.✅ آیا « نـــام » زبان پارسی « پارسی » بوده ؟ اسناد تاریخی چه میگویند ؟زبانی که امروزه در سرتاسر ا…
انتشار: 2026/08/03 10:43 UTCدریافت: 2026/08/08 00:14 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/08 00:14 UTC
.✅ آیا « نـــام » زبان پارسی « پارسی » بوده ؟ اسناد تاریخی چه میگویند ؟زبانی که امروزه در سرتاسر ایران با آن مینویسند و گفتگو میکنند، زبان شعر حافظ و نظامی و فردوسی، « پارسی / فارسی » نام داشته و دارد ؛ که برآمده از پارسی دوره ساسانی و آن خود، برآمده از پارسی دوره هخامنشی بوده است. ولی این زبان از چه زمانی « پارسی » نامیده شده ؟❌ چون شبهه ایجاد کردهاند که این زبان امروزی شما، اصلا فارسی نام نداشته و فارسی نامیدن آن محصول دوره رضاشاه است ؛ و « دری » نام داشته و محصول دربار پادشاهان ترک بوده :) البته قبلاً درباره 👈 موضوع « فارسی دری » مفصل و با اسناد محکم صحبت کردهایم و اینجا بحث ما نیست ...🔹 در مطلب پیشین دیدیم که نام زبان پارسی برگرفته از نام منطقه پارس باستان در جنوب ایران و زبان رایج اقوام پارسی ساکن آن منطقه بوده است. همانگونه که نام دریای جنوب ایران، یعنی « دریای پارس » برگرفته از نام منطقه پارس باستان است. اکنون به چند منع کهن اشاره میکنیم که عبارت « زبان پارسی » در آنها بهکار رفته است :🔻🔺 توکودیدس، سده ۵ پیش.م، کتاب History of the Peloponnesian، بخش ۱ بند ۱۳۸ ؛ تمیستوکل، سردار آتنی، پس از پناه بردن به اردشیر یکم، زبان پارسی « τῆς Περσίδος γλώσσης » آموخت تا بتواند با شاه گفتگو کند :« ... او فاصله زمانیِ پیشآمده را صرف آن کرد که تا آنجا که میتواند در آموختن زبان پارسی و نیز آداب و رسوم آن سرزمین پیشرفت کند. ».🔺🔻 هرودوت، سده ۵ پیش.م، کتاب تواریخ، بخش ۶ بند ۲۹ ؛ به اسارت درآمدن هیستیایوس و معرفی کردن خود به زبان پارسی :« هیستیایوس ... هنگامی که در حال فرار بود، مردی پارسی او را گرفت، و آن مرد میخواست با نیزه او را از پا درآورد ؛ در این هنگام، هیستیایوس به زبان پارسی سخن گفت و خود را معرفی کرد که من هیستیایوسِ اهل میلتوس هستم. ».🔺🔻 کورتیوس روفوس، مورخ رومی سده ۱ میلادی، کتاب Historiae Alexandri Magni، بخش ۴، فصل ۹، بند ۱۶ ؛ درباره رود دجله و تند و تیزی آن سخن میگوید :« ... از همین رو، به سبب سرعتی که با آن روان است، نامِ Tigris بر آن نهاده شده است ؛ زیرا پارسیان در زبانِ پارسی ( Persica lingua ) تیر را «تیگرین» ( tigrin ) مینامند. ».🔺🔻 گزنفون، سده ۵ - ۴ پیش.م، کتاب Anabasis، بخش ۴،۵،۱۰ :> αὗται ἠρώτων αὐτοὺς τίνες εἶεν. ὁ δ᾽ ἑρμηνεὺς εἶπε περσιστὶ ὅτι παρὰ βασιλέως πορεύονται πρὸς τὸν σατράπην.«آنان از ایشان پرسیدند که چه کسانی هستند. مترجم به پارسی گفت که از نزد شاه به سوی ساتراپ میروند.».🔺🔻 همچنین ؛ گزنفون، Anabasis ۴،۵،۳۴ :> Χειρίσοφος καὶ Ξενοφῶν κοινῇ δὴ ἀνηρώτων τὸν κώμαρχον διὰ τοῦ περσίζοντος ἑρμηνέως τίς εἴη ἡ χώρα.«پس خِیریسوفوس و گزنفون با هم، از طریق مترجمی که پارسی سخن میگفت، از کدخدای روستا پرسیدند این سرزمین چیست.».🔴 اسناد تاریخی در این زمینه بسیارند و در اینجا چند متن پهلوی ارائه میکنیم که در زمان ساسانیان نیز، به این زبان پارسی ( Pārsīg ) میگفتند :🔷 در متن «خُسروِ کوادان و ریدَکی» (husrav ī kavādān ud rēdak-ē)، بندِ پنجاهم، این زبان به روشنی «پارسیگ» خوانده شده است :HKR 50: anārgēl ka abāg šakar xvarend, ped hindūg nārikēla xvānend, ud ped pārsīg gōz ī hindūg xvānend.نارگیل که با شکر خورند، به هندوگ (سنسکریت) ناریکیله خوانند، و به «پارسیگ» گردوی هندوگ خوانند..🔷 نمونهای دیگر، از «پُرسِشهای اِمیدِ اَشَوَهیشتان» :PursEA 13,5: hāθra vāz-ē ī abestāgīg; ped ēvāz ī pārsīg frasang xvānend«هاثره» واژهای اوستایی [است]؛ به زبانِ «پارسیگ» فرسنگ خوانند..🆔 @iranzamin777.
پستهای تلگرام — ایران زمین
. ✅ اکنون #ترجمه جملات اصلی ِ شماری از این منابع کهن را ارائه میکنیم : 🔺 استرابو، Geographica 15.3.15 : « و در کاپادوکیه، مغان بسیار هستند است، که آنان را آتشافروزان نیز مینامند ... و هر روز، پس از ورود، تقریباً یک ساعت در برابر آتش سرود میخوانند،….🔵 در زمینه سرپوشهای هخامنشی، اینبار گنجینه آمودریا را بررسی میکنیم : تصاویر را ببینید و با گفتههای مورخان یونانی مقایسه کنید ...گنجینهٔ آمودریا (oxus) مجموعهای شامل حدود ۱۸۰ قطعهٔ طلایی و نقرهای و حدود ۲۰۰ سکه از دورهٔ هخامنشی است که در حدود سالهای ۱۸۷۷ تا ۱۸۸۰ میلادی در کنارههای رود آمودریا، نزدیک قبادیان پیدا شدند🔺 احتمالاً بسیاری از قطعات دیگر این گنجینه برای بهدستآوردن فلز و ذوبشدن از بین رفتهاند؛ گزارشهای اولیه حاکی از آن است که در ابتدا حدود ۱۵۰۰ سکه وجود داشته و همچنین از انواعی از آثار فلزی نام بردهاند که در میان قطعات باقیمانده امروزی دیده نمیشوند.🔺 محتملترین منشأ این گنجینه آن است که به یک معبد تعلق داشته و اشیای نذری در آن طی مدت زمانی طولانی گردآوری شده باشند. بسیاری از لوحکهای نذری طلایی با مهارت چندانی ساخته نشدهاند و احتمالاً برخی از آنها حتی توسط خودِ اهداکنندگان ساخته شدهاند؛ در مقابل، برخی دیگر از اشیا کیفیتی فوقالعاده و ممتاز دارند و احتمالاً در سطحی ساخته شدهاند که انتظار میرفته در دربار مورد استفاده قرار گیرد🆔 @iranzamin777⭐ Admin : @f777kim..🔵 در زمینه سرپوشهای هخامنشی، اینبار گنجینه آمودریا را بررسی میکنیم : تصاویر را ببینید و با گفتههای مورخان یونانی مقایسه کنید ...گنجینهٔ آمودریا (oxus) مجموعهای شامل حدود ۱۸۰ قطعهٔ طلایی و نقرهای و حدود ۲۰۰ سکه از دورهٔ هخامنشی است که در حدود سالهای ۱۸۷۷ تا ۱۸۸۰ میلادی در کنارههای رود آمودریا، نزدیک قبادیان پیدا شدند🔺 احتمالاً بسیاری از قطعات دیگر این گنجینه برای بهدستآوردن فلز و ذوبشدن از بین رفتهاند؛ گزارشهای اولیه حاکی از آن است که در ابتدا حدود ۱۵۰۰ سکه وجود داشته و همچنین از انواعی از آثار فلزی نام بردهاند که در میان قطعات باقیمانده امروزی دیده نمیشوند.🔺 محتملترین منشأ این گنجینه آن است که به یک معبد تعلق داشته و اشیای نذری در آن طی مدت زمانی طولانی گردآوری شده باشند. بسیاری از لوحکهای نذری طلایی با مهارت چندانی ساخته نشدهاند و احتمالاً برخی از آنها حتی توسط خودِ اهداکنندگان ساخته شدهاند؛ در مقابل، برخی دیگر از اشیا کیفیتی فوقالعاده و ممتاز دارند و احتمالاً در سطحی ساخته شدهاند که انتظار میرفته در دربار مورد استفاده قرار گیرد🆔 @iranzamin777⭐ Admin : @f777kim.
.🔴 « تیارا / تیاره » اصطلاح کلی بود که یونانیها برای سرپوشهای ایرانی به کار میبردند. وقتی این تیارا راست و ایستاده پوشیده میشد، فقط مخصوص شاهنشاه بود و معمولاً به آن « کیداریس » ( کیداره ) میگفتند. وقتی شل و افتاده پوشیده میشد، برای ساتراپها، مقامات دربار و مغها بود، و بیشتر با نام « کُرباسیا » ( کُرپَسیَه ) شناخته میشد💥💥 در دو اثر باستانی، موسوم به موزائیک اسکندر و تابوت اسکندر، این موضوع را بررسی کردهایم ؛ تصاویر را ببینید 👆 👆 📚 والتر هینتس واژه κυρβασία (kyrbasía) را خوانش یونانی یک واژه اصیل ایرانی دانسته، و احتمال داده که از صورت مادیکهن kurpasyah گرفته شده است ؛ که بخش پایانی آن همریشه با اوستایی 𐬞𐬀𐬯 (pas) به معنای « بستن » است. از طرفی، ممکن است که واژه امروزی « کرباس / کرپاس » ( گونهای پارچه درشتبافت و زبر که از پنبه تهیه میشد ) همریشه یا بازمانده همین کُرپَسیَه باشد. هرچند برخیها کرپاس را برگرفته از هندی باستان میدانند، ولی هنینگ، بیلی و مایرهوفر آن را از اصلی ایرانی میدانند. اما واژه « کیداریس / کیداره » احتمالا ریشه سامی داشته باشد🆔 @iranzamin777⭐ Admin : @f777kim..🔴 « تیارا / تیاره » اصطلاح کلی بود که یونانیها برای سرپوشهای ایرانی به کار میبردند. وقتی این تیارا راست و ایستاده پوشیده میشد، فقط مخصوص شاهنشاه بود و معمولاً به آن « کیداریس » ( کیداره ) میگفتند. وقتی شل و افتاده پوشیده میشد، برای ساتراپها، مقامات دربار و مغها بود، و بیشتر با نام « کُرباسیا » ( کُرپَسیَه ) شناخته میشد💥💥 در دو اثر باستانی، موسوم به موزائیک اسکندر و تابوت اسکندر، این موضوع را بررسی کردهایم ؛ تصاویر را ببینید 👆 👆 📚 والتر هینتس واژه κυρβασία (kyrbasía) را خوانش یونانی یک واژه اصیل ایرانی دانسته، و احتمال داده که از صورت مادیکهن kurpasyah گرفته شده است ؛ که بخش پایانی آن همریشه با اوستایی 𐬞𐬀𐬯 (pas) به معنای « بستن » است. از طرفی، ممکن است که واژه امروزی « کرباس / کرپاس » ( گونهای پارچه درشتبافت و زبر که از پنبه تهیه میشد ) همریشه یا بازمانده همین کُرپَسیَه باشد. هرچند برخیها کرپاس را برگرفته از هندی باستان میدانند، ولی هنینگ، بیلی و مایرهوفر آن را از اصلی ایرانی میدانند. اما واژه « کیداریس / کیداره » احتمالا ریشه سامی داشته باشد🆔 @iranzamin777⭐ Admin : @f777kim.
.🔴 این مرد 👆 حدود ۷۷ سال پیش « قالی ۲۵۰۰ ساله هخامنشی » موسوم به « پازیریک » را از دل خاکهای یخزده سیبری بیرون کشید ؛ و سالها بعد کتابی درباره کاوشهای خود در آن منطقه نوشت که نکات بسیار جالبی درباره ریشه هخامنشی - ایرانی آثار بهدست آمده از آن منطقه دارد🔹 سرگئی ایوانوویچ رودنکو ۱۸۸۵ - ۱۹۶۹ میلادی (S. I. Rudenko) باستان شناس و انسان شناس برجسته اوکراینیتبار شوروی و استاد دانشگاه لنینگراد و کاوشگر و کاشف مشهورترین تدفینهای سکایی، یعنی گورهای پازیریک در آلتای سیبری است🔹 رودنکو از ۱۹۲۴ تا ۱۹۴۹ به مدت ۵ سال در گورهای پازیریک به کاوش و پژوهش پرداخت و نتایج کار ارزشمند خود را در کتابی تحت عنوان « فرهنگ مردم آلتای کوهستانی در دوره سکایی، ۱۹۵۳ » چاپ کرد.Культура населения Горного Алтая в скифское времяو ترجمه انگلیسی کتاب که حاصل بازبینی و اصلاحات خود رودنکو بود، یک سال پس از مرگش ۱۹۷۰ میلادی چاپ شد ؛ « گورهای یخزده سیبری : تدفینهای پازیریکِ سوارکارانِ عصر آهن »Frozen Tombs of Siberia: The Pazyryk Burials of Iron Age Horsemen🔷 رودنکو در کتاب خود، به دنبال خاستگاه آثار به دست آمده از آن منطقه و دوره زمانی آنها است و با بررسی دقیق این آثار، بویژه قالی پازیریک متوجه میشود که این قالی باید از جایی در ایران ِ روزگار هخامنشی به آلتای رسیده باشد ؛ یا اینکه بافندگان سکایی این منسوجات، هنر خود را از فرشبافان ایرانی دوره هخامنشی فراگرفتهاند ؛ نوع گرههای فرش و نقوش هخامنشی آن، هیچ شکی درباره ریشه های ایرانی آن باقی نمیگذارد و در سرتاسر کتاب بر این موضوع تاکید میکند 🔷 رودنکو، یابنده اصلی فرش پازیریک، در کتاب خود ؛ بیش از ۲۰۰ بار از واژگان هخامنشی، ایران، پارس، پارسی، پرسپولیس، ماد، پارت، نام پادشاهان هخامنشی و شهرها و اقوام ایران و ... استفاده کرده و بارها به خاستگاه ایرانی - هخامنشی این آثار اشاره میکند ( ترجمه 👇 ). رودنکو فقط ۷ بار کلمه « ترک » را در کتاب خود ذکر کرده و با بررسی دقیق جزییات این آثار باستانی، کوچکترین یافتهای درباره ترکی بودن آنها پیدا نکرده است !💥💥 ترجمه فارسی برخی از جملات کتاب را در مطالب بعدی میآوریم .....🆔 @iranzamin777.
. ❌ تقریبا دو سال پیش به شما قولی داده بودم، ولی به کل فراموش کرده بودم ! 💥 قرار بود « کتاب » یابنده اصلی فرش پازیریک را بررسی کنیم و ببینیم درباره خاستگاه و ریشههای هویتی این فرش چه گفته است ؟ شک ندارم که شگفت زده خواهید شد ! شگفتزده به معنای واقعی کلمه….✅ خود کاوشگر اصلی « قالی ۲۵۰۰ ساله پازیریک » درباره خاستگاه آن چه میگوید ؟این مــرد ؛ حدود ۷۷ سال پیش « قالی ۲۵۰۰ ساله هخامنشی » موسوم به « پازیریک » را از دل خاکهای یخزده سیبری بیرون کشید ؛ و سالها بعد کتابی درباره کاوشهای خود در آن منطقه نوشت که نکات بسیار جالبی درباره ریشه هخامنشی - ایرانی آثار بهدست آمده از آن منطقه دارد« سرگئی ایوانوویچ رودنکو »💥💥 مقاله اصلی را بخوانید 👇👇👇🆔 @iranzamin777..✅ خود کاوشگر اصلی « قالی ۲۵۰۰ ساله پازیریک » درباره خاستگاه آن چه میگوید ؟این مــرد ؛ حدود ۷۷ سال پیش « قالی ۲۵۰۰ ساله هخامنشی » موسوم به « پازیریک » را از دل خاکهای یخزده سیبری بیرون کشید ؛ و سالها بعد کتابی درباره کاوشهای خود در آن منطقه نوشت که نکات بسیار جالبی درباره ریشه هخامنشی - ایرانی آثار بهدست آمده از آن منطقه دارد« سرگئی ایوانوویچ رودنکو »💥💥 مقاله اصلی را بخوانید 👇👇👇🆔 @iranzamin777.
.✅ ایرانیها در گذشته به جای « ماشاالله » چه میگفتند ؟از « بنامیزد » تا « نام خدا »ز پنـج سیحـون بگذشتهای « بنامیزد »که باد چشم بد از تخت و روزگار تو دورمسعود سعد سلمان، شاعر سده ۵ قمری🔴 بنــامیــزد ؛ برگرفته از واژه « ایزد » به معنای خداوند، در ایران باستان است و صورت کوتاه شده جمله « به نام ایزد » است و ایرانیان هنگام تحسین و آفرینگویی آن را بهکار میبردند. بنامیزد ؛ صورت کهن و نوشتاری این عبارت است و به احتمال زیاد، واژه « بــنــازم » صورت نــــــو، تحولیافته و گفتاری آن است. البته « بنازم » میتواند از ریشه فعلی « نازیدن » به معنای افتخار کردن باشد و ربطی به بنامیزد نداشته باشد !📚 « بنامیزد » شواهد ادبی بسیاری دارد، همچنین بصورت « به نام ایزد » :سنایی غزنوی :زهی مه رخ زهی زیبا بنامیزد بنامیزدزهی خوشخو زهی والا بنامیزد بنامیزدانوری :جمالت بر سر خوبی کلاهستبنامیزد نه رویست آن که ماهستخاقانی شروانی :لبت می در می است و نوش در نوش« بنــامیــزد » فتـوح اندر فتوحینظامی گنجوی :برون آمد ز طرف هفت پردهبنــامیــزد رخی هــر هـفــت کردهچهگویم چون شکر؟ شکر کدامست؟طبــرزد نه که او نیـزش غـلام اســتمولانا :چو هفت صد پردهٔ دل را به نور خود بِدَرّاندز عرشش این ندا آید بنامیزد بنامیزدبنامیزد نگویم من که تو آنی که هر باریزهی صورت بدان صورت نمیمانی که هر باریهمام تبریزی :بنامیزد چنانت آفریدندکه پنداری ز جانت آفریدندنمیدانم ز جان خوشتر چه باشدحافظ شیرازی :آبِ حیوانش ز منقارِ بلاغت میچکدزاغِ کِلکِ من بنامیزد چه عالی مشرب استمِیی در کاسهٔ چشم است ساقی را بِنامیزدکه مستی میکند با عقل و میبخشد خُماری خوشجامی :بنامیزد چه دلکش منزل است ایننه آب و گل همه جان و دل است این🔴 نام خدا ؛ یا به گویشهای محلی ایران « نوم خدا »، « نُم خدا » در بسیاری از مناطق ایران رایج است و دقیقا بهجای ماشاالله آن را به کار میبرند : کردستان، لرستان، خوزستان، فارس، کرمان، سیستان، خراسان و ...اسیر شهرستانی، شاعر سده ۱۱ ق:نرگسستان شده بزم از نگهتچقدر « نام خدا » خوش چشمینام خدا به خویش ببالید باغهااو را قبای گل چه برازنده می کندجویای تبریزی : کی تندباد حادثه بی جا کند مرااز فیض صبر، « نام خدا » کوه آهنملب چو مینا بگشود انجمنی خندان ساختبزم را « نام خدا » از سخنی خندان ساختمیکِشد با آنکه بار یک جهان دل را به دوشسرو آزادم ببین « نام خدا » چُون میرودسعید نقشبندی، شاعر سده ۱۱ ق :عشقبازی و فقیری و جنون و غم یاردارم اینها همه را شکر خدا، نام خداقصاب کاشانی، شاعر سده ۱۱ ق :چشم سیهاش نام خدا معدن ناز استطرز نگه نرگس شهلاش لطیف استنورس دماوندی، شاعر سده ۱۱ ق :نام خدا ز لفظ به معنی رسیده امرفتم ز خود چو نقش نگین از برای تو🔴 فردوسی بزرگ بهجای ماشاالله در شاهنامه چه گفته ؟ فردوسی عبارت « نـــام یــزدان » را هنگام شگفتی و تحسین و آفرین، در داستانهای مختلف شاهنامه آورده استبه رستم نیا در شگفتی بماندبر او هر زمان نام یزدان بخواندنگه کرد منذر بدو خیره ماندبه زیر لبان نام یزدان بخواندسکندر بدان درشگفتی بماندفراوان نهان نام یزدان بخواندشگفتی ز دیدار او خیره ماندبرو بر همی نام یزدان بخواندنگه کرد کاووس و خیره بماندبه سودابه بر نام یزدان بخواند🆔 @iranzamin777.
❌ چنگالهای کثیفت را از روی کهنترین فرش جهان که هنر دست ایرانیان « پارسی ـ سکایی » در دوره هخامنشی بوده بردار / پاسخی به دزدان همیشه در صحنه، اینبار دزدی فرش ایرانی ... یک روشنگری جالب درباره خاستگاه فرش ۲۵۰۰ ساله پازیریک از #زبان کاوشگر و یابنده #اصلی….❌ تقریبا دو سال پیش به شما قولی داده بودم، ولی به کل فراموش کرده بودم !💥 قرار بود « کتاب » یابنده اصلی فرش پازیریک را بررسی کنیم و ببینیم درباره خاستگاه و ریشههای هویتی این فرش چه گفته است ؟ شک ندارم که شگفت زده خواهید شد ! شگفتزده به معنای واقعی کلمه ؛ و چنان این اسناد محکم و کوبندهاند که دهان یاوهگویان و دزدان را برای همیشه میبندند ...💥 به جای کاریکاتور کشیدن با هوش مصنوعی و ربط دادن زورکی ِ آرزوها و تخیلات خود به فرش پازیریک ؛ هر روز یک بخش از کتاب را تــرجـمــه کرده و بصورت کاملا علمی و پژوهشی، نقوش دستبافتههای پازیریک را با نقوش هخامنشی مقایسه خواهیم کرد. باز هم تاکید میکنم ؛ شگفتزده خواهید شد :) 💥 برای نخستین بار است که در ایران، متن اصلی این کتاب، توسط ما ترجمه و بررسی خواهد شد🆔 @iranzamin777.
