سخنگوی فرهنگ ایران (تاملی در آثار و آرای محمدعلی اسلامی ندوشن) نویسنده:علی اکبر جعفری ندوشنناشر:مرو…

حقوق تاریخی ایران در دریای مازندراندکتر هوشنگ طالعبرپایه‌ی دو قرارداد 1921( مودت ) و 1940( تجارت و بحر پیمایی) میان دولت شاهنشاهی ‌ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ، نیمی (50 درصد ) از دریای ‌مازندران ( کاسپیان ) در مالکیت ملت و دولت ایران قرار دارد.از آن‌جا که هیچ‌گونه تحدید حدود میان ایران و اتحاد شوروی در دریای ‌مازندران(کاسپیان) به عمل نیامده است ، مالکیت مساوی دو طرف در این دریا به‌ گونه‌ی مشاع می‌باشد.بر پایه‌ی اصول شناخته شده‌ی بین‌المللی ، مالکیت بر یک پهنه (خاکی یا آبی ) درحکم مالکیت برفضای بالا و ژرفای آن پهنه نیز می‌باشد.در دو قرارداد مزبور، جز درمورد آب‌های ساحلی دو طرف ( بند 4 ماده 12 قرارداد 1940 ) استثنا یا محدودیت دیگری  به‌ چشم نمی‌خورد. از این رو ، مالکیت ملت و دولت ایران بر نیمی از این دریا ، ‌فضای بالا و بستر و زیر بستر را نیز در بر می‌گیرد.با فروپاشی اتحاد شوروی درسال 1370 خورشیدی (1990 میلادی ) 15 واحد سیاسی برپهنه‌ی آن سر برآوردند که 4 واحد حاصل از تجزیه یعنی جمهوری‌‌های فدراسیون روسیه ، قزاقستان ، ترکمنستان و آذربایجان ( اران ) دارای مرز آبی با دریای مازندران ( کاسپیان ) می‌باشند.همه‌ی واحدهای‌سیاسی ایجاد شده در فراگشت فروپاشی اتحاد شوروی و از جمله 4 جمهوری‌های یاد شده برپایه‌ی  قرادادهای‌های مینسک ( پایتخت‌ روسیه‌سفید/ بلاروس) و آلمآتی ( پایتخت وقت قزاقستان ) اعلام کردند که به‌عنوان میراث‌خواران اتحاد شوروی ، همه‌ی معاهدات و تعهدات اتحاد مزبور را به رسـمیت شناخته و محترم می‌دارند‌ ( این قراردادها به ثبت سازمان‌ملل‌متحد نیز رسیده است.بدین‌سان 4 کشور مزبور تنها مالک میراث اتحاد شوروی یا نیمی از دریاي مازندران ( کاسپیان ) می‌باشند و نیمی از آن برپایه‌ی دو قرارداد 1921 و 1940 متعلق به ملت و دولت ایران است. کوتاه سخن آن که :یکم ـ رژيم حقوقي درياي مازندران (كاسپيان)، بر پايه‏ي قرارداد‎هايي 1921 و 1940 ميان ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي استوار است.دوم ـ بر پايه‎ي قرارداد‎هاي مزبور، دو طرف داراي حاكميت و مالكيت متساوي (50 ـ 50 ) بر اين دريا هستند.سوم ـ از آن جا كه هيچ گونه تحديد حدود، ميان ايران و اتحاد جماهير شوروي در درياي مازندران به عمل نيامده است، مالكيت و حاكميت متساوي دو طرف، به گونه‎ي مشاع مي‎باشد.چهارم ـ بر پايه‎ي اصول شناخته شده ملي و بين‎المللي، مالكيت و حاكميت بر يك پهنه (اعم از آبي يا خاكي)، در حكم مالكيت و حاكميت بر فضاي بالا و ژرفاي آن پهنه مي‎باشد، مگر آن كه استثناء يا محدوديت‎هايي اعلام شده باشد.در دو قرارداد مزبور، جز در مورد آب‌‏هاي ساحلي دو طرف (بند 4 ماده 12 قرارداد‎ 1940)، استثناء و يا محدوديت‎ ديگري به چشم نمي‎خورد. از اين رو، مالكيت و حاكميت ملت و دولت ايران بر نيمي از درياي مازندران، فضاي بالا و بستر و زير بستر اين دريا را نيز در بر مي‎گيرد.پنجم ـ در سال 1370 (1991 ميلادي)، اتحاد شوروي فرو پاشيد. در اين فرآيند، 15 واحد سياسي بر پهنه‎ي اتحاد مزبور سر برآوردند كه چهار واحد آن، يعني فدراسيون روسيه و جمهوري‎هاي قزاقستان، تركمنستان و آذربايجان ( اران) در كنار درياي مازندران قرار دارند.ششم ـ همه‎ي واحد‎هاي ايجاد شده بر پهنه‎ي اتحاد شوروي، از جمله جمهوري‎هاي فدراسيون روسيه، قزاقستان، تركمنستان و آذربايجان (اران)، بر پايه‎ي توافق‎هاي مينسك (پاي‎تخت روسيه سفيد / بلاروس) و آلما آتي (پاي‎تخت پيشين قزاقستان)، اعلام كردند كه به عنوان ميراث خواران اتحـاد شوروي، همه‎ي معاهدات و تعهدات اتحاد مزبـور را به رسميت شناخته و محترم مي‎دارند.هفتم ـ بدين سان ميراث خواران اتحاد شوروي، پيش از هر گفت‌وگو با ايران، مي‎بايست نخست بر سر تقسيم ماترك اتحاد شوروي كه عبارت است از 50 درصد درياي مازندران، به چانه‎زني، گفتگو و تفاهم يا نزاع و ستيزه‎، ميان خود برخيزند.هشتم ـ توافق چهار واحد سياسي فدراسيون روسيه، قزاقستان، تركمنستان، آذربايجان (اران) بر سر مرده‌ريگ اتحاد شوروي در درياي مازندران كه نيمي از آن را در بر مي‎گيرد، راه را براي گفتگو بر سر تعيين رژيم نوين حقوقي درياي مازندران،با دولت ايران مي‎گشايد.نهم ـ تجزيه‎ي احتمالي هر يك از واحد‎هاي سياسي مزبور (اران، فدراسيون روسيه، قزاقستان و تركمنستان) و سر برآوردن واحد‎هاي سياسي نوين در كرانه‎ي درياي مازندران، اثري بر حق السهم ايران در اين دريا ندارد. واحد‎هاي حاصل از تجزيه، تنها دارايي و بدهي‎هاي واحد اصلي را به ارث مي‎برند.بدين‎سان، حقوق تاريخي و قانوني ملت ايران بر پايه‎ي قرارداد‎هاي موجود ميان ايران و اتحاد شوروي، روشن و مسجل و مسلم است.هيچ‎كس و هيچ مقام نمي‎تواند و اجازه ندارد كه از سوي ملت ايران، قراردادي را امضاء كند كه كوچك‎ترين خدشه بر منافع ملت ايران در درياي مازندران وارد كندiranboom.ir/didehban/maaz/17323-

شاه عباس شهر گنجه را از عثماني ها پس گرفت.لشكريان شاه عباس كه براي اخراج عوامل عثماني (تركيه) از چند منطقه در قفقاز ايران وارد اين منطقه شده بودند در اين روز در سال 1606 ميلادي كه در آن تاريخ مصادف با ماه محرم بود شهر گنجه (زادگاه گنجوي شاعر معروف) را پس گرفتند. در جنگي كه روي داد بيش از دو هزار و پانصد تن از عساكر عثماني كشته شدند. شاه عباس سپس محمد پاشا فرماندار منصوب از سوي عثماني در گنجه را كه به اسارت گرفته شده بود به زندان مازندران فرستاد. اندكي بعد، شماخي نيز با جنگ پس گرفته شد كه عثماني در اين نبرد هم سه هزار كشته تلفات داد و تا آن سوي «قارص» عقب نشست. به مناسبت آزاد شدن گنجه، در همان روز اين شعر ساخته شد: (در محرم گنجه از عباس شد). عثماني ها قبلا با استفاده از منازعات داخلي شاهزادگان صفوي به قفقاز ايران تعرض كرده بودند.در عمليات قفقاز بود كه فرماندهان توپخانه ايران متوجه شدند كه گلوله هاي توپ بايد عينا مطابق كاليبر (اندازه لوله توپ) باشد و گرنه احتمال انفجار توپ مي رود و از همان زمان مقرر شد كه توپ و گلوله هاي مربوط بايد در يك كارخانه ريخته شده باشند.پس از اخراج عثماني ها از قفقاز جنوبي، شاه عباس از شهر تفليس (گرجستان) كه از متعلقات ايران بود ديدار كرد؛ دستور ترميم خرابي هاي وارده به شهر ايروان (ارمنستان) را صادر كرد، و سپس عازم پايتخت خود شد.دكتر كيهاني زاده/ امروز در تاریخ@iranboom_ir

🔸 قطعه سیاه مشق نستعلیق ممتاز| قلم جلی| اثر میرزا غلامرضا اصفهانی/ قرن سیزدهم ه.ق|متعلق به گنجینه کتابخانه و موزه ملی ملک▫️نگارخانه و مکتب هنر رضوان@iranboom_ir

اینجا چراغی روشن است ... کتابخانه و موزه ملی ملککتابخانه و موزه ملی ملک از سال ۱۲۷۸ خورشیدی که نخستین اندیشه درباره گردآوری کتاب و تشکیل یک کتابخانه به ذهن حاج حسین آقا ملک راه یافت، تا امروز دوره‌های مهمی از دگرگونی‌های اساسی را از سرگذرانده است.بنیان‌گذار و واقف کتابخانه و موزه ملی ملک آنگونه که در گفت‌وگو با روزنامه اطلاعات در تاریخ 30 اردیبهشت 1345 روایت کرده است، برای نخستین بار در سال 1278 از راه آشنایی با یک دیوان خطی شعر به اندیشه گردآوری کتاب افتاد «در سال 1317 هجری قمری [1278 خورشیدی] که به اتفاق مرحوم پدرم حاج محمدکاظم ملک‌التجار برای دیدن املاک خراسان به مشهد رفتیم در بازگشت، در نیشابور نیرالدوله حاکم این شهر از ما که عده همراهانمان به 400 نفر می‌رسید استقبال باشکوه و پذیرایی 15 روزه کرد. من در نیشابور نسخه‌ای از دیوان ابن یمین را پیدا کردم و در این 15 روز از روی آن نسخه‌ای برای خود نوشتم. از آن پس این فکر در من قوت گرفت که یک کتابخانه بزرگ دایر کنم».تشکیل کتابخانه اما به زودی رنگ واقعیت نگرفت. نخستین اقدام شش سال بعد صورت پذیرفت «6 سال بعد، از طرف پدرم مامور خراسان شدم. در آنجا کتابخانه شیخ عبدالحسین پسر شیخ عبدالرحیم بروجردی را خریداری کردم. بعدا هم کتابهای میرزا ارسطو منشی کنسولگری روس را خریدم و کتابخانه خود را با این کتابها بوجود آوردم پس از آن هر کجا می‌شنیدم که کتاب خطی هست به سراغش رفتم. در این راه شهرتی بهم زدم، بطوریکه برای فروش کتاب قدیمی و خطی به من مراجعه میشد هر کس هر چه کتاب داشت می‌خریدم». کتابخانه مشهوری که حاج حسین آقا ملک ایجاد کرده بود تا پیش از درگذشت پدر در مشهد جای داشت «در سال 1336 قمری [1297 خورشیدی] که پدرم درگذشت این خانه را که خود من در آنجا متولد شده‌ام به کتابخانه اختصاص دادم ... کتابها را تا نخوانده‌ام به کتابخانه تحویل نداده‌ام». کتابخانه ملی ملک اکنون به پایتخت آمده و با حضور در بازار حلبی‌سازهای تهران، به دوره‌ای تازه از زندگی‌اش وارد شده بود. این اما پایان اندیشه بزرگ حاج حسین آقا ملک و کتابخانه مشهورش نبود. او که اکنون با درگذشت پدر بازرگان و زمین‌دار، میراث‌دار ثروت بی‌کران او شده بود، به واسطه کتابخانه، به گستره‌ای تازه از فعالیت فرهنگی روی آورد؛ راه‌اندازی موزه «انگیزه من از تاسیس موزه سکه و فرش و قلمدان و نقاشی و ... که هنوز در دست تکمیل است این بود که بعضی از مراجعین کتابخانه من محققین خارجی هستند آنها سوال می‌کردند که سکه‌های قدیم ایران و یا خطوط تاریخی و قلمدانها را که همگی نشانه تمدن کهن ما است کجا می‌توانند تماشا کنند و من برای سهولت کار آنها و نیز استفاده ملت ایران دست به ایجاد این موزه زده‌ام». او که توانسته بود نخستین موزه خصوصی ایران را بنیاد گذارد، به روایت خودش، در سال 1314 کتابخانه و موزه ملی ملک را تاسیس و سازمان‌دهی کرد.اقدام مهم بعدی حاج حسین آقا ملک در سال 1316 صورت گرفت. او در این سال که با راه‌اندازی موزه ایران باستان از سوی دولت هم‌زمان بود، خانه پدری را به همراه کلیه اموال موجود در آن که کتابخانه و موزه ملی ملک را دربرمی‌گرفت، بر آستان قدس رضوی وقف کرد تا «شعبه‌ای از کتابخانه مقدسه رضویه باشد که کافه و عامه افراد سکنه ایران حق استفاده داشته و هر یک از افراد در خور استعداد خود عندالحاجه» از آن بهره بگیرند. حاج حسین آقا ملک در سال‌های بعد اموال و زمین‌هایی فراوان را به ویژه در خراسان بر آستان قدس رضوی وقف کرد تا بودجه کتابخانه و موزه از محل درآمدهای آن‌ها تامین شود؛ بدین ترتیب بنیاد این موقوفه را بر خودکفایی مالی گذاشت. او همچنین به موجب وقف‌نامه، تولیت موقوفات را تا زمان وفات به خود اختصاص داده و پس از آن به تولیت آستان قدس رضوی سپرده بود.حاج حسین آقا ملک 35 سال پس از وقف کتابخانه و موزه، در سال 1351 درگذشت و تولیت موقوفات به ویژه کتابخانه و موزه ملی ملک مستقیما در اختیار آستان قدس رضوی قرار گرفت. کتابخانه و موزه ملی ملک پس از درگذشت واقف، به فعالیت خود در همان مکان و گستره جغرافیایی در بازار تهران ادامه داد.... عملیات ساختمانی در سال 1364 آغاز شد و ساختمان تازه با کاربری کتابخانه و موزه در هفت طبقه با بهره‌گیری از معماری ایران - اسلامی در سال 1375 گشایش یافت. کتابخانه و موزه ملی ملک بدین ترتیب 24 سال پس از درگذشت بنیان‌گذار و واقف، به ساختمان نو در محوطه میدان مشق منتقل شد. کتابخانه و موزه ملی ملک از آن روزگار تا امروز در این ساختمان زیبا که جلوه‌هایی تحسین‌برانگیز از معماری ایرانی- اسلامی را به نمایش گذاشته است، به مخاطبان کتابخانه و موزه خدمات فرهنگی می‌رساند.iranboom.ir/tazeh-ha-sp-285929972/khabar/…

کتاب «برآمدن صفویان و بازسازی دولت فراگیر ملی»برآمدن صفویان و بازسازی دولت فراگیر ملینوشته: دکتر هوشنگ  طالعچاپ نخست : ۱۳۹۱۲۰۶ صفحهناشر : انتشارات سمرقندتلفن: ۸۸۳۱۴۶۱۲  ۰۲۱شماره تلفن برای خرید تلفنی : ۰۹۱۲۷۳۳۴۲۶۶t.me/iranboom_ir/43874%D8%AF%DA%A9%D8%AA%… هوشنگ طالع، پژوهشگر معاصر در این کتاب چگونگی پدیدارشدن شاهنشاهی صفویان در افق زندگی کشور و ملت ایران را بازگو می کند و کوشش های سترگ شاهنشاهان صفوی در راه نگاهبانی از ایران و بازسازی آن (پس از هزار سال آشفتگی برآمده از حکومت بیابانگردان و نظام ملوک الطوایفی ) و دفاع از کشور در برابر دولت تازه از راه رسیده و خونریز عثمانی و دولت راهزن ازبک و استعمارگران پرتغالی را می شناساند.در روزگار ما که بسیاری از افراد تنها با دانستن الفبای فارسی به خود اجازه ی اظهار نظر و نوشتن در باره ی هر چیز ( و از جمله کارنامه ی شاهنشاهی صفویان) را می دهند، خواندن این کتاب از کارهای شایسته است.«برآمدن صفویان و بازسازی دولت فراگیر ملی» به‌قلم دکتر هوشنگ طالع با استفاده از منابع تاریخی و ارجاع به تاریخ‌‌ نوشته‌های دوران صفوی تا دوران معاصر منتشر شد. نویسنده در این کتاب چگونگی به‌قدرت رسیدن صفویان در ایران را با «دیدی نو بر شناسایی تاریخ» تشریح کرده است.کتاب «برآمدن صفویان و بازسازی دولت فراگیر ملی» به‌قلم دکتر هوشنگ طالع در هفت گفتار با عنوان‌های «پیدایی دولت عثمانی»، «برآمدن صفویان»، «خان‌گاه صفی»،  «بازسازی دولت فراگیر ملی»، «تجاوز عثمانی به سرزمین‌های ایران»، «قراردادهای مرزی ایران و عثمانی (دوران عثمانی)» و «شاه‌عباس بزرگ؛ ایران در چکاد نیرومندی فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و نظامی» می‌پردازد و به چگونگی روی کار آمدن صفویان و رویارویی‌هایی که با عثمانیان داشتند و در نتیجه اتفاقاتی که به تشکیل دولتی فراگیر در ایران منجر شد، اشاره می‌کند. در بخشی از کتاب آمده است: «با فروپاشی امپراتوری رم شرقی و شکل‌گیری حکومت عثمانی در غرب ایران زمین، پدیده نوینی در کنار مرزهای باختری ایران سربرآورد. سیاست وجودی و ادامه حیات حکومت مزبور، برپایه تجاوز و گسترش ارضی نهاده شده بود. حکومت عثمانی، بیش از سه سده، در حال تجاوز به سرزمین ایرانیان و نبرد با ملت ایران و دولت‌های این سرزمین بود.»برخی گفتارهای کتاب، بخش‌بندی شده‌اند. گفتار دوم کتاب «برآمدن صفویان» را در دو بخش «از شیخ صفی تا شیخ جنید» و «از سلطان جنید تا شاه اسماعیل» بررسی می‌کند. «خان‌گاه صفی» نیز دربردانده دو بخش «پایگاه اجتماعی و پیروان خان‌گاه صفی» و «تور و ترک، توران و ترکان» است.گفتار ششم کتاب، بخش‌های «نخستین قرارداد مرزی (در غرب ایران‌زمین‌ (صلح آماسیه))»، «جنگ‌های 20 ساله (سرآغاز تجزیه بخش‌هایی در غرب ایران‌زمین)» و «از قرارداد آماسیه تا قرارداد زهاب» را شامل می‌شود. گفتار هفتم کتاب ۱۱ بخش عمده دارد که هر کدام زیرعنوان‌های دیگری دارند.«کودکی و نوجوانی پرفراز و نشیب»، «بازسازی دولت فراگیر ملی (سرکوب عثمانیان و ازبکان)»، «ویژگی‌های برجسته دوران شاه عباس»، «اصلاحات داخلی»،‌ «الگویی برای جامعه»، «شاه عباس، پاس‌دار فرهنگ ایران‌زمین»، «پاس‌داشت جشن‌های ملی»، «شادی برای مردم»، «شاه‌عباس و مردم»، «آیین سپاه‌داری» و «معماری و شهرسازی و آبادانی» بخش‌های یازده‌گانه گفتار هفتم کتاب به‌شمار می‌روند.در بخش «جشن آب‌ریزان (تیرگان)» نوشته شده است: «جشن آب‌ریزان تا دوران شاه عباس، در گوشه و کنار ایران برپا بود. شاه عباس این جشن را دوباره زنده کرد و به آن گستره سراسری داد. نویسنده عالم‌آرای عباسی در رخ‌دادهای سال ۱۰۲۰ مهی (۲۵ اسفند ۹۸۹ تا ۱۲ اسفند ۹۹۰ خورشیدی) می‌نویسد: در اوایل تحویل سرطان که به عرف اهل عجم و شگون کسری و جم، روز آب‌پاشان است، به اتفاق در چهارباغ صفاهان تماشای آب‌پاشان فرمودند و در آن روز زیاده از صدهزار نفس از طبقات خلایق وضیع و شریف در خیابان چهارباغ جمع آمده به یکدیگر آب می‌پاشیدند. از کثرت خلایق و بسیاری آب‌پاشی، زاینده‌رود خشکی پذیرفت و فی‌الواقع غریب است...»iranboom.ir/tazeh-ha-sp-285929972/roidad-…

کتاب «برآمدن صفویان و بازسازی دولت فراگیر ملی»برآمدن صفویان و بازسازی دولت فراگیر ملینوشته: دکتر هوشنگ  طالعچاپ نخست : ۱۳۹۱۲۰۶ صفحهناشر : انتشارات سمرقند – تلفن : ۸۸۳۱۴۶۱۲ – ۰۲۱شماره تلفن برای خرید تلفنی : ۰۹۱۲۷۳۳۴۲۶۶دکتر هوشنگ طالع، پژوهشگر معاصر در این کتاب چگونگی پدیدارشدن شاهنشاهی صفویان در افق زندگی کشور و ملت ایران را بازگو می کند و کوشش های سترگ شاهنشاهان صفوی در راه نگاهبانی از ایران و بازسازی آن (پس از هزار سال آشفتگی برآمده از حکومت بیابانگردان و نظام ملوک الطوایفی ) و دفاع از کشور در برابر دولت تازه از راه رسیده و خونریز عثمانی و دولت راهزن ازبک و استعمارگران پرتغالی را می شناساند.iranboom.ir/tazeh-ha-sp-285929972/roidad-…