پاسخ دستگاه تنفسی و سیستم قلبیعروقی به ارتفاع، تفاوت قابلتوجهی با یک بزرگسال سالم ندارد.البته این موضوع به معنای یکسان بودن خطر برای همه افراد نیست؛ زیرا آمادگی جسمانی، نحوه صعود، شرایط محیطی و ویژگیهای فردی همچنان نقش تعیینکنندهای دارند.مهمترین نکته؛ علائم بیماری ارتفاع را جدی بگیریدصرفنظر از سن، مهمترین اصل در کوهنوردی، تشخیص بهموقع علائم بیماری ارتفاع است.طبق توصیههای UIAA و Wilderness Medical Society (راهنمای ۲۰۲۴)، در صورت بروز علائمی مانند:سردرد؛تهوع یا استفراغ؛سرگیجه؛ضعف و خستگی غیرعادی؛اختلال تعادل؛خوابآلودگی غیرطبیعی؛نباید به صعود ادامه داد.اگر علائم با استراحت بهبود پیدا نکردند یا شدیدتر شدند، کاهش ارتفاع، مهمترین و مؤثرترین اقدام درمانی است.آیا کوهنوردی باعث اختلال در رشد قد یا بلوغ میشود؟یکی از باورهای قدیمی این است که کوهنوردی یا حضور در ارتفاع ممکن است به صفحات رشد استخوان آسیب برساند یا رشد قد را متوقف کند.شواهد علمی موجود این باور را تأیید نمیکنند.در بیانیه اجماع ISMM (۲۰۰۱) و توصیههای کمیسیون پزشکی UIAA (۲۰۰۸) آمده است که برای صعودهای تفریحی و اقامت کوتاهمدت در ارتفاع، هیچ شواهد معتبری مبنی بر آسیب به صفحات رشد، اختلال رشد قد یا اختلال بلوغ در کودکان و نوجوانان سالم وجود ندارد.توصیههای عملی برای والدین، مربیان و سرپرستان✔ صعود را تدریجی انجام دهید و برای همهوایی، زمان کافی در نظر بگیرید.✔ پس از حدود ۳۰۰۰ متر، ارتفاع محل خواب را تا حد امکان بیش از ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر در روز افزایش ندهید. این توصیه در راهنمای Wilderness Medical Society (۲۰۲۴) نیز مورد تأکید قرار گرفته است.انجمن پزشکی کوهستان ایران @irmma

